൩. അനിയതകണ്ഡോ

൧. പഠമഅനിയതസിക്ഖാപദവണ്ണനാ

൪൪൩. പുത്തസദ്ദേന സാമഞ്ഞനിദ്ദേസതോ, ഏകസേസനയേന വാ പുത്തീപി ഗഹിതാതി ആഹ ‘‘ബഹൂ ധീതരോ ചാ’’തി. തദനന്തരന്തി ഭിക്ഖൂനം ഭോജനാനന്തരം.

൪൪൪-൫. തം കമ്മന്തി തം മേഥുനാദിഅജ്ഝാചാരകമ്മം. പാളിയം ‘‘സോതസ്സ രഹോ’’തി ഇദം അത്ഥുദ്ധാരവസേന വുത്തം, ഉപരി സിക്ഖാപദേ ‘‘ന ഹേവ ഖോ പന പടിച്ഛന്ന’’ന്തിആദിനാ (പാരാ. ൪൫൪) ഏതസ്സ സിക്ഖാപദസ്സ വിസയം പടിക്ഖിപിത്വാ ‘‘അലഞ്ച ഖോ ഹോതി മാതുഗാമം ദുട്ഠുല്ലാഹി വാചാഹി ഓഭാസിതു’’ന്തി വിസയന്തരഭൂതസോതരഹസ്സ വിസും വക്ഖമാനത്താ, ഇധ പന ചക്ഖുരഹോവ അധിപ്പേതോ ‘‘പടിച്ഛന്നേ ആസനേ’’തിആദിവചനതോ, ‘‘സക്കാ ഹോതി മേഥുനം ധമ്മം പടിസേവിതു’’ന്തി വുത്തത്താ ച. തേനാഹ ‘‘കിഞ്ചാപീ’’തിആദി. പരിച്ഛേദോതി രഹോനിസജ്ജാപത്തിയാ വവത്ഥാനം.

ഇദാനി ചക്ഖുരഹേനേവ ആപത്തിം പരിച്ഛിന്ദിത്വാ ദസ്സേന്തോ ‘‘സചേപി ഹീ’’തിആദിമാഹ. ‘‘പിഹിതകവാടസ്സാ’’തി ഇമിനാ പടിച്ഛന്നഭാവതോ ചക്ഖുസ്സ രഹോവ അധിപ്പേതോ, ന സോതസ്സ രഹോതി ദസ്സേതി. തേനാഹ ‘‘അപിഹിതകവാടസ്സ…പേ… അനാപത്തി’’ന്തി. ന ഹി കവാടപിദഹനേന സോതസ്സ രഹോ വിഗച്ഛതി, ചക്ഖുസ്സ രഹോ ഏവ പന വിഗച്ഛതി. ‘‘അന്തോദ്വാദസഹത്ഥേപീ’’തി ഇദം ദുതിയസിക്ഖാപദേ ആഗതസോതസ്സ രഹേന ആപജ്ജിതബ്ബദുട്ഠുല്ലവാചാപത്തിയാ സബ്ബഥാ അനാപത്തിഭാവം ദസ്സേതും വുത്തം. ദ്വാദസഹത്ഥതോ ബഹി നിസിന്നോ ഹി തത്ഥ സോതസ്സ രഹസബ്ഭാവതോ ദുട്ഠുല്ലവാചാപത്തിയാ അനാപത്തിം ന കരോതി, തഥാ ച ‘‘അനാപത്തിം ന കരോതീ’’തി സാമഞ്ഞതോ ന വത്തബ്ബം സിയാ, ‘‘മേഥുനകായസംസഗ്ഗാപത്തീഹി അനാപത്തിം കരോതീ’’തി വിസേസേത്വാ വത്തബ്ബം ഭവേയ്യ. തസ്മാ തഥാ തം അവത്വാ സബ്ബഥാ അനാപത്തിം ദസ്സേതുമേവ ‘‘ദ്വാദസഹത്ഥേ’’തി വുത്തന്തി ഗഹേതബ്ബം. യദി ഹി ചക്ഖുസ്സേവ രഹഭാവം സന്ധായ വദേയ്യ, ‘‘അന്തോദ്വാദസഹത്ഥേ’’തി ന വദേയ്യ അപ്പടിച്ഛന്നേ തതോ ദൂരേ നിസിന്നേപി ചക്ഖുസ്സ രഹാസമ്ഭവതോ. യസ്മാ നിസീദിത്വാ നിദ്ദായന്തോ കപിമിദ്ധപരേതോ കിഞ്ചി കാലം ചക്ഖൂനി ഉമ്മീലേതി, കിഞ്ചി കാലം നിമ്മീലേതി. തസ്മാ ‘‘നിദ്ദായന്തോപി അനാപത്തിം കരോതീ’’തി വുത്തം.

