൬. സുരാപാനവഗ്ഗോ

൧. സുരാപാനസിക്ഖാപദവണ്ണനാ

൩൨൮. ഛട്ഠവഗ്ഗസ്സ പഠമേ പാളിയം കിണ്ണപക്ഖിത്താതി പിട്ഠപൂവാദിം അപക്ഖിപിത്വാ കിണ്ണസങ്ഖാതം ധഞ്ഞങ്കുരാദിസുരാബീജം പക്ഖിപിത്വാ കതാ. സമ്ഭാരസംയുത്താതി സാസപാദിഅനേകസമ്ഭാരേഹി സഞ്ഞുത്താ.

മധുകതാലനാളികേരാദിപുപ്ഫാദിരസോ ചിരപരിവാസിതോ പുപ്ഫാസവോ നാമ. തഥാ പനസാദി ഫലാസവോ. മുദ്ദികരസോ മധ്വാസവോ. ഉച്ഛുരസോ ഗുളാസവോ. തിഫലതികടുകാദിനാനാസമ്ഭാരാനം രസോ ചിരപരിവാസിതോ സമ്ഭാരസംയുത്തോ. ബീജതോ പട്ഠായാതി യഥാവുത്താനം പിട്ഠാദീനം മജ്ജത്ഥായ ഭാജനേ പക്ഖിത്തകാലതോ പട്ഠായ.

൩൨൯. ലോണസോവീരകം സുത്തഞ്ച അനേകേഹി ദബ്ബസമ്ഭാരേഹി അഭിസങ്ഖതോ ഭേസജ്ജവിസേസോ. ഉയ്യുത്തസിക്ഖാപദാനം അചിത്തകലോകവജ്ജേസു ലോകവജ്ജതാ പുബ്ബേ വുത്തനയാവാതി തത്ഥ കിഞ്ചിപി അവത്വാ ഇധ തേഹി അസാധാരണവത്ഥുവിസേസസിദ്ധായ അചിത്തകപക്ഖേപി അകുസലചിത്തതായ തം ലോകവജ്ജതാദിവിസേസം ദസ്സേതുമേവ ‘‘വത്ഥുഅജാനനതായ ചേത്ഥാ’’തിആദിനാ വുത്തന്തി വേദിതബ്ബം. യം പനേത്ഥ വത്തബ്ബം, തം പഠമപാരാജികവണ്ണനായം വിത്ഥാരതോ സാരത്ഥദീപനിയം വിരദ്ധട്ഠാനവിസോധനവസേന വുത്തന്തി തത്ഥേവ ഗഹേതബ്ബം. മജ്ജഭാവോ, തസ്സ പാനഞ്ചാതി ഇമാനേത്ഥ ദ്വേ അങ്ഗാനി.

സുരാപാനസിക്ഖാപദവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

൨. അങ്ഗുലിപതോദകസിക്ഖാപദവണ്ണനാ

൩൩൦. ദുതിയേ ഹസാധിപ്പായതാ, ഉപസമ്പന്നസ്സ കായേന കായാമസനന്തി ഇമാനേത്ഥ ദ്വേ അങ്ഗാനി.

അങ്ഗുലിപതോദകസിക്ഖാപദവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

൩. ഹസധമ്മസിക്ഖാപദവണ്ണനാ

൩൩൮. തതിയേ പാളിയം ഹസധമ്മേ ഹസധമ്മസഞ്ഞീതിആദീസു ഉപ്ലവാദിമത്തം കിം ഹസധമ്മോ ഹോതീതി ഗഹണവസേന സതി കരണീയേ കരിയമാനം ഹസധമ്മം ഹസധമ്മോതി ഗഹണവസേന അത്ഥോ വേദിതബ്ബോ. ഉസ്സാരേന്തോതി ഉദകേ ഠിതം നാവം തീരേ ആരോപേന്തോ.

പതനുപ്പതനവാരേസൂതി ഉദകസ്സ ഉപരിതലേ മണ്ഡൂകഗതിയാ പതനുപ്പതനവസേന ഗമനത്ഥം ഖിത്തായ ഏകിസ്സാ കഥലായ വസേന വുത്തം. ഉദകസ്സ ഉപരിഗോപ്ഫകതാ, ഹസാധിപ്പായേന കീളനന്തി ദ്വേ അങ്ഗാനി.

ഹസധമ്മസിക്ഖാപദവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

൪. അനാദരിയസിക്ഖാപദവണ്ണനാ

൩൪൪. ചതുത്ഥേ സുത്താനുലോമന്തി മഹാപദേസാ. അട്ഠകഥാതിപി വദന്തി. ഉപസമ്പന്നസ്സ പഞ്ഞത്തേന വചനം, അനാദരിയകരണന്തി ദ്വേ അങ്ഗാനി.

അനാദരിയസിക്ഖാപദവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

൫. ഭിംസാപനസിക്ഖാപദവണ്ണനാ

൩൪൫. പഞ്ചമേ ഉപസമ്പന്നതാ, തസ്സ ദസ്സനസവനവിസയേ ഭിംസാപേതുകാമതായ വായമനന്തി ദ്വേ അങ്ഗാനി.

