൨. പരിയായസുത്തവണ്ണനാ

൨൩൩. സമ്ബഹുലാതി വുച്ചന്തി സങ്ഘസമഞ്ഞായ അഭാവതോ. തതോ പരന്തി തിണ്ണം ജനാനം ഉപരി സങ്ഘോ ചതുവഗ്ഗകരണീയാദിസങ്ഘകമ്മവസേന കമ്മപ്പത്തത്താ. പവിസിംസൂതി ഭാവിനി പവിസനേ ഭൂതേ വിയ കത്വാ ഉപചാരേന വുത്തന്തി ആഹ – ‘‘പവിട്ഠാ’’തി. ഭാവിനി ഹി ഭൂതേ വിയ ഉപചാരോ. തേനാഹ – ‘‘തേ പനാ’’തിആദി, തേ പന ഭിക്ഖൂതി അത്ഥോ. പുന തേ പനാതി തിത്ഥിയാ തിത്ഥിയസാവകാ ച.

ഇമസ്മിം പഞ്ഞാപനേതി ‘‘പഞ്ച നീവരണേ പഹായാ’’തിആദിനയപ്പവത്തേ ഇമസ്മിം പകാരേ അത്ഥപഞ്ഞാപനേ. വിസിസ്സതി അഞ്ഞമഞ്ഞതോ പഭിജ്ജതീതി വിസേസോ, ഭേദോ. സ്വായം ഇധ അന്തോഗധാധികഭാവോ അധിപ്പേതോതി ആഹ – ‘‘കോ വിസേസോതി കിം അധിക’’ന്തി. അധികം പയസനം പയുഞ്ജനന്തി അധിപ്പയാസോ, അധികപ്പയോഗോ. നാനാ കരീയതി ഏതേനാതി നാനാകരണം, ഭേദോതി ആഹ – ‘‘കിം നാനത്ത’’ന്തി. ദുതിയപദേതി ‘‘അനുസാസനിയാ വാ അനുസാസനി’’ന്തി ഏതസ്മിം പദേ. ഏസേവ നയോതി യഥാ പഠമസ്മിം പദേ അത്ഥയോജനാ, ഏവം ദുതിയപദേപി യോജേതബ്ബാ.

തീണി ഠാനാനീതി ദേവമാരബ്രഹ്മട്ഠാനാനി തീണി ‘‘സദേവകേ ലോകേ’’തിആദിനാ ലോകേ പക്ഖിപിത്വാ. ‘‘സസ്സമണബ്രാഹ്മണിയാ പജായ സദേവമനുസ്സായാ’’തി ദ്വേ ഠാനാനി. ‘‘പജായാ’’തി ഏത്ഥ പക്ഖിപിത്വാ ഇതി പഞ്ചഹി പദേഹി. ഉദ്ദേസന്തി ഉദ്ദിസിതബ്ബതം. ഗണനന്തി ഏകോ കാമച്ഛന്ദോതി ഗഹേതബ്ബതം ഗച്ഛതി. അത്തനോ ഹത്ഥപാദാദീസൂതി നിദസ്സനമത്തം ദട്ഠബ്ബം സമുദായം ആരബ്ഭ പടിഘസ്സ ഉപ്പജ്ജനതോ. അത്തനോ ഖന്ധേസു വിമതി ‘‘അഹം നു ഖോസ്മീ’’തിആദിനാ.

കിഞ്ചാപി സബ്ബം വീരിയം ചേതസികമേവ, യം പന കായകമ്മാധിട്ഠാനാദിവസേന മനസി കായികപയോഗസമുട്ഠാപനം വീരിയം കായികന്തി ലദ്ധപരിയായന്തി തതോ വിസേസേത്വാ ചേതസികന്തി യഥാധിപ്പേതദുതിയതാദസ്സനത്ഥം. യദിപി യഥാകപ്പിതഇരിയാപഥസന്ധാരണവസേന പവത്തമാനം വീരിയം കായസ്സ തഥാപവത്തസ്സ പച്ചയഭൂതന്തി ന സക്കാ വത്തും, തഥാപി ന താദിസോ കായപയോഗോ, തദാ പവത്തോ നത്ഥീതി വുത്തം ‘‘കായപയോഗം വിനാ ഉപ്പന്നവീരിയ’’ന്തി. സതിസമ്ബോജ്ഝങ്ഗസദിസോ വാതി ഇമിനാ അജ്ഝത്തികേ സങ്ഖാരേ അജ്ഝുപേക്ഖനവസേന പവത്താ അജ്ഝത്തധമ്മേസു ഉപേക്ഖാതിആദിനയം അതിദിസതി.

‘‘മിസ്സകബോജ്ഝങ്ഗാ കഥിതാ’’തി വത്വാ തമത്ഥം വിഭാവേതും ‘‘ഏതേസൂ’’തിആദി വുത്തം. ചങ്കമന്തേനപി അരിയമഗ്ഗം അധിഗന്തും സക്കാതി കത്വാ വുത്തം ‘‘മഗ്ഗം അപത്തം കായികവീരിയ’’ന്തി. ബോജ്ഝങ്ഗാ ന ലബ്ഭന്തീതി നിപ്പരിയായബോജ്ഝങ്ഗാ ന ലബ്ഭന്തീ. ബോജ്ഝങ്ഗേ ഉദ്ധരന്തി പരിയായതോതി അധിപ്പായോ. സേസാതി ബഹിദ്ധാധമ്മേസു സതി-ധമ്മവിചയ-ഉപേക്ഖാ-ചേതസിക-വീരിയ-സവിതക്ക-സവിചാര-പീതി-സമാധീ ദ്വേ പസ്സദ്ധിയോ ച. അയം പന നയോ പചുരപ്പവത്തിവസേന അട്ഠകഥാനയേനേവ വുത്തോ. ഥേരവാദവസേന പന അവിതക്കഅവിചാരമത്താ പീതിസമാധിസമ്ബോജ്ഝങ്ഗാ രൂപാവചരാപി അത്ഥീതി തേപി ഗഹേത്വാ ദസ മിസ്സകാവ ഹോന്തീതി വത്തബ്ബം സിയാതി.

പരിയായസുത്തവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.