പടിലദ്ധസോതാപത്തിഫലാതി അന്തിമപരിച്ഛേദതോ വുത്തം. നിസജ്ജം പടിജാനമാനോതി മേഥുനകായസംസഗ്ഗാദിവസേന രഹോ നിസജ്ജം പടിജാനമാനോതി അത്ഥോ. തേനാഹ ‘‘പാരാജികേന വാ’’തിആദി. ന അപ്പടിജാനമാനോതി അലജ്ജീപി അപ്പടിജാനമാനോ ആപത്തിയാ ന കാരേതബ്ബോവ. സോ ഹി യാവ ദോസം ന പടിജാനാതി, താവ ‘‘നേവ സുദ്ധോ, നാസുദ്ധോ’’തി വാ വത്തബ്ബോ, വത്താനുസന്ധിനാ പന കാരേതബ്ബോ. വുത്തഞ്ഹേതം –

‘‘പടിഞ്ഞാ ലജ്ജീസു കതാ, അലജ്ജീസു ഏവം ന വിജ്ജതി;

ബഹുമ്പി അലജ്ജീ ഭാസേയ്യ, വത്താനുസന്ധിതേന കാരയേ’’തി. (പരി. ൩൫൯);

നിസജ്ജാദീസു…പേ… പടിജാനമാനോവ തേന സോ ഭിക്ഖു കാരേതബ്ബോതി ഏത്ഥ പടിജാനമാനോതി പാളിയം അനാഗതമ്പി അധികാരതോ ആഗതമേവാതി കത്വാ വുത്തം.

വദാപേഥാതി തസ്സ ഇദ്ധിയാ വിഗതാസങ്കോപി തം ഓവദന്തോ ആഹ, അനുപപരിക്ഖിത്വാ അദേസേ നിസിന്നാ ‘‘മാതുഗാമേന സദ്ധിം ഏകാസനേ ഥേരോ രഹോ നിസിന്നോ’’തി ഏവം മാദിസേഹിപി തുമ്ഹേ തുമ്ഹാകം അവണ്ണം വദാപേഥ കഥാപയിത്ഥ, മാ പുന ഏവം കരിത്ഥാതി അധിപ്പായോ. ഏവമകാസിന്തി നിഗൂഹിതബ്ബമ്പി ഇമം വിസേസാധിഗമം പകാസേന്തോ തം സദ്ധാപേതുമേവ ഏവമകാസിന്തി അത്ഥോ. രക്ഖേയ്യാസിമന്തി ഇമം ഉത്തരിമനുസ്സധമ്മം അഞ്ഞേസം മാ പകാസയി.

൪൫൧. നിസജ്ജായ പാചിത്തിയന്തി രഹോനിസജ്ജസ്സാദേ വത്തമാനേ പാചിത്തിയം. സചേ പന സോ രഹോനിസജ്ജസ്സാദം പടിവിനോദേത്വാ കമ്മട്ഠാനമനസികാരാദിനാ അഞ്ഞവിഹിതോ, നിദ്ദൂപഗതോ വാ അനാപത്തി ഏവ. തേനാഹ ‘‘അസ്സാദേ ഉപ്പന്നേ’’തി. ‘‘നിസിന്നായ ഇത്ഥിയാ’’തി ഇമിനാ നിസീദനക്ഖണേ അസ്സാദാഭാവം ദസ്സേതി. യദി ഹി നിസീദനക്ഖണേ അസ്സാദോ ഉപ്പജ്ജേയ്യ, തേന ഉട്ഠാതബ്ബം. ഇതരഥാ ആപത്തി ഏവ ഇത്ഥിയാ ഉട്ഠായുട്ഠായ പുനപ്പുനം നിസീദനേ വിയ, തത്ഥാപി ഭിക്ഖുസ്സ ഉട്ഠഹതോ അനാപത്തി, തേന രഹോനിസജ്ജാപത്തി അകിരിയസമുട്ഠാനാപി ഹോതീതി വദന്തി. ഇദം പന അനിയതസിക്ഖാപദം, അനന്തരഞ്ചാതി ദ്വേപി വിസും ആപത്തിപഞ്ഞാപനവസേന പഞ്ഞത്താനി ന ഹോന്തി രഹോനിസജ്ജാദീസു ആപത്തിയാ സിക്ഖാപദന്തരേസു പഞ്ഞത്തത്താ. പാരാജികാദിആപത്തീഹി പന കേനചി ചോദിതസ്സ അനുവിജ്ജകേഹി വിനിച്ഛയകാരണനയദസ്സനത്ഥം ഏവം വത്ഥുവസേന ദ്വിധാ വിഭജിത്വാ പഞ്ഞത്താനി, ഇമാനേവ ച യസ്മാ ഭിക്ഖുനീനമ്പി വിനിച്ഛയനയഗ്ഗഹണായ അലം, തസ്മാ താസം വിസും ന വുത്താനീതി വേദിതബ്ബം. യം പന ആപത്തിം പടിജാനാതി, തസ്സ വസേനേത്ഥ അങ്ഗഭേദോ വേദിതബ്ബോ. തേനേവ ‘‘അയം ധമ്മോ അനിയതോ’’തി വുത്തം.