ഭിംസാപനസിക്ഖാപദവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

൬. ജോതിസിക്ഖാപദവണ്ണനാ

൩൫൪. ഛട്ഠേ അലാതം പതിതന്തി അഗ്ഗികപാലതോ ബഹി പതിതം. വിജ്ഝാതന്തി വിജ്ഝാതം അലാതം കപാലഗ്ഗിമ്ഹി പക്ഖിപിത്വാ ജാലേന്തസ്സ പാചിത്തിയം, തഥാ കേവലം ഇന്ധനം പാതേന്തസ്സപി വിജ്ഝാതം കപാലഗ്ഗിം മുഖവാതാദിനാ ഉജ്ജാലേന്തസ്സപി. ഗിലാനതാദികാരണാഭാവോ, വിസിബ്ബേതുകാമതാ, സമാദഹനന്തി തീണി അങ്ഗാനി.

ജോതിസിക്ഖാപദവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

൭. നഹാനസിക്ഖാപദവണ്ണനാ

൩൫൭. സത്തമേ പാളിയം നഗരേ ഥകിതേതി ഏത്ഥ രഞ്ഞാ ചിരം നഹായിതുകാമേന ‘‘അഹം ബഹി ഉയ്യാനേ കതാരക്ഖോ വസിസ്സാമി, നഗരം ഥകേത്വാ ഗോപേഥാ’’തി അനുഞ്ഞാതാ, തേ ഥകിംസൂതി ദട്ഠബ്ബം. അസമ്ഭിന്നേനാതി അനട്ഠേന, തം ദിവസം പുന അഗ്ഗഹിതാലങ്കാരേന പബുദ്ധമത്തേനാതി അധിപ്പായോ. മജ്ഝിമദേസേ ഊനകദ്ധമാസനഹാനം, സമയാദീനം അഭാവോതി ദ്വേ അങ്ഗാനി.

നഹാനസിക്ഖാപദവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

൮. ദുബ്ബണ്ണകരണസിക്ഖാപദവണ്ണനാ

൩൬൮. അട്ഠമേ പടിലദ്ധനവചീവരേനാതി ഏത്ഥ പുബ്ബേ അകതകപ്പം കതിപാഹം നിവാസനത്ഥായ താവകാലികവസേന ലദ്ധമ്പി സങ്ഗയ്ഹതീതി വദന്തി.

൩൬൯. ‘‘നവം നാമ അകതകപ്പ’’ന്തി സാമഞ്ഞതോ വുത്തത്താ അഞ്ഞേന ഭിക്ഖുനാ കപ്പബിന്ദും ദത്വാ പരിഭുത്തം ചീവരം, തേന വാ, തതോ ലഭിത്വാ അഞ്ഞേന വാ കേനചി ദിന്നമ്പി കതകപ്പമേവ നവം നാമ ന ഹോതീതി ദട്ഠബ്ബം. ‘‘നിവാസേതും വാ പാരുപിതും വാ’’തി വുത്തത്താ അംസബദ്ധകാസാവമ്പി പാരുപിതബ്ബതോ കപ്പം കാതബ്ബന്തി വദന്തി. ചമ്മകാരനീലം നാമ ചമ്മം നീലവണ്ണം കാതും യോജിയമാനം നീലം. പകതിനീലമേവാതി കേചി. യഥാവുത്തചീവരസ്സ അകതകപ്പതാ, അനട്ഠചീവരാദിതാ, നിവാസനാദിതാതി തീണി അങ്ഗാനി.

ദുബ്ബണ്ണകരണസിക്ഖാപദവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

൯. വികപ്പനസിക്ഖാപദവണ്ണനാ

൩൭൪. നവമേ യേനാതി യേന സദ്ധിം, യസ്സ സന്തികേതി അത്ഥോ. സാമം വികപ്പിതസ്സ അപച്ചുദ്ധാരോ, വികപ്പനുപഗചീവരതാ, അവിസ്സാസേന പരിഭോഗോതി തീണി അങ്ഗാനി.

വികപ്പനസിക്ഖാപദവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

൧൦. ചീവരഅപനിധാനസിക്ഖാപദവണ്ണനാ

൩൭൮. ദസമേ പാളിയം അന്തമസോ ഹസാപേക്ഖോപീതി അപി-സദ്ദേന അഥേയ്യചിത്തം കോധേന ദുക്ഖാപേതുകാമം, അവണ്ണം പകാസേതുകാമഞ്ച സങ്ഗയ്ഹതി. തേനേവ ‘‘തിവേദന’’ന്തി വുത്തം. ഉപസമ്പന്നസ്സ പത്താദീനം അപനിധാനം, വിഹേസേതുകാമതാദീതി ദ്വേ അങ്ഗാനി.

ചീവരഅപനിധാനസിക്ഖാപദവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

നിട്ഠിതോ സുരാപാനവഗ്ഗോ ഛട്ഠോ.