൫. അമതവഗ്ഗോ

൨. സമുദയസുത്തവണ്ണനാ

൪൦൮. സാരമ്മണസതിപട്ഠാനാതി ആരമ്മണലക്ഖിതാ സതിപട്ഠാനാ കഥിതാ, ന സതിലക്ഖണാ.

൪. സതിസുത്തവണ്ണനാ

൪൧൦. സുദ്ധികം കത്വാ വിസും വിസും കത്വാ. തഥാ ച വുത്തം പാളിയം ‘‘കായേ വാ ഭിക്ഖൂ’’തി.

൬. പാതിമോക്ഖസംവരസുത്തവണ്ണനാ

൪൧൨. ജേട്ഠകസീലന്തി പധാനകസീലം. സീലഗ്ഗഹണഞ്ഹി പാളിയം പാതിമോക്ഖസംവരവസേനേവ ആഗതം. തേനാഹ ‘‘തിപിടകചൂളനാഗത്ഥേരോ പനാ’’തിആദി. തത്ഥ പാതിമോക്ഖസംവരോവ സീലന്തി അവധാരണം ഇതരേസം തിണ്ണം ഏകദേസേന പാതിമോക്ഖന്തോഗധഭാവം ദീപേതി. തഥാ ഹി അനോലോകിയോലോകനേ ആജീവഹേതു ച ഛസിക്ഖാപദവീതിക്കമനേ ഗിലാനപച്ചയസ്സ അപ്പച്ചവേക്ഖിതപരിഭോഗേ ച ആപത്തി വിഹിതാതി. തീണീതി ഇന്ദ്രിയസംവരാദീനി. സീലന്തി വുത്തട്ഠാനം നാമ നത്ഥീതി സീലപരിയായേന തേസം കത്ഥചി സുത്തേ ഗഹിതട്ഠാനം നാമ നത്ഥീതി നിപ്പരിയായസീലതം തേസം പടിക്ഖിപതി. ഛദ്വാരരക്ഖണമത്തമേവാതി തസ്സ സല്ലഹുകതമാഹ ചിത്താധിട്ഠാനമത്തേന പടിപാകതികഭാവപ്പത്തിതോ. ഇതരദ്വയേപി ഏസേവ നയോ. പച്ചയുപ്പത്തിമത്തകന്തി ഫലേന ഹേതും ദസ്സേതി. ഉപ്പാദനഹേതുകാ ഹി പച്ചയാനം ഉപ്പത്തി. ഇദമത്ഥന്തി ഇദം പയോജനം ഇമസ്സ പച്ചയസ്സ പരിഭുഞ്ജനേതി അധിപ്പായോ. നിപ്പരിയായേനാതി ഇമിനാ ഇന്ദ്രിയസംവരാദീനി തീണി പധാനസീലസ്സ പരിപാലനപരിസോധനവസേന പവത്തിയാ പരിയായസീലാനി നാമാതി ദസ്സേതി. ഇദാനി പാതിമോക്ഖസീലസ്സേവ പധാനഭാവം ബ്യതിരേകതോ അന്വയതോ ച ഉപമായ വിഭാവേതും ‘‘യസ്സാ’’തിആദിമാഹ. തത്ഥ സോതി പാതിമോക്ഖസംവരോ. സേസാനി ഇന്ദ്രിയസംവരാദീനി. പാതിമോക്ഖസദ്ദസ്സ അത്ഥോ പന വിസുദ്ധിമഗ്ഗസംവണ്ണനാദീസു വിത്ഥാരിതോ, തസ്മാ തത്ഥ വുത്തനയേനേവ വേദിതബ്ബോ.

