൧൩. കുലദൂസകസിക്ഖാപദവണ്ണനാ

൪൩൧. തേരസമേ കീടാഗിരീതി തസ്സ നിഗമസ്സ നാമം. തഞ്ഹി സന്ധായ പരതോ ‘‘ന അസ്സജിപുനബ്ബസുകേഹി ഭിക്ഖൂഹി കീടാഗിരിസ്മിം വത്ഥബ്ബ’’ന്തി വുത്തം, ഗാമനിഗമതോ ച പബ്ബാജനം, ന ജനപദതോ. തേന പന യോഗതോ ജനപദോപി ‘‘കീടാഗിരി’’ഇച്ചേവ സങ്ഖ്യം ഗതോതി ആഹ ‘‘ഏവംനാമകേ ജനപദേ’’തി.

തത്രാതി സാവത്ഥിയം. ധുരട്ഠാനേതി അഭിമുഖട്ഠാനേ, ജേതവനദ്വാരസമീപേതി അത്ഥോ. ദ്വീഹി മേഘേഹീതി വസ്സികേന, ഹേമന്തികേന ചാതി ദ്വീഹി മേഘേഹി. ഗണാചരിയേഹി ഛഹി അധികതായ ‘‘സമധിക’’ന്തി വുത്തം.

ഉദകസ്സാതി അകപ്പിയഉദകസ്സ ‘‘കപ്പിയഉദകസിഞ്ചന’’ന്തി വിസും വക്ഖമാനത്താ, തഞ്ച ‘‘ആരാമാദിഅത്ഥായ രുക്ഖരോപനേ അകപ്പിയവോഹാരേസുപി കപ്പിയഉദകസിഞ്ചനാദി വട്ടതീ’’തി വക്ഖമാനത്താ ഇധാപി വിഭാഗം കത്വാ കപ്പിയഉദകസിഞ്ചനാദി വിസും ദസ്സിതം. യഥാ കോട്ടനഖണനാദികായികകിരിയാപി അകപ്പിയവോഹാരേ സങ്ഗഹിതാ, ഏവം മാതികാഉജുകരണാദികപ്പിയവോഹാരേപീതി ആഹ ‘‘സുക്ഖമാതികായ ഉജുകരണ’’ന്തി. ഏത്ഥ പുരാണപണ്ണാദിഹരണമ്പി സങ്ഗയ്ഹതി. മഹാപച്ചരിയവാദോവ പമാണത്താ പച്ഛാ വുത്തോ. അകപ്പിയവോഹാരേപി ഏകച്ചം വട്ടതീതി ദസ്സേതും ‘‘ന കേവലഞ്ച സേസ’’ന്തിആദിമാഹ. യംകിഞ്ചി മാതികന്തി സുക്ഖം വാ അസുക്ഖം വാ. തത്ഥാതി ആരാമാദിഅത്ഥായ രുക്ഖരോപനേ. തഥാതി കപ്പിയവോഹാരപരിയായാദീഹി ഗന്ഥാപനം സന്ധായ വുത്തം. ഇമിനാ ച കുലസങ്ഗഹത്ഥായ ഗന്ഥാപനാദിപി ന വട്ടതീതി ദസ്സേതി.

