അധികരണഭേദം

ഉക്കോടനഭേദാദികഥാവണ്ണനാ

൩൪൧. ‘‘അലം ആവുസോ’’തി അത്തപച്ചത്ഥികേ സഞ്ഞാപേത്വാതി പത്തചീവരാദിഅത്ഥായ അലം ഭണ്ഡനാദികരണന്തി വിവാദാദീസു ദോസദസ്സനമത്തേന സഞ്ഞാപേത്വാ അഞ്ഞമഞ്ഞം ഖമാപേത്വാ വൂപസമേന്തി, ന പന അഞ്ഞമഞ്ഞം ആപത്താനാപത്തിദസ്സനവസേനാതി അധിപ്പായോ. തേനാഹ ‘‘പാളിമുത്തകവിനിച്ഛയേനേവാ’’തി.

വിസമാനി കായകമ്മാദീനി നിസ്സിതോ ഭിക്ഖു വിസമനിസ്സിതോ നാമ, മിച്ഛാദിട്ഠിനിസ്സിതോ ഗഹനനിസ്സിതോ, ബലവന്തേ പുരിസേ നിസ്സിതോ ബലവനിസ്സിതോ നാമാതി ദസ്സേന്തോ ‘‘ഏകോ വിസമാനീ’’തിആദിമാഹ.

ഉക്കോടനഭേദാദികഥാവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

അധികരണനിദാനാദിവണ്ണനാ

൩൪൨. ആപത്തിം നിസ്സായ ഉപ്പജ്ജനകആപത്തിവസേനാതി പരേസം, അത്തനോ ച ആപത്തിം പടിച്ഛാദേന്താനം വജ്ജപടിച്ഛാദീനം പാരാജികാദിആപത്തിമേവ സന്ധായ വുത്തം, ന സബ്ബാപത്തിയോ. കിച്ചം നിസ്സായ ഉപ്പജ്ജനകകിച്ചാനന്തി ഉക്ഖേപനീയാദികമ്മം നിസ്സായ ഉപ്പജ്ജനകാനം തദനുവത്തികായ ഭിക്ഖുനിയാ യാവതതിയാനുസ്സാവനാനം കിച്ചാനം വസേന, ന സബ്ബേസം കിച്ചാനം വസേനാതി.

൩൪൪. പാളിയം ‘‘കതിഹി അധികരണേഹീ’’തി പുച്ഛായ ‘‘ഏകേന അധികരണേന കിച്ചാധികരണേനാ’’തി വുത്തം. ‘‘കതിസു ഠാനേസൂ’’തി പുച്ഛായ ‘‘തീസു ഠാനേസു സങ്ഘമജ്ഝേ, ഗണമജ്ഝേ, പുഗ്ഗലസ്സ സന്തികേ’’തി വുത്തം. ‘‘കതിഹി സമഥേഹീ’’തി പുച്ഛായ ‘‘തീഹി സമഥേഹീ’’തി വുത്തം. തീഹിപി ഏതേഹി ഏകോ വൂപസമനപ്പകാരോവ പുച്ഛിതോ, വിസ്സജ്ജിതോ ചാതി വേദിതബ്ബോ.

൩൪൮. വിവാദാധികരണം ഹോതി അനുവാദാധികരണന്തിആദീസു വിവാദാധികരണമേവ അനുവാദാധികരണാദിപി ഹോതീതി പുച്ഛായ വിവാദാധികരണം വിവാദാധികരണമേവ ഹോതി, അനുവാദാദയോ ന ഹോതീതി വിസ്സജ്ജനം.

അധികരണനിദാനാദിവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

സത്തസമഥനാനാത്ഥാദിവണ്ണനാ

൩൫൪. അധികരണപുച്ഛാവിസ്സജ്ജനേ പാളിയം വിപച്ചയതായ വോഹാരോതി വിരൂപവിപാകായ അഞ്ഞമഞ്ഞം ദുക്ഖുപ്പാദനായ കായവചീവോഹാരോ. മേധഗന്തി വുദ്ധിപ്പത്തോ കലഹോ.

അനുസമ്പവങ്കതാതി വിപത്തിചോദനായ അനു അനു സംയുജ്ജനവസേന നിന്നതാ.

അബ്ഭുസ്സഹനതാതി അതിവിയ സഞ്ജാതുസ്സാഹതാ. അനുബലപ്പദാനന്തി ചോദകാനമ്പി ഉപത്ഥമ്ഭകരണം. കമ്മസങ്ഗഹാഭാവേനാതി സങ്ഘസമ്മുഖതാദിമത്തസ്സ സമ്മുഖാവിനയസ്സ സങ്ഘാദീഹി കത്തബ്ബകിച്ചേസു സങ്ഗഹാഭാവാ.

