പഞ്ചവഗ്ഗോ

കമ്മവഗ്ഗവണ്ണനാ

൪൮൩. ‘‘ഉമ്മത്തകസമ്മുതിം ഉമ്മത്തകേ യാചിത്വാ ഗതേ അസമ്മുഖാപി ദാതും വട്ടതീ’’തി വുത്തം. തത്ഥ നിസിന്നേപി ന കുപ്പതി നിയമാഭാവാ. അസമ്മുഖാ കതേ ദോസാഭാവം ദസ്സേതും ‘‘അസമ്മുഖാകതം സുകതം ഹോതീ’’തി വുത്തം. ദൂതേന ഉപസമ്പദാ പനേത്ഥ സമ്മുഖാ കാതും ന സക്കാ. കമ്മവാചാനാനത്തസഭാവാ പത്തനിക്കുജ്ജനാദയോ ഹത്ഥപാസതോ അപനേത്വാ കാതബ്ബാ, തേന വുത്തം ‘‘അസമ്മുഖാ കതം സുകതം ഹോതീ’’തി. ‘‘പുച്ഛിത്വാ ചോദേത്വാ സാരേത്വാ കാതബ്ബം അപുച്ഛിത്വാ അചോദേത്വാ അസാരേത്വാ കരോതീ’’തി അയം വചനത്ഥോ. ഠപേത്വാ കത്തികമാസന്തി സോ പവാരണാമാസോ, ദ്വേ ച പുണ്ണമാസിയോതി പഠമദുതിയവസ്സൂപഗതാനം പവാരണാ പുണ്ണമാസാ ദ്വേ.

൪൮൫. പദം വാ ഛഡ്ഡേതീതി അത്ഥോ. ക-വഗ്ഗാദീസു പഞ്ചസു. ഗരുകന്തി ദീഘം, സംയോഗപരഞ്ച. ‘‘ബുദ്ധരക്ഖിതത്ഥേരസ്സ യസ്സ നക്ഖമതീ’’തി ഏത്ഥ ത-കാരക-കാരാ സംയോഗപരാ. ദീഘേ വത്തബ്ബേ രസ്സന്തി ‘‘സോ തുണ്ഹീ അസ്സാ’’തി വത്തബ്ബേ സോ തുണ്ഹി അസ്സാതി വചനം.

൪൮൬. സേസട്ഠകഥാസു വുത്തവചനം കുരുന്ദിയം പാകടം കത്വാ ‘‘നിസീദിതും ന സക്കോന്തീ’’തി വുത്തം.

൪൮൭-൮. പരിസുദ്ധസീലാ ചത്താരോ ഭിക്ഖൂതി പാരാജികം അനാപന്നാ. ന തേസം ഛന്ദോ വാ പാരിസുദ്ധി വാ ഏതീതി തീസു, ദ്വീസു വാ നിസിന്നേസു ഏകസ്സ, ദ്വിന്നം വാ ഛന്ദപാരിസുദ്ധി ആഹടാപി അനാഹടാവ.

