൪. അത്തകാമപാരിചരിയസിക്ഖാപദവണ്ണനാ

൨൯൦. ചതുത്ഥേ പരേഹി പത്തേ പാതിയമാനാനം ഭിക്ഖാപിണ്ഡാനം പാതോ സന്നിപാതോതി പിണ്ഡപാതോതി ഭിക്ഖാഹാരോ വുച്ചതി, തംസദിസതായ അഞ്ഞോപി യോ കോചി ഭിക്ഖാചരിയം വിനാ ഭിക്ഖൂഹി ലദ്ധോ പിണ്ഡപാതോത്വേവ വുച്ചതി. പതി ഏതി ഏതസ്മാതി പച്ചയോതി ആഹ ‘‘പതികരണട്ഠേന പച്ചയോ’’തി. രോഗദുക്ഖാനം വാ പടിപക്ഖഭാവേന അയതി പവത്തതീതി പച്ചയോ. സപ്പായസ്സാതി ഹിതസ്സ. നഗരപരിക്ഖാരേഹീതി നഗരം പരിവാരേത്വാ രക്ഖണകേഹി. രാജൂനം ഗേഹപരിക്ഖേപോ പരിഖാ ഉദ്ദാപോ പാകാരോ ഏസികാ പലിഘോ അട്ടോതി ഇമേ സത്ത നഗരപരിക്ഖാരാതി വദന്തി. സേതപരിക്ഖാരോതി വിസുദ്ധിസീലാലങ്കാരോ. അരിയമഗ്ഗോ ഹി ഇധ ‘‘രഥോ’’തി അധിപ്പേതോ, തസ്സ ച സമ്മാവാചാദയോ അലങ്കാരട്ഠേന ‘‘പരിക്ഖാരാ’’തി വുത്താ. ചക്കവീരിയോതി വീരിയചക്കോ. ജീവിതപരിക്ഖാരാതി ജീവിതസ്സ പവത്തികാരണാനി. സമുദാനേതബ്ബാതി സമ്മാ ഉദ്ധം ആനേതബ്ബാ പരിയേസിതബ്ബാ.

൨൯൧. ഉപചാരേതി യത്ഥ ഠിതോ വിഞ്ഞാപേതും സക്കോതി, താദിസേ ഠാനേ. കാമോ ചേവ ഹേതു ച പാരിചരിയാ ച അത്ഥോതി പാളിയം ‘‘അത്തനോ കാമം, അത്തനോ ഹേതും, അത്തനോ അധിപ്പായം, അത്തനോ പാരിചരിയ’’ന്തി (പാരാ. ൨൯൨) വുത്തേസു ഇമേസു ചതൂസു പദേസു കാമോ, ഹേതു, പാരിചരിയാ ച അട്ഠകഥായം വുത്തേ പഠമേ അത്ഥവികപ്പേ വിഗ്ഗഹവാക്യാധിപ്പായസൂചനതോ അത്ഥോ. സേസന്തി അധിപ്പായപദമേകം. ബ്യഞ്ജനന്തി ബ്യഞ്ജനമത്തം, പഠമവികപ്പാനുപയോഗിതായ വചനമത്തന്തി അത്ഥോ. ദുതിയേ അത്ഥവികപ്പേപി ഏസേവ നയോ.

യഥാവുത്തമേവ അത്ഥം പദഭാജനേന സംസന്ദിത്വാ ദസ്സേതും ‘‘അത്തനോ കാമം അത്തനോ ഹേതും അത്തനോ പാരിചരിയന്തി ഹി വുത്തേ ജാനിസ്സന്തി പണ്ഡിതാ’’തിആദി ആരദ്ധം. ഇദം വുത്തം ഹോതി – ‘‘അത്തനോ ഹേതു’’ന്തി വുത്തേ അത്തനോ അത്ഥായാതി അയമത്ഥോ വിഞ്ഞായതി, ‘‘അത്തനോ കാമം അത്തനോ പാരിചരിയ’’ന്തി വുത്തേ കാമേന പാരിചരിയാതി അയമത്ഥോ വിഞ്ഞായതി. തസ്മാ ഇമേഹി തീഹി പദേഹി അത്തനോ അത്ഥായ കാമേന പാരിചരിയാ അത്തകാമപാരിചരിയാതി ഇമം അത്ഥവികപ്പം വിഞ്ഞൂ ജാനിസ്സന്തി. ‘‘അത്തനോ അധിപ്പായ’’ന്തി വുത്തേ പന അധിപ്പായ-സദ്ദസ്സ കാമിത-സദ്ദേന സമാനത്ഥഭാവതോ അത്തനാ അധിപ്പേതകാമിതട്ഠേന അത്തകാമപാരിചരിയാതി ഇമമത്ഥം വികപ്പം വിഞ്ഞൂ ജാനിസ്സന്തി.

ഏതദഗ്ഗന്തി ഏസാ അഗ്ഗാ. ദുട്ഠുല്ലവാചാസിക്ഖാപദേപി (പാരാ. ൨൮൫) കാമം ‘‘യാചതിപി ആയാചതിപീ’’തി ഏവം മേഥുനയാചനം ആഗതം, തം പന ദുട്ഠുല്ലവാചസ്സാദരാഗവസേന വുത്തം, ഇധ പന അത്തനോ മേഥുനസ്സാദരാഗവസേനാതി അയം വിസേസോ.

വിനീതവത്ഥൂസു ‘‘അഗ്ഗദാനം ദേഹീ’’തി ഇദം അത്തനോ അത്ഥായ വുത്തം, ദുട്ഠുല്ലവാചാസിക്ഖാപദേ പന പരത്ഥായപി വുത്തേ സീസം ഏതീതി വേദിതബ്ബം. സുഭഗാതി ഇസ്സരിയാദീഹി സുന്ദരേഹി ഭഗേഹി സമന്നാഗതാ. മനുസ്സിത്ഥീ, തഥാസഞ്ഞിതാ, അത്തകാമപാരിചരിയായ രാഗോ, തേന കാമപാരിചരിയയാചനം, തങ്ഖണവിജാനനന്തി ഇമാനേത്ഥ പഞ്ച അങ്ഗാനി.

അത്തകാമപാരിചരിയസിക്ഖാപദവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.