സത്തസമഥനാനാത്ഥാദിവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

അധികരണഭേദവണ്ണനാനയോ നിട്ഠിതോ.

ദുതിയഗാഥാസങ്ഗണികം

ചോദനാദിപുച്ഛാവിസ്സജ്ജനാവണ്ണനാ

൩൫൯. ദുതിയഗാഥാസങ്ഗണികായ ‘‘ചോദനാ കിമത്ഥായാ’’തിആദികാ പുച്ഛാ ഉപാലിത്ഥേരേന കതാ. ‘‘ചോദനാ സാരണത്ഥായാ’’തിആദിവിസ്സജ്ജനം ഭഗവതാ വുത്തം. ഉപാലിത്ഥേരോ സയമേവ പുച്ഛിത്വാ വിസ്സജ്ജനം അകാസീതിപി വദന്തി.

മന്തഗ്ഗഹണന്തി തേസം വിചാരണാഗഹണം, സുത്തന്തികത്ഥേരാനം, വിനയധരത്ഥേരാനഞ്ച അധിപ്പായഗഹണന്തി അത്ഥോ. പാടേക്കം വിനിച്ഛയസന്നിട്ഠാപനത്ഥന്തി തേസം പച്ചേകം അധിപ്പായം ഞത്വാ തേഹി സമുട്ഠാപിതനയമ്പി ഗഹേത്വാ വിനിച്ഛയപരിയോസാപനത്ഥന്തി അധിപ്പായോ.

‘‘മാ ഖോ തുരിതോ അഭണീ’’തിആദിനാ അഭിമുഖേ ഠിതം കഞ്ചി അനുവിജ്ജകം ഓവദന്തേന വിയ ഥേരേന അനുവിജ്ജകവത്തം കഥിതം.

അനുയുഞ്ജനവത്തന്തി അനുയുജ്ജനക്കമം, തം പന യസ്മാ സബ്ബസിക്ഖാപദവീതിക്കമവിസയേപി തംതംസിക്ഖാപദാനുലോമേന കത്തബ്ബം, തസ്മാ ‘‘സിക്ഖാപദാനുലോമിക’’ന്തി വുത്തം. അത്തനോ ഗതിം നാസേതീതി അത്തനോ സുഗതിഗമനം വിനാസേതി.

അനുസന്ധിത-സദ്ദോ ഭാവസാധനോതി ആഹ ‘‘അനുസന്ധിതന്തി കഥാനുസന്ധീ’’തി. വത്താനുസന്ധിതേനാതി ഏത്ഥാപി ഏസേവ നയോ. വത്താനുസന്ധിതേനാതി ആചാരാനുസന്ധിനാ, ആചാരേന സദ്ധിം സമേന്തിയാ പടിഞ്ഞായാതി അത്ഥോ. തേനാഹ ‘‘യാ അസ്സ വത്തേനാ’’തിആദി.

പാളിയം സഞ്ചിച്ച ആപത്തിന്തിആദി അലജ്ജിലജ്ജിലക്ഖണം ഭിക്ഖുഭിക്ഖുനീനം വസേന വുത്തം തേസഞ്ഞേവ സബ്ബപ്പകാരതോ സിക്ഖാപദാധികാരത്താ. സാമണേരാദീനമ്പി സാധാരണവസേന പന സഞ്ചിച്ച യഥാസകം സിക്ഖാപദവീതിക്കമനാദികം അലജ്ജിലജ്ജിലക്ഖണം വേദിതബ്ബം.

കഥാനുസന്ധിവചനന്തി ചുദിതകഅനുവിജ്ജകാനം കഥായ അനുസന്ധിയുത്തം വചനം ന ജാനാതി, തേഹി ഏകസ്മിം കാരണേ വുത്തേ സയം തം അസല്ലക്ഖേത്വാ അത്തനോ അഭിരുചിതമേവ അസമ്ബന്ധിതത്ഥന്തി അത്ഥോ. വിനിച്ഛയാനുസന്ധിവചനഞ്ചാതി അനുവിജ്ജകേന കതസ്സ ആപത്താനാപത്തിവിനിച്ഛയസ്സ അനുഗുണം, സമ്ബന്ധവചനഞ്ച.

ചോദനാദിപുച്ഛാവിസ്സജ്ജനാവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.