അപലോകനകമ്മകഥാവണ്ണനാ

൪൯൫-൬. കായസമ്ഭോഗസാമഗ്ഗിദാനസഹസേയ്യപടിഗ്ഗഹണാദി ഇമസ്സ അപലോകനകമ്മസ്സ ഠാനം ഹോതീതി ഏവമ്പി അപലോകനകമ്മം പവത്തതീതി അത്ഥോ. കമ്മഞ്ഞേവ ലക്ഖണന്തി കമ്മലക്ഖണം. ഓസാരണനിസ്സാരണഭണ്ഡുകമ്മാദയോ വിയ കമ്മഞ്ച ഹുത്വാ അഞ്ഞഞ്ച നാമം ന ലഭതി, കമ്മമേവ ഹുത്വാ ഉപലക്ഖീയതീതി കമ്മലക്ഖണം ഉപനിസ്സയോ വിയ. ഹേതുപച്ചയാദിലക്ഖണവിമുത്തോ ഹി സബ്ബോ പച്ചയവിസേസോ തത്ഥ സങ്ഗയ്ഹതി, ഏവമ്പി ‘‘കമ്മലക്ഖണമേവാ’’തി വുത്തം. കമ്മലക്ഖണം ദസ്സേതും ‘‘അച്ഛിന്നചീവരജിണ്ണചീവരനട്ഠചീവരാന’’ന്തിആദി വുത്തം. ‘‘തതോ അതിരേകം ദേന്തേന അപലോകേത്വാ ദാതബ്ബ’’ന്തി വുത്തം അപലോകനം കമ്മലക്ഖണമേവ. ഏവം സബ്ബത്ഥ ലക്ഖണം വേദിതബ്ബം. ഇണപലിബോധമ്പീതി സചേ താദിസം ഭിക്ഖും ഇണായികാ പലിബുജ്ഝന്തി. തത്രുപ്പാദതോ ദാതും വട്ടതി. അന്തരസന്നിപാതോതി ഉപോസഥപ്പവാരണാദിമഹാസന്നിപാതേ ഠപേത്വാ അന്തരാ മങ്ഗലുച്ചാരണാദി. ഉപനിക്ഖേപതോതി ചേതിയസ്സ ആപദത്ഥായ നിക്ഖിത്തതോ. ‘‘അഞ്ഞാ കതികാ കാതബ്ബാ’’തി യേ രുക്ഖേ ഉദ്ദിസ്സ പുബ്ബേ കതികാ കതാ, തേഹി ഇമേസം അഞ്ഞത്താതി വുത്തം. ‘‘സചേ തത്ഥ മൂലേ’’തി പുബ്ബേ ‘‘ഇതോ പട്ഠായ ഭാജേത്വാ ഖാദന്തൂ’’തി വചനേന പുഗ്ഗലികപരിഭോഗോ പടിക്ഖിത്തോ ഹോതി. അനുവിചരിത്വാതി പച്ഛതോ പച്ഛതോ ഗന്ത്വാ. തേസം സന്തികാ പച്ചയം പച്ചാസീസന്തേനാതി അത്ഥോ. മൂലഭാഗന്തി ദസമഭാഗം കത്വാ. പുബ്ബകാലേ ദസമഭാഗം കത്വാ അദംസു, തസ്മാ ‘‘മൂലഭാഗോ’’തി വുത്തം. അകതാവാസം വാ കത്വാതി ഉപ്പന്നആയേന. ജഗ്ഗിതകാലേയേവ ന വാരേതബ്ബാതി ജഗ്ഗിതാ ഹുത്വാ പുപ്ഫഫലഭരിതകാലേതി അത്ഥോ. ജഗ്ഗനകാലേതി ജഗ്ഗിതും ആരദ്ധകാലേ. ഞത്തികമ്മട്ഠാനഭേദേ പനാതി ഞത്തികമ്മസ്സ ഠാനഭേദേ.