വത്ഥുപൂജനത്ഥായ സയം ഗന്ഥനം കസ്മാ ന വട്ടതീതി ചോദേന്തോ ‘‘നനു ചാ’’തിആദിമാഹ. യഥാ ആരാമാദിഅത്ഥം കപ്പിയപഥവിയം സയം രോപേതുമ്പി വട്ടതി, തഥാ വത്ഥുപൂജനത്ഥായ സയം ഗന്ഥനമ്പി കസ്മാ ന വട്ടതീതി ചോദകസ്സ അധിപ്പായോ. വുത്തന്തിആദി പരിഹാരോ. അഥ ‘‘ന പന മഹാഅട്ഠകഥായ’’ന്തി കസ്മാ വദതി? മഹാപച്ചരിആദീസു വുത്തമ്പി ഹി പമാണമേവാതി നായം വിരോധോ, മഹാഅട്ഠകഥായം അവുത്തസ്സ സയം രോപനസ്സ തത്ഥേവ വുത്തേന ഉദകസിഞ്ചനേന സഹ സംസന്ദനനയദസ്സനമുഖേന പമാണമേവാതി പതിട്ഠാപേതും വുത്തത്താ. ‘‘മഞ്ഞേയ്യാസീ’’തി പദം ‘‘തം കഥ’’ന്തി ഇമിനാ സമ്ബന്ധിതബ്ബം. തത്ഥായം അധിപ്പായോ – കിഞ്ചാപി മഹാഅട്ഠകഥായം സയം രോപനം ന വുത്തം, കപ്പിയഉദകസ്സ സയം ആസിഞ്ചനം വുത്തമേവ, തസ്മാ യഥാ ആരാമാദിഅത്ഥായ കപ്പിയഉദകം സയം സിഞ്ചിതുമ്പി വട്ടതി, തഥാ വത്ഥുപൂജനത്ഥായ ഗന്ഥനമ്പി കസ്മാ ന വട്ടതീതി. തമ്പി ന വിരുജ്ഝതീതി യദേതം വത്ഥുപൂജനത്ഥായപി ഗന്ഥനാദിം പടിക്ഖിപിത്വാ ആരാമാദിഅത്ഥായ സയം രോപനസിഞ്ചനം വുത്തം, തമ്പി പാളിയാ സംസന്ദനതോ പുബ്ബാപരം ന വിരുജ്ഝതി.

തം കഥം ന വിരുജ്ഝതീതി ആഹ ‘‘തത്ര ഹീ’’തിആദി. തത്രാതി രോപനസിഞ്ചനവിസയേ. പുപ്ഫാദീഹി കുലസങ്ഗഹപ്പസങ്ഗേ ‘‘മാലാവച്ഛ’’ന്തി വിസേസിതത്താ കുലസങ്ഗഹത്ഥമേവ രോപനം അധിപ്പേതന്തി വിഞ്ഞായതീതി ആഹ ‘‘മാലാവച്ഛന്തി വദന്തോ’’തിആദി. ഏതം വുത്തന്തി ‘‘മാലാവച്ഛം രോപേന്തിപി രോപാപേന്തിപി, സിഞ്ചന്തിപി സിഞ്ചാപേന്തിപീ’’തി ഏതം വുത്തം. അഞ്ഞത്ര പനാതി ആരാമാദിഅത്ഥായ മാലാവച്ഛാദീനം രോപനേ പന. പരിയായോതി സയംകരണകാരാപനസങ്ഖാതോ പരിയായോ വോഹാരോ അത്ഥവിസേസോതി അത്ഥോ അത്ഥി ഉപലബ്ഭതി, കുലസങ്ഗഹത്ഥത്താഭാവാതി അധിപ്പായോ. ഏവമേത്ഥ പരിയായസദ്ദസ്സ കരണകാരാപനവസേന അത്ഥേ ഗയ്ഹമാനേ ‘‘ഗന്ഥേന്തിപി ഗന്ഥാപേന്തിപീ’’തി പാളിയം പടിക്ഖിത്തഗന്ഥനഗന്ഥാപനം ഠപേത്വാ യം പരതോ ‘‘ഏവം ജാന, ഏവം കതേ സോഭേയ്യാ’’തിആദികപ്പിയവചനേഹി ഗന്ഥാപനം വുത്തം, തത്ഥ ദോസാഭാവോ സമത്ഥിതോ ഹോതി, ‘‘ഗന്ഥേഹീ’’തി ആണത്തിയാ കാരാപനസ്സേവ ഗന്ഥാപനന്തി അധിപ്പേതത്താ. തത്ഥ പരിയായം ഇധ ച പരിയായാഭാവം ഞത്വാതി തത്ഥ ‘‘മാലാവച്ഛം രോപേന്തീ’’തിആദീസു ‘‘മാലാവച്ഛ’’ന്തി കുലസങ്ഗഹത്ഥതാസൂചനകസ്സ വിസേസനസ്സ സബ്ഭാവതോ കരണകാരാപനസങ്ഖാതപരിയായസബ്ഭാവം. ഇധ ‘‘ഗന്ഥേന്തീ’’തിആദീസു തഥാവിധവിസേസവചനാഭാവതോ തസ്സ പരിയായസ്സ അഭാവഞ്ച ഞത്വാ. തം സുവുത്തമേവാതി വേദിതബ്ബന്തി യോജനാ.

