൨. ദുതിയഅനിയതസിക്ഖാപദവണ്ണനാ

൪൫൨. ‘‘ന ലഭതി മാതുഗാമേന സദ്ധിം ഏകോ ഏകായ…പേ… നിസജ്ജം കപ്പേതു’’ന്തി അവത്വാ ‘‘പടിക്ഖിത്തം മാതുഗാമേനാ’’തിആദിനാ വുത്തത്താ ‘‘ഏകോ’’തി പച്ചത്തപദം പടിക്ഖിത്തപദേന ന സമേതി, ‘‘ഏകസ്സാ’’തി വത്തബ്ബോതി സാധേന്തോ ആഹ ‘‘ഇതരഥാ ഹീ’’തിആദി.

൪൫൩. പരിവേണങ്ഗണാദീതി പരിവേണസ്സ മാളകം. ആദി-സദ്ദേന പാകാരാദിപരിക്ഖിത്തം ചേതിയമാളകാദിം സങ്ഗണ്ഹാതി. അന്തോഗധന്തി അപ്പടിച്ഛന്നട്ഠാനേ ഏവ പരിയാപന്നം. ഇധ ഇത്ഥീപി അനാപത്തിം കരോതീതി സമ്ബന്ധോ. കസ്മാ പന ഇത്ഥീ ഇധേവ അനാപത്തിം കരോതി, ന പുരിമസിക്ഖാപദേതി? ഇമസ്സ സിക്ഖാപദസ്സ മേഥുനം വിനാ ദുട്ഠുല്ലവാചായ വസേന ആഗതത്താ. മേഥുനമേവ ഹി ഇത്ഥിയോ അഞ്ഞമഞ്ഞം പടിച്ഛാദേന്തി മഹാവനേ ദ്വാരം വിവരിത്വാ നിദ്ദൂപഗതമ്ഹി ഭിക്ഖുമ്ഹി വിയ. ദുട്ഠുല്ലം പന ന പടിച്ഛാദേന്തി, തേനേവ ദുട്ഠുല്ലവാചാസിക്ഖാപദേ ‘‘യാ താ ഇത്ഥിയോ ഹിരിമനാ, താ നിക്ഖമിത്വാ ഭിക്ഖൂ ഉജ്ഝാപേസു’’ന്തി (പാരാ. ൨൮൩) വുത്തം, തസ്മാ ‘‘ഇത്ഥീപി അനാപത്തിം കരോതീ’’തി വുത്തം, ‘‘അപ്പടിച്ഛന്നട്ഠാനത്താ’’തിപി കാരണം വദന്തി.