ഇദം പനേത്ഥ പകിണ്ണകം – അത്ഥി സങ്ഘകമ്മം സങ്ഘോ ഏവ കരോതി, ന ഗണോ, ന പുഗ്ഗലോ, തം അപലോകനകമ്മസ്സ കമ്മലക്ഖണേകദേസം ഠപേത്വാ ഇതരം ചതുബ്ബിധമ്പി കമ്മം വേദിതബ്ബം. അത്ഥി സങ്ഘകമ്മം സങ്ഘോ ച കരോതി, ഗണോ ച കരോതി, പുഗ്ഗലോ ച കരോതി, തം പുബ്ബേ ഠപിതം. വുത്തഞ്ഹേതം ‘‘യസ്മിം വിഹാരേ ദ്വേ തയോ ജനാ വസന്തി, തേഹി നിസീദിത്വാ കതമ്പി സങ്ഘേന കതസദിസമേവ. യസ്മിം പന വിഹാരേ ഏകോ ഭിക്ഖു ഹോതി, തേന ഭിക്ഖുനാ’’തിആദി (പരി. അട്ഠ. ൪൯൫-൪൯൬). അത്ഥി ഗണകമ്മം സങ്ഘോ ച കരോതി, ഗണോ ച കരോതി, പുഗ്ഗലോ ച കരോതി, തം യോ പാരിസുദ്ധിഉപോസഥോ അഞ്ഞേസം സന്തികേ കരീയതി, തസ്സ വസേന വേദിതബ്ബം. അത്ഥി ഗണകമ്മം ഗണോവ കരോതി, ന സങ്ഘോ, ന പുഗ്ഗലോ, തം യോ പാരിസുദ്ധിഉപോസഥോ അഞ്ഞമഞ്ഞം ആരോചനവസേന കരീയതി, തസ്സ വസേന വേദിതബ്ബം. അത്ഥി പുഗ്ഗലകമ്മം പുഗ്ഗലോവ കരോതി, ന സങ്ഘോ, ന ഗണോ, തം അധിട്ഠാനുപോസഥവസേന വേദിതബ്ബം. അത്ഥി ഗണകമ്മം ഏകച്ചോവ ഗണോ കരോതി, ഏകച്ചോ ന കരോതി, തത്ഥ അഞത്തികം ദ്വേയേവ കരോന്തി, ന തയോ. സഞത്തികം തയോവ കരോന്തി, ന തതോ ഊനാ വാ അധികാ വാതി.

അപഞ്ഞത്തേപഞ്ഞത്തവഗ്ഗവണ്ണനാ

൫൦൦. കകുസന്ധകോണാഗമനകസ്സപാ ഏവ ഹി സത്ത ആപത്തിക്ഖന്ധേ പഞ്ഞപേസും. വിപസ്സീആദയോ പന ഓവാദപാതിമോക്ഖം ഉദ്ദിസിംസു, ന സിക്ഖാപദം പഞ്ഞപേസും.

നിഗമനകഥാവണ്ണനാ

ഉഭതോവിഭങ്ഗഖന്ധകപരിവാരേഹി വിഭത്തം ദേസനം അത്ഥി തസ്സ വിനയപിടകസ്സ, നാമേന സമന്തപാസാദികാ നാമ സംവണ്ണനാ ‘‘സമന്തപാസാദികാ നാമാ’’തി വുത്തവചനസംവണ്ണനാ സമത്താതി ആഹ. തത്ഥ പധാനഘരേ. ഇദ്ധാ അത്ഥവിനിച്ഛയാദീഹി.

