൯. ദുതിയദുട്ഠദോസസിക്ഖാപദവണ്ണനാ

൩൯൧. നവമേ മേത്തിയം ഭിക്ഖുനിന്തി ലിങ്ഗനാസനായ നാസിതായപി തസ്സാ ഭൂതപുബ്ബവോഹാരം ഗഹേത്വാ വുത്തം. അഞ്ഞഭാഗസ്സാതി ഥേരസ്സ മനുസ്സജാതിഭിക്ഖുഭാവതോ അഞ്ഞസ്സ തിരച്ഛാനജാതിഛഗലകഭാവസങ്ഖാതസ്സ കോട്ഠാസസ്സ. ഇദന്തി സാമഞ്ഞതോ നപുംസകലിങ്ഗേന വുത്തം, അയം ഛഗലകോതി അത്ഥോ. അഞ്ഞഭാഗോതി യഥാവുത്തതിരച്ഛാനജാതിഛഗലകഭാവസങ്ഖാതോ അഞ്ഞോ കോട്ഠാസോ, അഞ്ഞഭാഗസ്സ ഇദന്തി അഞ്ഞഭാഗിയന്തി പഠമവിഗ്ഗഹസ്സ അത്ഥോ, അഞ്ഞഭാഗമത്ഥീതി ദുതിയവിഗ്ഗഹസ്സ, ദ്വീഹിപി ഛഗലകോവ വുത്തോ. ഇദാനി ദ്വീഹിപി വിഗ്ഗഹേഹി വുത്തമേവത്ഥം വിത്ഥാരതോ ദസ്സേന്തോ ‘‘യോ ഹി സോ’’തിആദിമാഹ. തത്ഥ യോ ഹി സോ ഛഗലകോ വുത്തോ, സോ അഞ്ഞസ്സ ഭാഗസ്സ ഹോതീതി ച അഞ്ഞഭാഗിയസങ്ഖ്യം ലഭതീതി ച യോജനാ. ദുതിയവിഗ്ഗഹസ്സ അത്ഥം ദസ്സേതും ‘‘സോ വാ’’തിആദി വുത്തം. അധികരണന്തി വേദിതബ്ബോതി ഏത്ഥാപി യോ ഹി സോ ‘‘ദബ്ബോ മല്ലപുത്തോ നാമാ’’തി ഛഗലകോ വുത്തോ, സോതി ആനേത്വാ സമ്ബന്ധിതബ്ബം. തഞ്ഹി സന്ധായാതി ‘‘ദബ്ബോ’’തി നാമകരണസ്സ അധിട്ഠാനഭൂതം ഛഗലകം സന്ധായ. തേ ഭിക്ഖൂതി തേ അനുയുഞ്ജന്താ ഭിക്ഖൂ. ആപത്തിയാപി പുഗ്ഗലാധിട്ഠാനത്താ ‘‘പുഗ്ഗലാനംയേവ ലേസാ’’തി വുത്തം.

൩൯൩. യാ ച സാ അവസാനേ…പേ… ചോദനാ വുത്താതി ‘‘ഭിക്ഖു സങ്ഘാദിസേസം അജ്ഝാപജ്ജന്തോ ദിട്ഠോ ഹോതി സങ്ഘാദിസേസേ സങ്ഘാദിസേസദിട്ഠി ഹോതി, തഞ്ചേ പാരാജികേന ചോദേതീ’’തിആദിം (പാരാ. ൪൦൭) ചോദനാഭേദം സന്ധായ വദതി. സത്തന്നമ്പി ആപത്തീനം പച്ചേകം പാരാജികത്താദിസാമഞ്ഞേപി മേഥുനാദിന്നാദാനാദിവത്ഥുതോ, രാഗദോസത്താദിസഭാവതോ ച വിസഭാഗതാപി അത്ഥീതി ആഹ ‘‘യസ്മാ പന…പേ… ന ഹോതീ’’തി.

വുത്തനയേനേവാതി ‘‘സഭാഗവിസഭാഗവത്ഥുതോ’’തിആദിനാ (പാരാ. അട്ഠ. ൨.൩൯൩) വുത്തനയേന. കമ്മലക്ഖണം, തംമനസികാരോ ച അവിപന്നകമ്മസ്സ നിമിത്തതോ ഫലൂപചാരേന കമ്മന്തി വുച്ചതീതി ആഹ ‘‘തം നിസ്സായ ഉപ്പജ്ജനതോ’’തി. പരിവാസാദിം നിസ്സായ മാനത്താദീനം ഉപ്പജ്ജനതോ ‘‘പുരിമം പുരിമ’’ന്തിആദി വുത്തം.

൩൯൫. സവത്ഥുകം കത്വാതി പുഗ്ഗലാധിട്ഠാനം കത്വാ. ദീഘാദിനോതി ദീഘരസ്സാദിലിങ്ഗസ്സ. ദിട്ഠാദിനോതി ദിട്ഠപുബ്ബാദിനോ.

൪൦൮. ഏവം തഥാസഞ്ഞീതി അഞ്ഞസ്സ മേഥുനാദികിരിയം ദിസ്വാ ‘‘അയം സോ’’തി ഏവം തഥാസഞ്ഞീ. അങ്ഗാനി പഠമദുട്ഠദോസേ വുത്തസദിസാനി, ഇധ പന കിഞ്ചിദേസം ലേസമത്തം ഉപാദിയനാ അധികാ.

ദുതിയദുട്ഠദോസസിക്ഖാപദവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.