സബ്ബം വുത്തനയേനേവ വേദിതബ്ബന്തി അട്ഠകഥാസു ആഗതനയേനേവ രോപനാദി, ഗന്ഥാപനാദി ച സബ്ബം വേദിതബ്ബം. ന ഹേത്ഥ സന്ദേഹോ കാതബ്ബോതി നിഗമേതി.

ഹരണാദീസൂതി വത്ഥുപൂജനത്ഥായ ഹരണാദീസു. കുലിത്ഥിആദീനം അത്ഥായ ഹരണതോതി കുലിത്ഥിആദീനം ഹരണസ്സേവ വിസേസേത്വാ പടിക്ഖിത്തത്താതി അധിപ്പായോ. തേനാഹ ‘‘ഹരണാധികാരേ ഹീ’’തിആദി. മഞ്ജരീതി പുപ്ഫഗോച്ഛം. വടംസകോതി കണ്ണസ്സ ഉപരി പിളന്ധനത്ഥം കതപുപ്ഫവികതി, സോ ച ‘‘വടംസോ’’തി വുച്ചതി. കണ്ണികാതി ബഹൂനം പുപ്ഫാനം വാ മാലാനം വാ ഏകതോ ബന്ധിതസ്സ നാമം, ‘‘കണ്ണാഭരണ’’ന്തിപി വദന്തി. ഹാരസദിസന്തി മുത്താഹാരസദിസം.

കപ്പിയേനാതി കപ്പിയഉദകേന. തേസംയേവ ദ്വിന്നന്തി കുലദൂസനപരിഭോഗാനം ദ്വിന്നം. ദുക്കടന്തി കുലസങ്ഗഹത്ഥായ സയം സിഞ്ചനേ, കപ്പിയവോഹാരേന വാ അകപ്പിയവോഹാരേന വാ സിഞ്ചാപനേ ച ദുക്കടം, പരിഭോഗത്ഥായ പന സയം സിഞ്ചനേ, അകപ്പിയവോഹാരേന സിഞ്ചാപനേ ച ദുക്കടം. പയോഗബഹുലതായാതി സയം കരണേ, കായപയോഗസ്സ കാരാപനേ ച വചീപയോഗസ്സ ച ബഹുത്തേന.

ഗന്ഥേന നിബ്ബത്തം ദാമം ഗന്ഥിമം. ഏസേവ നയോ സേസേസുപി. ന വട്ടതീതി വത്ഥുപൂജനത്ഥായപി ന വട്ടതി, ദുക്കടന്തി അത്ഥോ. വട്ടതീതി വത്ഥുപൂജനത്ഥായ വട്ടതി, കുലസങ്ഗഹത്ഥായ പന കപ്പിയവോഹാരേന കാരാപേന്തസ്സാപി ദുക്കടമേവ.

നീപപുപ്ഫം നാമ കദമ്ബപുപ്ഫം. പുരിമനയേനേവാതി ‘‘ഭിക്ഖുസ്സ വാ’’തിആദിനാ വുത്തനയേന.