സമ്മാ ഉദിതോ സമുദിതോ, തേ ഗുണേ അകിച്ഛേന അധിഗതോ അധികപ്പമാണഗുണേഹി വാ സമുദിതോ, തേന സമുദിതേന ‘‘ഗതാനം ധമ്മാനം ഗതിയോ സമന്നേസതീ’’തി വുത്തായ സതിയാ ഉപ്പാദിതാ സദ്ധാദയോ പരമവിസുദ്ധാ നാമ സമന്നാരക്ഖത്താ. ഇതി സതിപി സദ്ധാദീഹി വുത്താ ഹോതി. ഏവം സന്തേ ഏത്ഥ വുത്തേ ചതുബ്ബിധേ സീലേ പാതിമോക്ഖസംവരസീലം സദ്ധാ മണ്ഡേതി. സദ്ധാസാധനഞ്ഹി തം. ഇന്ദ്രിയസംവരാജീവപാരിസുദ്ധിപച്ചയപരിഭോഗസീലാനി പടിമണ്ഡേന്തി സതിവീരിയപഞ്ഞായോതി യഥായോഗം വേദിതബ്ബം. അപിച സദ്ധാ ച ബുദ്ധിരഹിതാ അവിസുദ്ധാ ഹോതി ബുദ്ധിയാ പസാദഹേതുത്താ. ബുദ്ധിയോ പന തസ്സാനുഭാവേന പരമവിസുദ്ധാ നാമ ഹോന്തി. പഞ്ഞാ സദ്ധാരഹിതാ കേരാടികപക്ഖം ഭജതി, സദ്ധായുത്താ ഏവ വിസുദ്ധാ ഹോതി. വീരിയഞ്ച സമാധിരഹിതം ഉദ്ധച്ചായ സംവത്തതി, ന സമാധിയുത്തന്തി വീരിയസ്സ സുദ്ധവചനതോ സമാധിപി വുത്തോ ഹോതി, ഏവം പരമവിസുദ്ധാ സദ്ധാദയോപി പാതിമോക്ഖം പടിമണ്ഡേന്തീതി ഞാതബ്ബം. കഥം? പടിപത്തിദേസകേ സത്ഥരി ച പടിപത്തിയഞ്ച പടിപത്തിഫലേ ച സദ്ധായ വിനാ സീലസമാദാനം, സമാദിന്നവിസോധനഞ്ച കാതും ന സക്കാതി സദ്ധാ പാതിമോക്ഖം പടിമണ്ഡേതി. തത്ഥ ‘‘ഇതിപി സോ ഭഗവാ’’തിആദിനാ (ദീ. നി. ൧.൨൫൫; മ. നി. ൧.൭൪; സം. നി. ൧.൨൪൯) സത്ഥരി ച പൂജേതും സക്കോതി. പടിപത്തിയം സീലവിപത്തിസമ്പത്തിമൂലകേ സന്ദിട്ഠികസമ്പരായികഫലേ ച സദ്ധാപവത്തി വിത്ഥാരതോ ഞാതബ്ബാ, സീലവിപത്തിസമ്പത്തിനിമിത്തം ആദീനവമാനിസംസഞ്ച ആദീനവപരിച്ചാഗേ, ആനിസംസസമ്പാദനേ ച ഉപായം ദിസ്വാ തഥാ പവത്തമാനാ പഞ്ഞാ പാതിമോക്ഖസംവരം പടിമണ്ഡേതി. ‘‘അതിസീത’’ന്തിആദിനാ അപ്പവത്തനാരഹം കോസജ്ജം ‘‘യോ ച സീതഞ്ച ഉണ്ഹഞ്ചാ’’തി വുത്താനുസാരേന പജഹിത്വാ അനുപ്പന്നുപ്പന്നാനം അസംവരസംവരാനം അനുപ്പാദനപജഹനഉപ്പാദനവഡ്ഢനവസേന പവത്തമാനവീരിയം പാതിമോക്ഖം പടിമണ്ഡേതി, ഇമിനാ നയേന ഇന്ദ്രിയസംവരാദീസുപി യോജേതബ്ബം. ചതുന്നമ്പി സങ്ഗഹവത്ഥൂനം അനുകൂലസമുദാചാരോ ഇധ ആചാരോതി വേദിതബ്ബോ. അജ്ജവ-വചനേന ലാഭസക്കാരഹേതു കായദുച്ചരിതാദികുടിലകരമായാസാഠേയ്യപടിപക്ഖഅജ്ജവധമ്മസമായോഗദീപനേന അലോഭജ്ഝാസയതാ ദീപിതാ. മദ്ദവ-വചനേന കക്ഖളഭാവകരപടിഘാദിപടിപക്ഖഭൂതമേത്താദിമദ്ദവധമ്മസമായോഗദീപനേന ഹിതജ്ഝാസയാദീനി ദീപിതാനി ഹോന്തി. ആദി-സദ്ദേന ‘‘ഖന്തി ച സോരച്ചഞ്ച സാഖല്യഞ്ച പടിസന്ഥാരോ ചാ’’തിആദിനാ (ധ. സ. ദുകമാതികാ ൧൨൫-൧൨൬) വുത്തധമ്മേഹി സമായോഗോ ദീപിതോ ഹോതി. ഇധ വുത്താ അജ്ജവമദ്ദവാദയോ ഗുണാ സീലസമ്പത്തിയാ ഹേതൂ ച ഹോന്തി സീലസമ്പത്തിഫലഞ്ച തംസമ്പാദനതോ. സകസമയോതി ചതുപരിസാ. ഏതേന സഭാഗദുക്ഖഭാവാഭാവോ സൂചിതോ. അഥ വാ സകസമയോതി സോഗതം പിടകത്തയം സകസമയോ ഏവ ഗഹനം ദുദ്ദീപനത്താ, സകസമയസ്സ സന്നിട്ഠാനം സകസമയഗഹനം –