ആചാരേന ച ഗോചരേന ച സമ്പന്നോതി കായികചേതസികഅവീതിക്കമസങ്ഖാതേന ആചാരേന ച നവേസിയാദിഗോചരതാദിസങ്ഖാതേന ഗോചരേന ച സമ്പന്നോ, സമ്പന്നആചാരഗോചരോതി അത്ഥോ. അപ്പമത്തകേസൂതി അതിപരിത്തകേസു അനാപത്തിഗമനീയേസു. ‘‘ദുക്കടദുബ്ഭാസിതമത്തേസൂ’’തി അപരേ. വജ്ജേസൂതി അകരണീയേസു ഗാരയ്ഹേസു. തേ പന ഏകന്തതോ അകുസലാ ഹോന്തീതി ആഹ – ‘‘അകുസലധമ്മേസൂ’’തി. ഭയദസ്സാവീതി ഭയതോ ദസ്സനസീലോ, പരമാണുമത്തമ്പി വജ്ജം സിനേരുപ്പമാണം വിയ കത്വാ ദസ്സനസീലോ. സമ്മാ ആദിയിത്വാതി സമ്മദേവ സക്കച്ചം സബ്ബസോ ച ആദിയിത്വാ. സിക്ഖാപദേസൂതി നിദ്ധാരണേ ഭുമ്മന്തി സമുദായതോ അവയവനിദ്ധാരണം ദസ്സേന്തോ ‘‘സിക്ഖാപദേസു തം തം സിക്ഖാപദ’’ന്തിആദിമാഹ. സിക്ഖാപദം സമാദാതബ്ബം സിക്ഖിതബ്ബഞ്ചാതി അധിപ്പായോ. സിക്ഖാതി അധിസീലസിക്ഖാ. പുബ്ബേ പദ-സദ്ദോ അധിട്ഠാനട്ഠോ, ഇധ ഭാഗത്ഥോതി ദട്ഠബ്ബന്തി ആഹ – ‘‘സിക്ഖാകോട്ഠാസേസൂ’’തി. മൂലപഞ്ഞത്തിഅനുപഞ്ഞത്തിആദിഭേദം യംകിഞ്ചി സിക്ഖിതബ്ബം പൂരേതബ്ബം സീലം, തം പന ദ്വാരവസേന ദുവിധമേവാതി ആഹ – ‘‘കായികം വാ വാചസികം വാ’’തി. ഇമസ്മിം അത്ഥവികപ്പേ സിക്ഖാപദേസൂതി ആധാരേ ഭുമ്മം സിക്ഖാഭാഗേസു കസ്സചി വിസും അഗ്ഗഹണതോ. തേനാഹ – ‘‘തം തം സബ്ബ’’ന്തി. ‘‘തതോ ത്വം ഭിക്ഖു സീലം നിസ്സായാ’’തി വചനതോ അനഭിജ്ഝാ അബ്യാപാദസമ്മാദിട്ഠിയോപി സീലന്തി വുത്താ, തസ്മാ ഇമസ്മിം സുത്തേ ‘‘പാതിമോക്ഖസംവരസീലമേവ കഥിത’’ന്തി വുത്തം.

൭. ദുച്ചരിതസുത്തവണ്ണനാ

൪൧൩. ഏത്ഥാപി മനോസുചരിതം സീലം നാമാതി ദസ്സേതീതി കത്വാ വുത്തം ‘‘പച്ഛിമാപി തയോ’’തി. അനഭിജ്ഝാഅബ്യാപാദസമ്മാദിട്ഠിധമ്മാ സീലം ഹോതീതി വേദിതബ്ബാ കായവചീസുചരിതേഹി സദ്ധിം മനോസുചരിതമ്പി വത്വാ ‘‘തതോ ത്വം ഭിക്ഖു സീലം നിസ്സായ സീലേ പതിട്ഠായാ’’തി വുത്തത്താ. സേസം വുത്തനയമേവ. ഛട്ഠസത്തമേസൂതി ഛട്ഠസത്തമവഗ്ഗേസു അപുബ്ബം നത്ഥി. തേന വുത്തം ‘‘ഹേട്ഠാ വുത്തനയേനേവ അത്ഥോ വേദിതബ്ബോ’’തി. വഗ്ഗപേയ്യാലതോ പന ഇമസ്മിം സതിപട്ഠാനസംയുത്തേ കതിപയവഗ്ഗാ സങ്ഗഹം ആരൂള്ഹാ, തഥാപി തേസം അത്ഥവിസേസാഭാവതോ ഏകച്ചേസു പോത്ഥകേസു മുഖമത്തം ദസ്സേത്വാ സംഖിത്താ, ഏകച്ചേസു അതിസംഖിത്താവ, തേ സങ്ഖേപവസേന ദ്വേ കത്വാ ‘‘ഛട്ഠസത്തമേസൂ’’തി വുത്തം.

അമതവഗ്ഗവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

സതിപട്ഠാനസംയുത്തവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.