കദലിക്ഖന്ധമ്ഹീതിആദിനാ വുത്തം സബ്ബമേവ സന്ധായ ‘‘തം അതിഓളാരികമേവാ’’തി വുത്തം, സബ്ബത്ഥ കരണേ, അകപ്പിയവചനേന കാരാപനേ ച ദുക്കടമേവാതി അത്ഥോ. ‘‘പുപ്ഫവിജ്ഝനത്ഥം കണ്ടകം ബന്ധിതുമ്പി ന വട്ടതീ’’തി ഇമസ്സ ഉപലക്ഖണത്താ പുപ്ഫദാമോലമ്ബനാദിഅത്ഥായ രജ്ജുബന്ധനാദിപി ന വട്ടതീതി കേചി വദന്തി, അഞ്ഞേ പന ‘‘പുപ്ഫവിജ്ഝനത്ഥം കണ്ടകന്തി വിസേസിതത്താ തദത്ഥം കണ്ടകമേവ ബന്ധിതും ന വട്ടതി, തഞ്ച അട്ഠകഥാപമാണേനാ’’തി വദന്തി, വീമംസിത്വാ ഗഹേതബ്ബം. പുപ്ഫപടിച്ഛകം നാമ ദണ്ഡാദീഹി കതം പുപ്ഫാധാനം, ഏതമ്പി നാഗദന്തകമ്പി സഛിദ്ദകമേവ ഗഹേതബ്ബം. അസോകപിണ്ഡിയാതി അസോകസാഖാനം, പുപ്ഫാനം വാ സമൂഹേ. ധമ്മരജ്ജു നാമ ചേതിയാദീനി പരിക്ഖിപിത്വാ തേസഞ്ച രജ്ജുയാ ച അന്തരാ പുപ്ഫപ്പവേസനത്ഥായ ബന്ധരജ്ജു. ‘‘സിഥിലവട്ടിതാ വാ രജ്ജുവട്ടിഅന്തരേ പുപ്ഫപ്പവേസനത്ഥായ ഏവം ബന്ധാ’’തിപി വദന്തി.

മത്ഥകദാമന്തി ധമ്മാസനാദിമത്ഥകലമ്ബകദാമം. തേസംയേവാതി ഉപ്പലാദീനം ഏവ. വാകേന വാ ദണ്ഡകേന വാതി പുപ്ഫനാളം ഫാലേത്വാ പുപ്ഫേന ഏകാബദ്ധം ഠിതവാകേന, ദണ്ഡകേന ച ഏകബന്ധനേനേവ, ഏതേന പുപ്ഫം ബീജഗാമേ സങ്ഗഹം ന ഗച്ഛതി പഞ്ചസു ബീജേസു അപ്പവിട്ഠത്താ പണ്ണം വിയ, തസ്മാ കപ്പിയം അകാരാപേത്വാപി കോപനേ ദോസോ നത്ഥി. യഞ്ച ഛിന്നസ്സാപി മകുളസ്സ വികസനം, തമ്പി അതിതരുണസ്സ അഭാവാ വുഡ്ഢിലക്ഖണം ന ഹോതി, പരിണതസ്സ പന മകുളസ്സ പത്താനം സിനേഹേ പരിയാദാനം ഗതേ വിസുംഭാവോ ഏവ വികാസോ, തേനേവ ഛിന്നമകുളവികാസോ അച്ഛിന്നമകുളവികാസതോ പരിഹീനോ, മിലാതയുത്തോ വാ ദിസ്സതി. യഞ്ച മിലാതസ്സ ഉദകസഞ്ഞോഗേ അമിലാനതാപജ്ജനം, തമ്പി തമ്ബുലപണ്ണാദീസു സമാനന്തി വുഡ്ഢിലക്ഖണം ന ഹോതി, പാളിഅട്ഠകഥാദീസു ച ന കത്ഥചി പുപ്ഫാനം കപ്പിയകരണം ആഗതം, തസ്മാ പുപ്ഫം സബ്ബഥാ അബീജമേവാതി വിഞ്ഞായതി, വീമംസിത്വാ ഗഹേതബ്ബം. ‘‘പസിബ്ബകേ വിയാ’’തി വുത്തത്താ പുപ്ഫപസിബ്ബകേ വാ പസിബ്ബകസദിസബന്ധേ വാ യത്ഥ കത്ഥചി ചീവരേ വാ പക്ഖിപിതും വട്ടതീതി സിദ്ധം. ബന്ധിതും ന വട്ടതീതി രജ്ജുആദീഹി ബന്ധനം സന്ധായ വുത്തം, പുപ്ഫസ്സേവ പന അച്ഛിന്നദണ്ഡവാകേഹി ബന്ധിതും വട്ടതി ഏവ.