ഇധ അനിയതവസേന വുത്താനം പാരാജികസങ്ഘാദിസേസപാചിത്തിയാനം തിണ്ണമ്പി അഞ്ഞമഞ്ഞം സദിസസമുട്ഠാനാദിതായ വുത്തം ‘‘സമുട്ഠാനാദീനി പഠമപാരാജികസദിസാനേവാ’’തി.

പഠമഅനിയതസിക്ഖാപദവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

൨. ദുതിയഅനിയതസിക്ഖാപദവണ്ണനാ

൪൫൨. ‘‘ന ലഭതി മാതുഗാമേന സദ്ധിം ഏകോ ഏകായ…പേ… നിസജ്ജം കപ്പേതു’’ന്തി അവത്വാ ‘‘പടിക്ഖിത്തം മാതുഗാമേനാ’’തിആദിനാ വുത്തത്താ ‘‘ഏകോ’’തി പച്ചത്തപദം പടിക്ഖിത്തപദേന ന സമേതി, ‘‘ഏകസ്സാ’’തി വത്തബ്ബോതി സാധേന്തോ ആഹ ‘‘ഇതരഥാ ഹീ’’തിആദി.

൪൫൩. പരിവേണങ്ഗണാദീതി പരിവേണസ്സ മാളകം. ആദി-സദ്ദേന പാകാരാദിപരിക്ഖിത്തം ചേതിയമാളകാദിം സങ്ഗണ്ഹാതി. അന്തോഗധന്തി അപ്പടിച്ഛന്നട്ഠാനേ ഏവ പരിയാപന്നം. ഇധ ഇത്ഥീപി അനാപത്തിം കരോതീതി സമ്ബന്ധോ. കസ്മാ പന ഇത്ഥീ ഇധേവ അനാപത്തിം കരോതി, ന പുരിമസിക്ഖാപദേതി? ഇമസ്സ സിക്ഖാപദസ്സ മേഥുനം വിനാ ദുട്ഠുല്ലവാചായ വസേന ആഗതത്താ. മേഥുനമേവ ഹി ഇത്ഥിയോ അഞ്ഞമഞ്ഞം പടിച്ഛാദേന്തി മഹാവനേ ദ്വാരം വിവരിത്വാ നിദ്ദൂപഗതമ്ഹി ഭിക്ഖുമ്ഹി വിയ. ദുട്ഠുല്ലം പന ന പടിച്ഛാദേന്തി, തേനേവ ദുട്ഠുല്ലവാചാസിക്ഖാപദേ ‘‘യാ താ ഇത്ഥിയോ ഹിരിമനാ, താ നിക്ഖമിത്വാ ഭിക്ഖൂ ഉജ്ഝാപേസു’’ന്തി (പാരാ. ൨൮൩) വുത്തം, തസ്മാ ‘‘ഇത്ഥീപി അനാപത്തിം കരോതീ’’തി വുത്തം, ‘‘അപ്പടിച്ഛന്നട്ഠാനത്താ’’തിപി കാരണം വദന്തി.