‘‘സച്ചം സത്തോ പടിസന്ധി, പച്ചയാകാരമേവ ച;

ദുദ്ദസാ ചതുരോ ധമ്മാ, ദേസേതുഞ്ച സുദുക്കരാ’’തി. (വിഭ. അട്ഠ. ൨൨൫) –

വുത്തത്താ യഥാ സകസമയസ്സ ഗഹനപദേന യോജനാ വുത്താ, തഥാ പരസമയസ്സപി. പഞ്ഞാവേയ്യത്തിയേനാതി അനേന തിഖിണേന ഞാണേന കതസിലാനിസിതസത്ഥസദിസസഭാവപഞ്ഞാ വുത്താ. തിപിടകസങ്ഖാതായ പരിയത്തിയാ പഭേദോ തിപിടകപരിയത്തിപ്പഭേദോ. തസ്മിം പഭേദേ. തന്തി ച തന്തിഅത്ഥോ ച സാസനം നാമ. ഇധ ‘‘തന്തി ഏവാ’’തി വദന്തി. യസ്മിം അയം സംവണ്ണനാ നിട്ഠാപിതാ, തസ്മിം കാലേ പടിവേധഞാണാഭാവതോ സുതമയം സന്ധായ ‘‘അപ്പടിഹതഞാണപ്പഭാവേനാ’’തി വുത്തം. കരണസമ്പത്തിയാ ജനിതത്താ സുഖവിനിഗ്ഗതം. സുഖവിനിഗ്ഗതത്താ മധുരോദാതവചനലാവണ്ണയുത്തേനാപി യോജേതബ്ബം, ഈദിസം വചനം സോതസുഖഞ്ച സന്നിവേസസമ്പത്തിസുഖഞ്ച ഹോതി. ‘‘വേയ്യാകരണേനാ’’തി അവത്വാ ‘‘മഹാവേയ്യാകരണേനാ’’തി വുത്തത്താ സിക്ഖാനിരുത്തിഛന്ദോവിചിത്യാദിപടിമണ്ഡിതപാണിനിയന്യാസാധാരണധാരണസഭാവോ സൂചിതോ ഭവതി. യുത്തവാദിനാതിആദീസു യുത്തമുത്തവാദിനാ ഠാനുപ്പത്തിയപഞ്ഞായ സമന്നാഗതേനാതി അത്ഥോ. ഓജാഭേദേപി ആയുസത്തികരണതാദിസാമത്ഥയോഗാനം മഹാകവിനാ രചിതഗന്ഥസ്സ മഹന്തത്താ വാ ‘‘തിപിടകപരിയത്തിപ്പഭേദേ’’തിആദീഹി സാസനേ, ഹേതുവിസയേ, സദ്ദേ ചാതി ഇമേസു തീസു ഠാനേസു പാടവഭാവം ദീപേന്തോ വേനയികബുദ്ധിസമ്പത്തിസബ്ഭാവമസ്സ സൂചേതി. യേസം പുഗ്ഗലാനം പഭിന്നാ പടിസമ്ഭിദാദി, തേ പഭിന്നപടിസമ്ഭിദാദയോ ധമ്മാ. തേഹി പരിവാരിതോ ഉക്ഖിത്തസന്തതിഉപച്ഛേദമകത്വാ അത്തനോ സന്താനേ ഉപ്പാദനവഡ്ഢനവസേന വാരിതോ സോ പഭിന്നപടിസമ്ഭിദാപരിവാരോ. തസ്മിം