പുപ്ഫപടേ ച ദട്ഠബ്ബന്തി പുപ്ഫപടം കരോന്തസ്സ ദീഘതോ പുപ്ഫദാമസ്സ ഹരണപച്ചാഹരണവസേന പൂരണം സന്ധായ വുത്തം, തിരിയതോ ഹരണം പന വായിമം നാമ ഹോതി, ന പൂരിമം. ‘‘പുരിമട്ഠാനം അതിക്കാമേതീ’’തി സാമഞ്ഞതോ വുത്തത്താ പുരിമം പുപ്ഫകോടിം ഫുസാപേത്വാ വാ അഫുസാപേത്വാ വാ പരിക്ഖിപനവസേന പന അതിക്കമന്തസ്സ ആപത്തിയേവ. ബന്ധിതും വട്ടതീതി പുപ്ഫരഹിതായ സുത്തവാകകോടിയാ ബന്ധിതും വട്ടതി. ‘‘ഏകവാരം ഹരിത്വാ വാ പരിക്ഖിപിത്വാ വാ’’തി ഇദം പുബ്ബേ വുത്തചേതിയാദിപരിക്ഖേപം, പുപ്ഫപടകരണഞ്ച സന്ധായ വുത്തം.

പരേഹി പൂരിതന്തി ദീഘതോ പസാരിതം. വായിതുന്തി തിരിയതോ ഹരിതും, തം പന ഏകവാരമ്പി ന ലബ്ഭതി. പുപ്ഫാനി ഠപേന്തേനാതി അഗന്ഥിതപുപ്ഫാനി അഞ്ഞമഞ്ഞം ഫുസാപേത്വാപി ഠപേന്തേന. ഘടികദാമഓലമ്ബകോതി ഹേട്ഠാഭാഗേ ഘടികാകാരയുത്തോ, ദാരുഘടികാകാരോ വാ ഓലമ്ബകോ. സുത്തമയം ഗേണ്ഡുകം നാമ. സബ്ബത്ഥാതി ഗന്ഥിമാദീസു സബ്ബത്ഥ.

രേചകന്തി അഭിനയം, ‘‘ഏവം നച്ചാഹീ’’തി നടനാകാരദസ്സനന്തി അത്ഥോ, ‘‘ചക്കം വിയ അത്താനം ഭമാപന’’ന്തിപി കേചി. ആകാസേയേവ കീളന്തീതി ‘‘അയം സാരീ അസുകപദം മയാ നീതാ’’തി ഏവം മുഖേനേവ ഉഭോപി വദന്താ കീളന്തി. ജൂതഫലകേതി ജൂതമണ്ഡലേ. പാസകകീളായാതി ദ്വിന്നം തിവങ്ഗുലപ്പമാണാനം ദാരുദന്താദിമയാനം പാസകാനം ചതൂസു പസ്സേസു ഏകകാദിവസേന ബിന്ദൂനി കത്വാ ഫലകേ ഖിപിത്വാ ഉപരിഭാഗേ ദിട്ഠബിന്ദൂനം വസേന സാരിയോ അപനേത്വാ കീളനകജൂതകീളായ.

മഞ്ജട്ഠി നാമ മഞ്ജട്ഠരുക്ഖസാരകസാവം. സലാകഹത്ഥന്തി നാളികേരഹീരാദീനം കലാപസ്സേതം നാമം. പാളിയം ഥരുസ്മിന്തി ഖഗ്ഗേ. ഉസ്സേളേന്തീതി മുഖേന ഉസ്സേളനസദ്ദം പമുഞ്ചന്തി, മഹന്തം അബ്യത്തസദ്ദം പവത്തേന്തീതി അത്ഥോ. അപ്ഫോടേന്തീതി ദ്വിഗുണിതവാമഹത്ഥേ ദക്ഖിണഹത്ഥേന താളേത്വാ സദ്ദം കരോന്തി. മുഖഡിണ്ഡിമന്തി മുഖഭേരീ.

൪൩൨. തേസന്തി സമാസേ ഗുണീഭൂതാനി പബ്ബാനിപി പരാമസതി. ബോന്ദോതി ലോലോ, മന്ദധാതുകോതി അത്ഥോ. ഭകുടിം കത്വാതി ഭമുകഭേദം കത്വാ. നേലാതി നിദ്ദോസാ.

