൧. മുസാവാദസിക്ഖാപദവണ്ണനാ

൧. മുസാവാദവഗ്ഗസ്സ പഠമസിക്ഖാപദേ ഖുദ്ദകാനന്തി ഏത്ഥ ‘‘ഖുദ്ദക-സദ്ദോ ബഹു-സദ്ദപരിയായോ’’തി വദന്തി. തത്ഥാതി തേസു വഗ്ഗേസു, ഖുദ്ദകേസു വാ. ‘‘ജാനിതബ്ബതോ’’തി ഹേതുനോ വിപക്ഖേപി നിബ്ബാനേ വത്തനതോ അനേകന്തികത്തേ പരേഹി വുത്തേ ‘‘ന മയാ അയം ഹേതു വുത്തോ’’തി തം കാരണം പടിച്ഛാദേതും പുന ‘‘ജാതിധമ്മതോതി മയാ വുത്ത’’ന്തിആദീനി വദതി. ‘‘സമ്പജാന’’ന്തി വത്തബ്ബേ അനുനാസികലോപേന നിദ്ദേസോതി ആഹ ‘‘ജാനന്തോ’’തി.

൨. സമ്പജാനമുസാവാദേതി അത്തനാ വുച്ചമാനസ്സ അത്ഥസ്സ വിതഥഭാവം പുബ്ബേപി ജാനിത്വാ, വചനക്ഖണേ ച ജാനന്തസ്സ മുസാവാദഭണനേ. തേനാഹ ‘‘ജാനിത്വാ’’തിആദി. മുസാവാദേതി ച നിമിത്തത്ഥേ ഭുമ്മം, തസ്മാ മുസാഭണനനിമിത്തം പാചിത്തിയന്തി ഏവമേത്ഥ, ഇതോ പരേസുപി ഈദിസേസു അത്ഥോ വേദിതബ്ബോ.

൩. വദന്തി ഏതായാതി വാചാതി ആഹ ‘‘മിച്ഛാ’’തിആദി. ‘‘ധനുനാ വിജ്ഝതീ’’തിആദീസു വിയ ‘‘ചക്ഖുനാ ദിട്ഠ’’ന്തി പാകടവസേന വുത്തന്തി ആഹ ‘‘ഓളാരികേനാ’’തി.

൧൧. ഗതോ ഭവിസ്സതീതി ഏത്ഥാപി സന്നിട്ഠാനതോ വുത്തത്താ മുസാവാദോ ജാതോ. ആപത്തിന്തി പാചിത്തിയാപത്തിം, ന ദുബ്ഭാസിതം. ജാതിആദീഹി ദസഹി അക്കോസവത്ഥൂഹി പരം ദവാ വദന്തസ്സ ഹി തം ഹോതി. ചാരേസുന്തി ഉപനേസും. വത്ഥുവിപരീതതാ, വിസംവാദനപുരേക്ഖാരതാ, യമത്ഥം വത്ഥുകാമോ, തസ്സ പുഗ്ഗലസ്സ വിഞ്ഞാപനപയോഗോ ചാതി ഇമാനേത്ഥ തീണി അങ്ഗാനി. വത്ഥുവിപരീതതായ ഹി അസതി വിസംവാദനപുരേക്ഖാരതായ വിഞ്ഞാപിതേപി മുസാവാദോ ന ഹോതി, ദുക്കടമത്തമേവ ഹോതി. തസ്മാ സാപി അങ്ഗമേവാതി ഗഹേതബ്ബം. ഉത്തരിമനുസ്സധമ്മാരോചനത്ഥം മുസാ ഭണന്തസ്സ പാരാജികം, പരിയായേന ഥുല്ലച്ചയം, അമൂലകേന പാരാജികേന അനുദ്ധംസനത്ഥം സങ്ഘാദിസേസോ, സങ്ഘാദിസേസേനാനുദ്ധംസനഓമസവാദാദീസു പാചിത്തിയം, അനുപസമ്പന്നേസു ദുക്കടം, ഉക്കട്ഠഹീനജാതിആദീഹി ദവാ അക്കോസന്തസ്സ ദുബ്ഭാസിതം, കേവലം മുസാ ഭണന്തസ്സ ഇധ പാചിത്തിയം വുത്തം.

മുസാവാദസിക്ഖാപദവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.