൩. വികാലഗാമപ്പവിസനസിക്ഖാപദവണ്ണനാ

൫൦൮. തതിയേ പാളിയം ഭയകഥന്തി രാജചോരാദിഭയം വാ രോഗാമനുസ്സദുബ്ഭിക്ഖകന്താരാദിഭയം വാ ആരബ്ഭ പവത്തം. വിസിഖാകഥന്തി സുനിവിട്ഠാദിവീഥികഥം. കുമ്ഭട്ഠാനകഥന്തി ഉദകതിത്ഥകഥം, കുമ്ഭദാസീകഥം വാ. പുബ്ബപേതകഥന്തി അതീതഞാതികഥം. നാനത്തകഥന്തി വുത്താഹി, വക്ഖമാനാഹി ച വിമുത്തം നാനാസഭാവം നിരത്ഥകകഥം. ലോകക്ഖായികന്തി ‘‘അയം ലോകോ കേന നിമ്മിതോ’’തിആദിനാ ലോകസഭാവക്ഖാനവസേന പവത്തനകഥാ. ഏവം സമുദ്ദക്ഖായികാ വേദിതബ്ബാ. ഇതി ഭവോ ഇതി അഭവോതി യം വാ തം വാ നിരത്ഥകകാരണം വത്വാ പവത്തിതകഥാ ഇതിഭവാഭവകഥാ. ഏത്ഥ ച ഭവോ സസ്സതം, വുഡ്ഢി, കാമസുഖഞ്ചാതി തിവിധോ, അഭവോ തബ്ബിപരീതവസേന. ഇതി ഇമായ ഛബ്ബിധായ ഇതിഭവാഭവകഥായ സദ്ധിം ദ്വത്തിംസതിരച്ഛാനകഥാ നാമ ഹോന്തി. അഥ വാ പാളിയം സരൂപതോ അനാഗതാപി അരഞ്ഞപബ്ബതനദീദീപകഥാ ഇതി-സദ്ദേന സങ്ഗഹേത്വാ ദ്വത്തിംസതിരച്ഛാനകഥാതി വുച്ചന്തി. ഇതി വാതി ഏത്ഥ ഇതി-സദ്ദോ പകാരത്ഥേ. വാ-സദ്ദോ വികപ്പത്ഥേ. തസ്മാ ഏവം പകാരം ഇതോ അഞ്ഞം വാ താദിസം നിരത്ഥകകഥം കഥേതീതി അത്ഥോ ഗഹേതബ്ബോ.

൫൧൨. ഉസ്സാഹം പടിപ്പസ്സമ്ഭേത്വാ വിഹാരം ഗച്ഛന്താതി ഏത്ഥ ഗാമൂപചാരതോ ബഹി നിക്ഖന്തേ അന്തരാരാമാദീനമുപചാരം പവിട്ഠേ സന്ധായ വുത്തം. ഗാമൂപചാരബ്ഭന്തരേ പന പടിപസ്സദ്ധുസ്സാഹാനമ്പി പുന തമേവ വാ അഞ്ഞം വാ ഗാമം പവിസിതുകാമതായ സതി ആപുച്ഛനകിച്ചം നത്ഥി. ‘‘കുലഘരേ വാ…പേ… ഗന്തബ്ബ’’ന്തി ഇദം പന പുരേഭത്തം പവിട്ഠാനം വികാലേ സഞ്ജാതേ വികാലേ ഗാമപ്പവേസസ്സ ആപുച്ഛിതബ്ബതായ വുത്തം. അദിന്നാദാനേ വുത്തനയേനാതി ദുതിയലേഡ്ഡുപാതം സന്ധായ വുത്തം.

൫൧൫. അന്തരാരാമന്തിആദീസൂതി ഏത്ഥ ഉസ്സവദിവസാദീസു മനുസ്സേഹി ഗാമേ പദക്ഖിണം കാരേന്തം ജിനബിമ്ബാദിം പൂജേതുകാമേഹി വാ രോഗവൂപസമാദിയത്ഥം മനുസ്സേഹി യാചിതേഹി വാ ഭിക്ഖൂഹി സുപ്പടിച്ഛന്നാദിവിധിം അകത്വാപി വീഥിമജ്ഝേനേവ ഗാമം പദക്ഖിണം കാതും വട്ടതീതി വദന്തി, തം ന ഗഹേതബ്ബം അനാപത്തിവാരേ അവുത്തത്താ, ‘‘മഗ്ഗാ അനോക്കമിത്വാ…പേ… പാചിത്തിയ’’ന്തി (കങ്ഖാ. അട്ഠ. വികാലഗാമപ്പവേസനസിക്ഖാപദവണ്ണനാ) പടിക്ഖിത്തത്താ ച. വേസാലിം അനുപരിയായിത്വാ പരിത്തം കരോന്തേനാപി ആനന്ദത്ഥേരേന സുപ്പടിച്ഛന്നതാദിം അകോപേന്തേനേവ, അപഞ്ഞത്തേ വാ സിക്ഖാപദേ കതന്തി ദട്ഠബ്ബം. കേചി പന ‘‘അന്തരാരാമാദിഗാമന്തരേ ഠിതേഹി ഗരുട്ഠാനീയാനം പച്ചുഗ്ഗമനാനുഗ്ഗമനാദിവസേന ഗാമവീഥിം ഓതരിതും വട്ടതീ’’തി വദന്തി, തമ്പി അന്തരഘരം പവിസന്തം പതി കാതും ന വട്ടതി ഏവ. അന്തരാരാമാദികപ്പിയഭൂമിം പന ഉദ്ദിസ്സ ഗച്ഛന്തം പതി കാതും വട്ടതീതി ഖായതി, വീമംസിതബ്ബം. സന്തം ഭിക്ഖും അനാപുച്ഛനാ, അനനുഞ്ഞാതകാരണാ വികാലേ ഗാമപ്പവേസോതി ദ്വേ അങ്ഗാനി.

വികാലഗാമപ്പവിസനസിക്ഖാപദവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.