൪൩൩. പാളിയം ‘‘സാരിപുത്താ’’തി ഇദം ഏകസേസനയേന സാരിപുത്തമോഗ്ഗല്ലാനാനം ഉഭിന്നം ആലപനം, തേനേവ ബഹുവചനനിദ്ദേസോ കതോ.

൪൩൫. അട്ഠാരസ വത്താനീതി ‘‘ന ഉപസമ്പാദേതബ്ബ’’ന്തിആദീനി ‘‘ന ഭിക്ഖൂഹി സമ്പയോജേതബ്ബ’’ന്തി പരിയോസാനാനി കമ്മക്ഖന്ധകേ (ചൂളവ. ൭) ആഗതാനി അട്ഠാരസ വത്താനി. ന പന്നലോമാതി ന പതിതമാനലോമാ, അനനുകൂലവത്തിനോതി അത്ഥോ.

൪൩൭. പരസന്തകം ദേതി ദുക്കടമേവാതി വിസ്സാസഗാഹേന ദാനം സന്ധായ വുത്തം. ഥുല്ലച്ചയന്തി ഏത്ഥ ഭണ്ഡദേയ്യമ്പി ഹോതി ഏവ.

തഞ്ച ഖോ വത്ഥുപൂജനത്ഥായാതി മാതാപിതൂനമ്പി പുപ്ഫം ദേന്തേന വത്ഥുപൂജനത്ഥായേവ ദാതബ്ബന്തി ദസ്സേതി. മണ്ഡനത്ഥായ പന സിവലിങ്ഗാദിപൂജനത്ഥായാതി ഏത്തകമേവ വുത്തത്താ ‘‘ഇമം വിക്കിണിത്വാ ജീവിസ്സന്തീ’’തി മാതാപിതൂനം ദാതും വട്ടതി, സേസഞാതീനം പന താവകാലികമേവ ദാതും വട്ടതി. ഞാതിസാമണേരേഹേവാതി തേസം ഗിഹികമ്മപരിമോചനത്ഥം വുത്തം. ഇതരേതി അഞ്ഞാതകാ, തേഹിപി സാമണേരേഹി ആചരിയുപജ്ഝായാനം വത്തസീസേന ഹരിതബ്ബം. ചൂളകന്തി ഉപഡ്ഢഭാഗതോപി ഉപഡ്ഢം.

സാമണേരാ…പേ… ഠപേന്തീതി അരക്ഖിതാഗോപിതം സന്ധായ വുത്തം. തത്ഥ തത്ഥാതി മഗ്ഗേ വാ ചേതിയങ്ഗണേ വാ. ‘‘സാമണേരേഹി ദാപേതും ന ലഭന്തീ’’തി ഇദം സാമണേരേഹി ഗിഹീനം കമ്മം കാരിതം വിയ ഹോതീതി വുത്തം, ന പന പുപ്ഫദാനം ഹോതീതി സാമണേരാനമ്പി ന വട്ടനതോ. വുത്തഞ്ച ‘‘സയമേവാ’’തിആദി. ‘‘അവിസേസേന വുത്ത’’ന്തി ഇമിനാ സബ്ബേസമ്പി ന വട്ടതീതി ദസ്സേതി.

ഖീണപരിബ്ബയാനന്തി ആഗന്തുകേ സന്ധായ വുത്തം. പരിച്ഛിന്നേസുപി രുക്ഖേസു ‘‘ഇധ ഫലാനി സുന്ദരാനീ’’തിആദിം വദന്തേന കുലസങ്ഗഹോ കതോ നാമ ഹോതീതി ആഹ ‘‘ഏവം പന ന വത്തബ്ബ’’ന്തി.

രുക്ഖച്ഛല്ലീതി രുക്ഖത്തചോ. അഭാജനീയത്താ ഗരുഭണ്ഡം വുത്തം. വുത്തനയേനാതി പണ്ണദാനമ്പി പുപ്ഫഫലാദീസു വുത്തനയേന കുലസങ്ഗഹോ ഹോതീതി ദസ്സേതി.