കായേനാപി ദുട്ഠുല്ലോഭാസസമ്ഭവതോ ഇമസ്മിം സിക്ഖാപദേ ചക്ഖുസ്സ രഹോ, സോതസ്സ രഹോ ച അധിപ്പേതോതി ആഹ ‘‘അനന്ധോ അബധിരോ’’തിആദി. കേചി പന വിഭങ്ഗേ ‘‘നാലം കമ്മനിയന്തി ന സക്കാ ഹോതി മേഥുനം ധമ്മം പടിസേവിതു’ന്തി (പാരാ. ൪൫൪) ഏത്തകമേവ വത്വാ ‘ന സക്കാ ഹോതി കായസംസഗ്ഗം സമാപജ്ജിതു’ന്തി അവുത്തത്താ അപ്പടിച്ഛന്നേപി ഠാനേ രഹോ അഞ്ഞേസം അഭാവം ദിസ്വാ ഏകായ ഇത്ഥിയാ കായസംസഗ്ഗോപി സക്കാ ആപജ്ജിതുന്തി അന്തോദ്വാദസഹത്ഥേ സവനൂപചാരേ ഠിതോ അബധിരോപി അന്ധോ കായസംസഗ്ഗസ്സാപി സബ്ഭാവാഭാവം ന ജാനാതീതി കായേന ദുട്ഠുല്ലോഭാസനസബ്ഭാവം അമനസികത്വാപി കായസംസഗ്ഗാപത്തിയാപി പരിഹാരായ അനന്ധോ അബധിരോതിആദി വുത്ത’’ന്തി വദന്തി. യം പന സാരത്ഥദീപനിയം ‘‘കായസംസഗ്ഗവസേന അനന്ധോ വുത്തോ’’തി (സാരത്ഥ. ടീ. ൨.൪൫൩) വുത്തം, തം പന കായേന ദുട്ഠുല്ലോഭാസനസമ്ഭവം അമനസികത്വാ വുത്തം, കായസംസഗ്ഗവസേനാപീതി ഗഹേതബ്ബം. തേനേവ ‘‘ഇമസ്മിം സിക്ഖാപദേ സോതസ്സ രഹോ ഏവ അധിപ്പേതോ…പേ… കേനചി പന ‘ദ്വേപി രഹാ ഇധ അധിപ്പേതാ’തി വുത്തം, തം ന ഗഹേതബ്ബ’’ന്തി വുത്തം. യം പന ചക്ഖുസ്സ രഹാഭാവസാധനത്ഥം ‘‘ന ഹി അപ്പടിച്ഛന്നേ ഓകാസേ ചക്ഖുസ്സ രഹോ സമ്ഭവതീ’’തിആദി വുത്തം, തം ന യുത്തം അതിദൂരതരേ ഠിതസ്സ കായേന ഓഭാസനമ്പി ഹത്ഥഗ്ഗാഹാദീനിപി സല്ലക്ഖേതും അസക്കുണേയ്യത്താ. തേനേവ പാളിയം ‘‘ചക്ഖുസ്സ രഹോ’’തി വുത്തം, അട്ഠകഥായം അപ്പടിക്ഖിത്തം. ന കേവലഞ്ച അപ്പടിക്ഖിത്തം, അഥ ഖോ ‘‘അനന്ധോ ബധിരോതി ച അന്ധോ വാ അബധിരോപി ന കരോതീ’’തി ച വുത്തം, തസ്മാ ദ്വേപി രഹാ ഇധ ഗഹേതബ്ബാ. ‘‘അന്തോദ്വാദസഹത്ഥേ’’തിഇമിനാ സോതസ്സ രഹോ ദ്വാദസഹത്ഥേന പരിച്ഛിന്നോതി ഇദം ദസ്സേതി. ചക്ഖുസ്സ രഹോ പന യത്ഥ ഠിതസ്സ കായവികാരാദയോ ന പഞ്ഞായന്തി, തേന പരിച്ഛിന്ദിതബ്ബോതി ദട്ഠബ്ബം. ബധിരോ പന ചക്ഖുമാപീതി ദുട്ഠുല്ലവാചാസങ്ഘാദിസേസം സന്ധായ വുത്തം. ദുട്ഠുല്ലാപത്തി വുത്താതി പുരിമസിക്ഖാപദേ വുത്തേഹി അധികവസേന ദുട്ഠുല്ലാപത്തി ച വുത്താതി ഏവമത്ഥോ ഗഹേതബ്ബോ, ന പന ദുട്ഠുല്ലാപത്തി ഏവാതി കായസംസഗ്ഗസ്സാപി ഇധ ഗഹേതബ്ബതോ. തേനേവ ‘‘പാരാജികാപത്തിഞ്ച പരിഹാപേത്വാ’’തി ഏത്തകമേവ വുത്തം, ഇതരഥാ ‘‘കായസംസഗ്ഗഞ്ചാ’’തി വത്തബ്ബം ഭവേയ്യ.

തിസമുട്ഠാനന്തിആദി പന പുരിമസിക്ഖാപദേ ആഗതേഹി അധികസ്സ ദുട്ഠുല്ലവാചാസങ്ഘാദിസേസസ്സ വസേന വുത്തം കായസംസഗ്ഗാദീനമ്പി പുരിമസിക്ഖാപദേ ഏവ വുത്തത്താ, ഇധ പന ന വുത്തന്തിപി വദന്തി, വീമംസിത്വാ ഗഹേതബ്ബം.

ദുതിയഅനിയതസിക്ഖാപദവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

നിട്ഠിതോ അനിയതവണ്ണനാനയോ.