കായേനാപി ദുട്ഠുല്ലോഭാസസമ്ഭവതോ ഇമസ്മിം സിക്ഖാപദേ ചക്ഖുസ്സ രഹോ, സോതസ്സ രഹോ ച അധിപ്പേതോതി ആഹ ‘‘അനന്ധോ അബധിരോ’’തിആദി. കേചി പന വിഭങ്ഗേ ‘‘നാലം കമ്മനിയന്തി ന സക്കാ ഹോതി മേഥുനം ധമ്മം പടിസേവിതു’ന്തി (പാരാ. ൪൫൪) ഏത്തകമേവ വത്വാ ‘ന സക്കാ ഹോതി കായസംസഗ്ഗം സമാപജ്ജിതു’ന്തി അവുത്തത്താ അപ്പടിച്ഛന്നേപി ഠാനേ രഹോ അഞ്ഞേസം അഭാവം ദിസ്വാ ഏകായ ഇത്ഥിയാ കായസംസഗ്ഗോപി സക്കാ ആപജ്ജിതുന്തി അന്തോദ്വാദസഹത്ഥേ സവനൂപചാരേ ഠിതോ അബധിരോപി അന്ധോ കായസംസഗ്ഗസ്സാപി സബ്ഭാവാഭാവം ന ജാനാതീതി കായേന ദുട്ഠുല്ലോഭാസനസബ്ഭാവം അമനസികത്വാപി കായസംസഗ്ഗാപത്തിയാപി പരിഹാരായ അനന്ധോ അബധിരോതിആദി വുത്ത’’ന്തി വദന്തി. യം പന സാരത്ഥദീപനിയം ‘‘കായസംസഗ്ഗവസേന അനന്ധോ വുത്തോ’’തി (സാരത്ഥ. ടീ. ൨.൪൫൩) വുത്തം, തം പന കായേന ദുട്ഠുല്ലോഭാസനസമ്ഭവം അമനസികത്വാ വുത്തം, കായസംസഗ്ഗവസേനാപീതി ഗഹേതബ്ബം. തേനേവ ‘‘ഇമസ്മിം സിക്ഖാപദേ സോതസ്സ രഹോ ഏവ അധിപ്പേതോ…പേ… കേനചി പന ‘ദ്വേപി രഹാ ഇധ അധിപ്പേതാ’തി വുത്തം, തം ന ഗഹേതബ്ബ’’ന്തി വുത്തം. യം പന ചക്ഖുസ്സ രഹാഭാവസാധനത്ഥം ‘‘ന ഹി അപ്പടിച്ഛന്നേ ഓകാസേ ചക്ഖുസ്സ രഹോ സമ്ഭവതീ’’തിആദി വുത്തം, തം ന യുത്തം അതിദൂരതരേ ഠിതസ്സ കായേന ഓഭാസനമ്പി ഹത്ഥഗ്ഗാഹാദീനിപി സല്ലക്ഖേതും അസക്കുണേയ്യത്താ. തേനേവ പാളിയം ‘‘ചക്ഖുസ്സ രഹോ’’തി വുത്തം, അട്ഠകഥായം അപ്പടിക്ഖിത്തം. ന കേവലഞ്ച അപ്പടിക്ഖിത്തം, അഥ ഖോ ‘‘അനന്ധോ ബധിരോതി ച അന്ധോ വാ അബധിരോപി ന കരോതീ’’തി ച വുത്തം, തസ്മാ ദ്വേപി രഹാ ഇധ ഗഹേതബ്ബാ. ‘‘അന്തോദ്വാദസഹത്ഥേ’’തിഇമിനാ സോതസ്സ രഹോ ദ്വാദസഹത്ഥേന പരിച്ഛിന്നോതി ഇദം ദസ്സേതി. ചക്ഖുസ്സ രഹോ പന യത്ഥ ഠിതസ്സ കായവികാരാദയോ ന പഞ്ഞായന്തി, തേന പരിച്ഛിന്ദിതബ്ബോതി ദട്ഠബ്ബം. ബധിരോ പന ചക്ഖുമാപീതി ദുട്ഠുല്ലവാചാസങ്ഘാദിസേസം സന്ധായ വുത്തം. ദുട്ഠുല്ലാപത്തി വുത്താതി പുരിമസിക്ഖാപദേ വുത്തേഹി അധികവസേന ദുട്ഠുല്ലാപത്തി ച വുത്താതി ഏവമത്ഥോ ഗഹേതബ്ബോ, ന പന ദുട്ഠുല്ലാപത്തി ഏവാതി കായസംസഗ്ഗസ്സാപി ഇധ ഗഹേതബ്ബതോ. തേനേവ ‘‘പാരാജികാപത്തിഞ്ച പരിഹാപേത്വാ’’തി ഏത്തകമേവ വുത്തം, ഇതരഥാ ‘‘കായസംസഗ്ഗഞ്ചാ’’തി വത്തബ്ബം ഭവേയ്യ.

തിസമുട്ഠാനന്തിആദി പന പുരിമസിക്ഖാപദേ ആഗതേഹി അധികസ്സ ദുട്ഠുല്ലവാചാസങ്ഘാദിസേസസ്സ വസേന വുത്തം കായസംസഗ്ഗാദീനമ്പി പുരിമസിക്ഖാപദേ ഏവ വുത്തത്താ, ഇധ പന ന വുത്തന്തിപി വദന്തി, വീമംസിത്വാ ഗഹേതബ്ബം.

ദുതിയഅനിയതസിക്ഖാപദവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

നിട്ഠിതോ അനിയതവണ്ണനാനയോ.