പഠമഗാഥാസങ്ഗണികം

സത്തനഗരേസു പഞ്ഞത്തസിക്ഖാപദവണ്ണനാ

൩൩൫. അഡ്ഢുഡ്ഢസതാനീതി പഞ്ഞാസാധികാനി തീണി സതാനി. വിഗ്ഗഹപദേന മനുസ്സവിഗ്ഗഹം വുത്തം.

അതിരേകന്തി പഠമകഥിനം. കാളകന്തി സുദ്ധകാളകം. ഭൂതന്തി ഭൂതാരോചനം. ഭിക്ഖുനീസു ച അക്കോസോതി ‘‘യാ പന ഭിക്ഖുനീ ഭിക്ഖും അക്കോസേയ്യാ’’തി (പാചി. ൧൦൨൯) വുത്തം സിക്ഖാപദം.

ദ്വേപി ച ഭേദാതി ദ്വേ സങ്ഘഭേദസിക്ഖാപദാനി. അന്തരവാസകനാമേന അഞ്ഞാതികായ ഭിക്ഖുനിയാ ഹത്ഥതോ ചീവരപടിഗ്ഗഹണം വുത്തം. സുത്തന്തി സുത്തം വിഞ്ഞാപേത്വാ വായാപനം. വികാലേതി വികാലഭോജനം. ചാരിത്തന്തി പുരേഭത്തം പച്ഛാഭത്തം ചാരിത്തം. നഹാനന്തി ഓരേനദ്ധമാസനഹാനം.

ചീവരം ദത്വാതി സമഗ്ഗേന സങ്ഘേന ചീവരം ദത്വാ ഖിയ്യനം. ഗിരഗ്ഗന്തി നച്ചഗീതം. ചരിയാതി അന്തോവസ്സം ചാരികചരണം. തത്ഥേവാതി വസ്സംവുത്ഥായ ചാരികം അപക്കമിത്വാ തത്ഥേവ നിവാസനം പടിച്ച പഞ്ഞത്തസിക്ഖാപദം. ഛന്ദദാനേനാതി പാരിവാസികേന ഛന്ദദാനേന.

പാരാജികാനി ചത്താരീതി ഭിക്ഖുനീനം അസാധാരണാനി. സോളസാതി ആദിതോ പഞ്ച സിക്ഖാപദാനി, കുലദൂസനഞ്ചാതി ഛ, ഭിക്ഖുനീനം അസാധാരണാനി ദസ നിസ്സഗ്ഗിയാനി.

ചതുത്തിംസാതി പഠമകഥിനസുദ്ധകാളകചീവരപടിഗ്ഗഹണരൂപിയചീവരവായാപനകോസേയ്യമിസ്സകഏളകലോമധോവാപനദുതിയപത്തവജ്ജിതാനി ഭിക്ഖുവിഭങ്ഗേ ദ്വാവീസതി, ഭിക്ഖുനീനം അസാധാരണാനി ദ്വാദസ ചാതി ചതുത്തിംസ. ഛപഞ്ഞാസസതന്തി വേസാലിയാദീസു പഞ്ഞത്താനി ദ്വത്തിംസസിക്ഖാപദാനി ഠപേത്വാ സേസാ ഛപഞ്ഞാസസതം.

ദസ ഗാരയ്ഹാതി വോസാസഅപ്പടിസം വിദിതസിക്ഖാപദദ്വയഞ്ച ഠപേത്വാ സേസാനി ദസ പാടിദേസനീയാനി. ദ്വേ സത്തതി സേഖിയാനി സുരുസുരുകാരകസാമിസേനഹത്ഥേനപാനീയഥാലകപടിഗ്ഗഹണസസിത്ഥകപത്തധോവനാനി തീണി ഠപേത്വാ സേസാനി സേഖിയാനി.

സേയ്യാതി അനുപസമ്പന്നേന സഹസേയ്യസിക്ഖാപദം. ഖണനേതി പഥവീഖണനം. ഗച്ഛ ദേവതേതി ഭൂതഗാമസിക്ഖാപദം വുത്തം. സപ്പാണകം സിഞ്ചന്തി സപ്പാണോദകസിഞ്ചനം. മഹാവിഹാരോതി മഹല്ലകവിഹാരോ.

അഞ്ഞന്തി അഞ്ഞവാദകം. ദ്വാരന്തി യാവ ദ്വാരകോസാ അഗ്ഗളട്ഠപനം. സഹധമ്മോതി സഹധമ്മികം വുച്ചമാനോ. പയോപാനന്തി സുരുസുരുകാരകസിക്ഖാപദം.

ഏളകലോമോതി ഏളകലോമധോവാപനം. പത്തോ ചാതി ദുതിയപത്തോ. ഓവാദോതി ഭിക്ഖുനുപസ്സയം ഉപസങ്കമിത്വാ ഓവാദോ. ഭേസജ്ജന്തി ചതുമാസപച്ചയപവാരണാസിക്ഖാപദം. ആരഞ്ഞികോതി ചതുത്ഥപാടിദേസനീയം. ഓവാദോതി ഓവാദായ വാ സംവാസായ വാ അഗമനം.

