൪. തുവട്ടവഗ്ഗവണ്ണനാ

൧. പഠമസിക്ഖാപദവണ്ണനാ

൯൩൪-൫. ഏകായ നിപന്നായ അപരാ നിപജ്ജതി, ആപത്തി പാചിത്തിയസ്സാതി ‘‘ഉഭിന്നമ്പി പഠമനിപന്നായ അനുട്ഠാപനാ’’തി വത്വാ ഏത്ഥ കിരിയാകിരിയന്തി ഏകേ, തം അട്ഠകഥായ വിരുജ്ഝതി. ‘‘കിരിയ’’ന്തി ഹി അട്ഠകഥായം വുത്തം. അഥ കസ്സാ ആപത്തീതി? ഉഭിന്നമ്പി നിപജ്ജനകിരിയം പടിച്ച. ഇമസ്സ അനാപത്തിവാരേ ‘‘വവത്ഥാനം ദസ്സേത്വാ’’തി നത്ഥി, തസ്മാ വവത്ഥാനം കത്വാ നിപജ്ജിതും ന വട്ടതീതി ഏകേ. വിപുലതരേ വട്ടതീതി ഏകേ. ‘‘അന്തരം കത്വാ നിപജ്ജിതും വട്ടതീ’’തി പോരാണഗണ്ഠിപദേ ലിഖിതം.

പഠമസിക്ഖാപദവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

൨. ദുതിയസിക്ഖാപദവണ്ണനാ

൯൪൦. വവത്ഥാനം ദസ്സേത്വാതി ഏത്ഥ ഉപരി പാരുപനമ്പി മജ്ഝേ ഓഭോഗം കത്വാ ഉഭിന്നം അന്തരേ ഓതാരേതി, വട്ടതീതി ഏകേ. വവത്ഥാനഞ്ച യഥാ ഠാനേ ന തിട്ഠതി, തഥാ അതിക്കമിത്വാ തുവട്ടേന്തിയാ ആപത്തിയേവാതി. ‘‘കിരിയാകിരിയ’’ന്തി ച പോരാണഗണ്ഠിപദേ വുത്തം.

ദുതിയസിക്ഖാപദവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

൩. തതിയസിക്ഖാപദവണ്ണനാ

൯൪൧. അത്തനോ സജ്ഝായനട്ഠാനേ ചേ വുഡ്ഢതരാ ആഗച്ഛതി, വന്ദനകാലേ വാ, ആപുച്ഛനകിച്ചം നത്ഥി. ഏകസ്മിം ഓവരകേ ആപുച്ഛിതബ്ബം. ‘‘അഥ ഓവരകേ മഹാഥേരീ വസതി, സമ്മുഖേ ഇതരാ, ആപുച്ഛിതബ്ബാ തസ്സാ ഉപചാരത്താ’’തി പോരാണഗണ്ഠിപദേ വുത്തം.

തതിയസിക്ഖാപദവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

൯൪൬-൯൫൦. ചതുത്ഥപഞ്ചമസിക്ഖാപദം ഉത്താനത്ഥമേവ.

൬. ഛട്ഠസിക്ഖാപദവണ്ണനാ

൯൫൬. ഗഹപതി നാമ ഠപേത്വാ സഹധമ്മികേ വേദിതബ്ബോ, തസ്മാ ഭിക്ഖുനാ വാ സാമണേരേന വാ അനനുലോമികേന സംസഗ്ഗേന സംസട്ഠാപി ന സമനുഭാസിതബ്ബാതി സമ്ഭവതി ഏവ.

ഛട്ഠസിക്ഖാപദവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

൯൬൧-൫. സത്തമഅട്ഠമ സിക്ഖാപദം ഉത്താനത്ഥമേവ.

൯. നവമസിക്ഖാപദവണ്ണനാ

൯൬൯. ഏകിന്ദ്രിയന്തി കായിന്ദ്രിയേനേവ ഏകിന്ദ്രിയം, നിഗണ്ഠാനം അചേലകാനം മതം. കാപിലാ പന ‘‘പഞ്ചിന്ദ്രിയാ’’തി മഞ്ഞന്താ ഏവം വദന്തി ‘‘സചക്ഖുകത്താ അലാബുമാലുവാദയോ യത്ഥ ആലമ്ബനം, തത്ഥ ഗച്ഛന്തി. സസോതകത്താ കദലിയോ മേഘഗജ്ജിതം സുത്വാ ഗബ്ഭം ഗണ്ഹന്തി. സഘാനകത്താ പനസാദയോ കുണപഗന്ധേന ഫലന്തി. സജിവ്ഹകത്താ ഉദകം പിവന്തി യേന, സബ്ബേപി ‘പാദപാ’തി വുച്ചന്തി. സകായപസാദത്താ ഇത്ഥിസമ്ഫസ്സേന അസോകരുക്ഖാ പുപ്ഫന്തീ’’തി. സങ്ഘാതന്തി വിനാസം.

൯൭൦. ഇധ ച വസ്സച്ഛേദേന ദുക്കടം. പഠമം ആവസിത്വാ പച്ഛാ ചാരികാ ചരണപച്ചയാ പാചിത്തിയം ആപജ്ജതീതി വേദിതബ്ബം. അഥ വസ്സം അവസിത്വാ ചരതി, അവസ്സുപഗമനപച്ചയാ ദുക്കടം ആപജ്ജതി. പോരാണഗണ്ഠിപദേ പന ‘‘അന്തോസത്താഹേ അന്തോവസ്സേ ചാരികം ചരന്തിയാ പാചിത്തിയം. സത്താഹകരണീയേന പന വട്ടതി, ഭിക്ഖുനോ ദുക്കടം ഹോതീ’’തി വുത്തം.

൯൭൨. കേനചി ഉബ്ബാള്ഹാതി വസ്സച്ഛേദകാരണേനാതി നോ തക്കോതി ആചരിയോ. കിത്താവതാ ചാരികാ ഹോതീതി? ഇദം ന സബ്ബത്ഥ വിചാരിതം. അനന്തരസിക്ഖാപദേ ‘‘അന്തമസോ ഛപ്പഞ്ചയോജനാനിപീ’’തി വുത്തത്താ സോ ച മഞ്ഞേ ഹേട്ഠിമപരിച്ഛേദോതി.

നവമസിക്ഖാപദവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

൧൦. ദസമസിക്ഖാപദവണ്ണനാ

൯൭൩. ദസമേ ‘‘ആഹുന്ദരികാ’’തി പഠന്തി കിര.

ദസമസിക്ഖാപദവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

തുവട്ടവഗ്ഗവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.