൩. യമകസുത്തവണ്ണനാ

൮൫. ദിട്ഠി ഏവ ദിട്ഠിഗതം ‘‘ഗൂഥഗതം മുത്തഗത’’ന്തി (മ. നി. ൨.൧൧൯; അ. നി. ൯.൧൧) യഥാ. ദിട്ഠിഗതം നാമ ജാതം ഖന്ധവിനിമുത്തസ്സ സത്തസ്സ ഗഹിതത്താ.

കുപിതേതി ദിട്ഠിസങ്ഖാതരോഗേന കുപിതേ. പഗ്ഗയ്ഹാതി തേസം ഭിക്ഖൂനം സന്തികേ വിയ ഥേരസ്സ സാരിപുത്തസ്സ സമ്മുഖാ അത്തനോ ലദ്ധിം പഗ്ഗയ്ഹ ‘‘ഏവം ഖ്വാഹ’’ന്തി ഏവം നിച്ഛയേന വത്തും അസക്കോന്തോ.

അനുയോഗവത്തം നാമ യേന യുത്തോ, തസ്സ അത്തനോ ഗാഹം നിജ്ഝാനക്ഖന്തിയാവ യാഥാവതോ പവേദനം. ഥേരസ്സ അനുയോഗേ ഭുമ്മന്തി ‘‘തം കിം മഞ്ഞസി, ആവുസോ യമകാ’’തിആദിനാ ഥേരേന കഥിതപുച്ഛായ ഭുമ്മനിദ്ദേസോ. സചേ തം ആവുസോതി ഇദന്തി ‘‘സചേ തം, ആവുസോ’’തി ഏവമാദികം ഇദം വചനം. ഏതന്തി യമകത്ഥേരം. അഞ്ഞന്തി അരഹത്തം. വത്തബ്ബാകാരേന വദന്തോ അത്ഥതോ അരഹത്തം ബ്യാകരോന്തോ നാമ ഹോതീതി അധിപ്പായേന വദതി.

ഏതസ്സ പഠമമഗ്ഗസ്സാതി ഏതസ്സ ഇദാനിയേവ തിപരിവട്ടദേസനാവസാനേ തയാ അധിഗതസ്സ പഠമമഗ്ഗസ്സ. ചതൂഹി യോഗേഹീതി അത്തതോ പിയതോ ഉദാസിനതോ വേരിതോതി ചതൂഹിപി ഉപ്പജ്ജനഅനത്ഥയോഗേഹി.

ഉപേതീതി തണ്ഹുപയദിട്ഠുപയേഹി ഉപാദിയതി തണ്ഹാദിട്ഠിവത്ഥും പപ്പോതി. ഉപാദിയതീതി ദള്ഹഗ്ഗാഹം ഗണ്ഹാതി. അധിതിട്ഠതീതി അഭിനിവിസ്സ തിട്ഠതി. കിന്തി? ‘‘അത്താ മേ’’തി. പച്ചത്ഥികാ മേ ഏതേതി ഏതേ രൂപവേദനാദയോ പഞ്ചുപാദാനക്ഖന്ധാ മയ്ഹം പച്ചത്ഥികാ അനത്ഥാവഹത്താതി വിപസ്സനാഞാണേന ഞത്വാ. വിപസ്സനായ യോജേത്വാതി വിപസ്സനായ ഖന്ധേ യോജേത്വാ.

യമകസുത്തവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.