പഭിന്നപടിസമ്ഭിദാപരിവാരേ ഉത്തരിമനുസ്സധമ്മേതി അത്ഥോ. ഛളഭിഞ്ഞചതുപടിസമ്ഭിദാദിപ്പഭേദഗുണപടിമണ്ഡിതേ പന ഛളഭിഞ്ഞാ ഉത്തരിമനുസ്സധമ്മാ ഏവ. ചതൂസു പടിസമ്ഭിദാസു അത്ഥപടിസമ്ഭിദായ ഏകദേസോവ. തദുഭയം സയം ഉത്തരിമനുസ്സധമ്മപരിയാപന്നം കഥം ഉത്തരിമനുസ്സധമ്മം പടിമണ്ഡേതീതി ചേ? രുക്ഖം രുക്ഖസ്സ അവയവഭൂതപുപ്ഫാദയോ വിയ സയഞ്ച യേസം ഉത്തരിമനുസ്സധമ്മാനം അവയവത്താതി. കാമാവചരധമ്മപരിയാപന്നപടിസമ്ഭിദാഞാണം ഉത്തരിമനുസ്സധമ്മാനം അനവയവഭൂതം ഉത്തരിമനുസ്സധമ്മം പടിമണ്ഡേതി, പുരിസസ്സ അനവയവഭൂതോ അലങ്കാരോ വിയ പുരിസം. അഥ വാ കാമാവചരപഅസമ്ഭിദാപരിവാരോ ഛളഭിഞ്ഞാപടിസമ്ഭിദാദിപ്പഭേദഗുണേ പടിമണ്ഡേതി. ലോകുത്തരപടിസമ്ഭിദം സന്ധായ പുന പടിസമ്ഭിദാവചനഞ്ച. സാസനേ ഉപ്പജ്ജിത്വാ സാസനസ്സ അലങ്കാരഭൂതേന, യസ്മിം വംസേ ഉപ്പന്നോ, തസ്സേവ വാ അലങ്കാരഭൂതേന. സങ്ഖേപവിത്ഥാരേസു ഇതരീതരകരണം, അപ്പസന്നപസന്നാനം പസാദുപ്പാദനാഭിവുഡ്ഢികരണം, വുത്താനം ഗമ്ഭീരാനം ഗമ്ഭീരുത്താനഭാവകരണന്തി ഏവം ഛബ്ബിധാചരിയഗുണയോഗതോ വിപുലബുദ്ധി നാമ. യേ ധമ്മചിന്തനം അതിധാവന്താ കേചി ഉച്ഛേദാദിനാനപ്പകാരം അന്തം വാ ഗണ്ഹന്തി, ‘‘സബ്ബം ഞേയ്യം പഞ്ഞത്തി ഏവാ’’തി വാ ‘‘പരമത്ഥോ ഏവാ’’തി വാ ഗണ്ഹന്തി, തേസം ബുദ്ധി മിച്ഛാദിട്ഠിപച്ചയത്താ സമലാ നാമ ഹോതി, ഇമസ്സ പന ബുദ്ധി ധമ്മചിന്താതിധാവനരഹിതത്താ വിസുദ്ധാ നാമ ഹോതി. തേന വുത്തം ‘‘വിപുലവിസുദ്ധബുദ്ധിനാ’’തി. ഗരൂഹി ‘‘പിയോ ഗരു ഭാവനീയോ’’തിആദിനാ (അ. നി. ൭.൩൭; നേത്തി. ൧൧൩) വുത്തഗുണേഹി യുത്തഗരൂഹി. ഗുണേഹി ഥിരഭാവം ഗതത്താ ഥേരേന.