൩൩൭. ‘‘യേ ച യാവതതിയകാ’’തി പഞ്ഹസ്സ ‘‘ഇമേ ഖോ യാവതതിയകാ’’തി വിസ്സജ്ജനം വത്വാ തദനന്തരം ‘‘സാധാരണം അസാധാരണ’’ന്തിആദിപഞ്ഹാനം വിസ്സജ്ജനേ വത്തബ്ബേ യസ്മാ തം അവത്വാ ‘‘കതി ഛേദനകാനീ’’തിആദികേ അട്ഠ പഞ്ഹേ അന്തരാ വിസ്സജ്ജേത്വാ തേസം അനന്തരാ ‘‘വീസം ദ്വേ സതാനി ഭിക്ഖൂനം…പേ… ഛചത്താരീസാ ഭിക്ഖൂനം, ഭിക്ഖുനീഹി അസാധാരണാ’’തിആദിനാ ഉക്കമേനേവ സാധാരണാദിപഞ്ഹാ വിസ്സജ്ജിതാ, തസ്മാ തം ഉക്കമവിസ്സജ്ജനകാരണം ദസ്സേതും ‘‘യസ്മാ പന യേ ച യാവതതിയകാതി അയം പഞ്ഹോ’’തിആദിമാഹ.

൩൩൮. ധോവനഞ്ച പടിഗ്ഗഹോതിആദിഗാഥാ അട്ഠകഥാചരിയാനം ഗാഥാവ. ഛബ്ബസ്സാനി നിസീദനന്തി ദ്വേ സിക്ഖാപദാനി. ദ്വേ ലോമാതി തിയോജനാതിക്കമധോവാപനവസേന ദ്വേ ഏളകലോമസിക്ഖാപദാനി. വസ്സികാ ആരഞ്ഞകേന ചാതി വസ്സികസാടികാ പരിയേസനഅരഞ്ഞകേസു സേനാസനേസു വിഹരണസിക്ഖാപദേന സഹ.

പണീതന്തി പണീതഭോജനവിഞ്ഞാപനം. ഊനന്തി ഊനവീസതിവസ്സൂപസമ്പാദനം. മാതുഗാമേന സദ്ധിന്തി സംവിധായ ഗമനം വുത്തം. യാ സിക്ഖാതി യം സിക്ഖാപദം. നിസീദനേ ച യാ സിക്ഖാതി പമാണാതിക്കന്തനിസീദനകാരാപനേ യം സിക്ഖാപദം. തഥാ വസ്സികാ യാ ച സാടികാതി ഏത്ഥാപി.

പാളിയം സതം സത്തതി ഛച്ചേവിമേ ഹോന്തി ഉഭിന്നം അസാധാരണാതി ഭിക്ഖൂനം ഭിക്ഖുനീഹി അസാധാരണാ ഛചത്താരീസ, ഭിക്ഖുനീനം ഭിക്ഖൂഹി അസാധാരണാ തിംസാധികം സതഞ്ചാതി ഏവം ഉഭിന്നം അസാധാരണാ ച ഛസത്തതിഅധികം സതം സിക്ഖാപദാനീതി അത്ഥോ. സതം സത്തതി ചത്താരീതി ഉഭിന്നം സാധാരണസിക്ഖാനം ഗണനാ ചതുസത്തതിഅധികം സതം സിക്ഖാപദാനീതി അത്ഥോ.

വിഭത്തിയോതി ആപത്തിക്ഖന്ധാ ചേവ ഉപോസഥപവാരണാദയോ ച അധിപ്പേതാ. തേ ഹി പാരാജികാദിഭേദേന, ഭിക്ഖുഉപോസഥാദിഭേദേന ച വിഭജീയന്തി. തേനാഹ ‘‘വിഭത്തിയോ’’തിആദി. തേസന്തി അട്ഠന്നം പാരാജികാദീനം. ദ്വീഹീതിആദി വിവാദാധികരണാദീനം സമഥേഹി വൂപസമദസ്സനം.

സത്തനഗരേസു പഞ്ഞത്തസിക്ഖാപദവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

പാരാജികാദിആപത്തിവണ്ണനാ

൩൩൯. ഇദന്തി ‘‘പാരാജികന്തി യം വുത്ത’’ന്തിആദിനാ വുത്തം വചനം സന്ധായ വദതി. ഇദഞ്ഹി ഹേട്ഠാ ‘‘ഗരുക ലഹുക’’ന്തിആദിനാ ഉദ്ധടപഞ്ഹേസു അനാഗതമ്പി ‘‘സബ്ബാനിപേതാനി വിയാകരോഹി, ഹന്ദ വാക്യം സുണോമ തേ’’തി ഏത്ഥ യഥാവുത്താനി അഞ്ഞാനിപി ‘‘സബ്ബാനിപേതാനി വിയാകരോഹി, ഹന്ദ വാക്യം സുണോമാ’’തി ഏവം ഗഹിതമേവാതി ദസ്സേന്തോ ‘‘ഇമിനാ പന ആയാചനവചനേന സങ്ഗഹിതസ്സാ’’തിആദി വുത്തം.

അതിവസ്സതീതി ഓവസ്സതി, വസ്സോദകം പവിസതീതി അത്ഥോ. ധമ്മാനന്തി യഥാ ചതുപച്ചയേ ധാരയതീതി ധമ്മോ, തേസം. തേനാഹ ‘‘സങ്ഖതധമ്മാന’’ന്തി. ഗാഥാസങ്ഗണികന്തി ഗാഥാസങ്ഗഹോ, തേ തേ അത്ഥാ ഗാഥാഹി സങ്ഗഹേത്വാ ഗണീയന്തി കഥീയന്തി ഏത്ഥാതി ഹി ഗാഥാസങ്ഗണികം.

പാരാജികാദിആപത്തിവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

പഠമഗാഥാസങ്ഗണികവണ്ണനാനയോ നിട്ഠിതോ.