പുബ്ബേ വുത്തപ്പകാരന്തി മമ വചനേന ഭഗവതോ പാദേ വന്ദഥാതിആദിനാ വുത്തപ്പകാരസിക്ഖാപദേ പഠമം വുത്തം. ‘‘പക്കമതായസ്മാ’’തി ഇദം പബ്ബാജനീയകമ്മവസേന വുത്തം. പുന ‘‘പക്കമതായസ്മാ’’തി ഇദമ്പി പബ്ബാജനീയകമ്മകതസ്സ വത്തവസേന വുത്തം. ഏത്ഥ ച അസ്സജിപുനബ്ബസുകേഹി ആചരിയേസു അനേകവിധേസു അനാചാരേസു പഞ്ഞപേതബ്ബാ ആപത്തിയോ സിക്ഖാപദന്തരേസു പഞ്ഞത്താ ഏവാതി താ ഇധ അപഞ്ഞപേത്വാ കുലദൂസകാനം പബ്ബാജനീയകമ്മവസേന നിഗ്ഗഹം കാതും തത്ഥേവ സമ്മാ അവത്തിത്വാ കാരകസങ്ഘം ഛന്ദഗാമിതാദീഹി പാപേന്താനം സമനുഭാസനായ സങ്ഘാദിസേസം ആരോപിതഞ്ച ഇദം സിക്ഖാപദം പഞ്ഞത്തന്തി വേദിതബ്ബം. പഠമസങ്ഘഭേദസദിസാനേവാതി ഏത്ഥ അങ്ഗേസുപി യഥാ തത്ഥ പരക്കമനം, ഏവമിധ ഛന്ദാദീഹി പാപനം ദട്ഠബ്ബം. സേസം താദിസമേവാതി.

കുലദൂസകസിക്ഖാപദവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

നിഗമനവണ്ണനാ

൪൪൨. ഇതരേ പന യാവതതിയകാതി വേദിതബ്ബാതി സമ്ബന്ധോ. യോ ഹി ജരോ ഏകസ്മിം ദിവസേ ആഗന്ത്വാപി ഗതോ അനന്തരേസു ദ്വീസു ദിവസേസു അനുപ്പജ്ജിത്വാ തതിയേ ദിവസേ ഉപ്പജ്ജതി, സോ തതിയകോ. യോ പന തതിയേപി അനുപ്പജ്ജിത്വാ ചതുത്ഥേ ഏവ ദിവസേ ഉപ്പജ്ജതി, സോ ചതുത്ഥകോ ചാതി വുച്ചതി. തം സന്ധായാഹ ‘‘യഥാ തതിയേ’’തിആദി. ‘‘അകാമേന അവസേനാ’’തി ഇമിനാ അപ്പടികമ്മകരണം നാമ യസ്മാ അലജ്ജിലക്ഖണം, സഗ്ഗമോക്ഖാവരണഞ്ച, തസ്മാ ആപന്നോ പുഗ്ഗലോ ‘‘പച്ഛാ പരിവസിസ്സാമീ’’തി വിക്ഖിപിതും ന ലഭതി, സങ്ഘേന ച അനിച്ഛന്തസ്സേവ പരിവാസോ ദാതബ്ബോതി ദസ്സേതി. പാളിയം ചിണ്ണമാനത്തോ ഭിക്ഖു…പേ… അബ്ഭേതബ്ബോതി ഏത്ഥ യോ ഭിക്ഖു ചിണ്ണമാനത്തോ, സോ ഭിക്ഖു അബ്ഭേതബ്ബോതി ഏവം ഭിക്ഖുസദ്ദദ്വയസ്സ യോജനാ വേദിതബ്ബാ. തേ ച ഭിക്ഖൂ ഗാരയ്ഹാതി ഊനഭാവം ഞത്വാ അബ്ഭേന്തി, ദുക്കടാപജ്ജനേന ഗരഹിതബ്ബാ. സാമീചീതി വത്തം.

ഇതി സമന്തപാസാദികായ വിനയട്ഠകഥായ വിമതിവിനോദനിയം

തേരസകവണ്ണനാനയോ നിട്ഠിതോ.