സീലേന സീലസ്സ വാ വിസുദ്ധിയാ സീലവിസുദ്ധിയാ. അവിജ്ജണ്ഡകോസം പദാലേത്വാ പഠമം അഭിനിബ്ബത്തത്താ ലോകജേട്ഠസ്സ. ലോകസ്സ വാ ഗമ്ഭീരേ മഹന്തേ സീലാദിക്ഖന്ധേ ഏസി ഗവേസീതി മഹേസീതി.

ഏത്താവതാ സമധികസത്തവീസതിസഹസ്സപരിമാണായ സമന്തപാസാദികസഞ്ഞിതായ വിനയട്ഠകഥായ സബ്ബപദേസു വിനിച്ഛയജാതം സങ്ഖിപിത്വാ ഗണ്ഠിട്ഠാനവികാസനാ കതാ ഹോതി, തഥാപി യം ഏത്ഥ ലിഖിതം, തം സുട്ഠു വിചാരേത്വാ പാളിഞ്ച അട്ഠകഥഞ്ച സല്ലക്ഖേത്വാ യേ ആചരിയാ ബുദ്ധസ്സ ഭഗവതോ മഹാനുഭാവം, വിനയപിടകസ്സ ച വിചിത്രനയഗമ്ഭീരത്ഥതം സല്ലക്ഖേത്വാ പോരാണാനം കഥാമഗ്ഗം അവിനാസേത്വാ അത്തനോ മതിം പഹായ കേവലം സദ്ധമ്മട്ഠിതിയാ, പരാനുഗ്ഗഹകാമതായ ച വിനയപിടകം പകാസേന്താ ഠിതാ, തേസം പാദമൂലേ വന്ദിത്വാ ഖന്തിസോരച്ചാദിഗുണസമന്നാഗതേന ഹുത്വാ വത്തസമ്പത്തിയാ തേസം ചിത്തം ആരാധേത്വാ പവേണിയാ ആഗതം വിനിച്ഛയം കഥാപേത്വാ ഉപധാരേത്വാ യം തേന സംസന്ദതി, തം ഗഹേതബ്ബം, ഇതരം ഛഡ്ഡേതബ്ബം. ഇതരഥാ തുണ്ഹീഭൂതേന ഭവിതബ്ബം. വിനിച്ഛയസങ്കരകരേന പന ന ഭവിതബ്ബമേവ. കസ്മാ? സാസനസ്സ നാസഹേതുത്താ. ഹോതി ചേത്ഥ –

‘‘അസമ്ബുധം ബുദ്ധമഹാനുഭാവം,

ധമ്മസ്സ ഗമ്ഭീരനയത്ഥതഞ്ച;

യോ വണ്ണയേ തം വിനയം അവിഞ്ഞൂ,

സോ ദുദ്ദസോ സാസനനാസഹേതു.

പാളിം തദത്ഥഞ്ച അസമ്ബുധഞ്ഹി,

നാസേതി യോ അട്ഠകഥാനയഞ്ച;

അനിച്ഛയം നിച്ഛയതോ പരേഹി,

ഗാഹേതി തേഹേവ പുരക്ഖതോ സോ.

അനുക്കമേനേവ മഹാജനേന,

പുരക്ഖതോ പണ്ഡിതമാനിഭിക്ഖു;

അപണ്ഡിതാനം വിമതിം അകത്വാ,

ആചരിയലീളം പുരതോ കരോതീ’’തി.

സമന്തപാസാദികായ ഗണ്ഠിപദാധിപ്പായപ്പകാസനാ സമത്താ.

വജിരബുദ്ധിടീകാ നിട്ഠിതാ.