൪. അരഹന്തസുത്തവണ്ണനാ

൭൬. യത്തകാ സത്താവാസാതി തസ്മിം തസ്മിം സത്തനികായേ ആവസനട്ഠേന സത്താ ഏവ സത്താവാസാ. തേന യത്തകാ സത്താവാസാ, തേഹി സബ്ബേഹിപി ഏതേ അഗ്ഗാ ഏതേ സേട്ഠാ, യേ ഇമേ അരഹന്താതി ദസ്സേതി. പുരിമനയേനേവാതി പുരിമസ്മിം സത്തട്ഠാനകോസല്ലസുത്തേ വുത്തനയേന.

തദത്ഥപരിദീപനാഹീതി ‘‘പഞ്ചക്ഖന്ധേ പരിഞ്ഞായ. തണ്ഹാ തേസം ന വിജ്ജതി. അസ്മിമാനോ സമുച്ഛിന്നോ’’തിആദിനാ തസ്സ യഥാനിദ്ദിട്ഠസ്സ സുത്തസ്സ അത്ഥദീപനാഹി ചേവ ‘‘അനേജം തേ അനുപ്പത്താ, ചിത്തം തേസം അനാവില’’ന്തിആദിനാ വിസേസത്ഥപരിദീപനാഹി ച. ഝാനമഗ്ഗഫലപരിയാപന്നം അതിസയിതസുഖം ഏതേസമത്ഥീതി സുഖിനോതി ആഹ ‘‘ഝാന…പേ… സുഖിതാ’’തി. തണ്ഹാ തേസം ന വിജ്ജതീതി ഏത്ഥ തേസം അപായദുക്ഖജനികാ തണ്ഹാ ന വിജ്ജതീതി വുത്തം. വട്ടമൂലികായ തണ്ഹായ അഭാവാ ‘‘നന്ദീ തേസം ന വിജ്ജതീ’’തി ഏത്ഥ വുച്ചതീതി. ഇമസ്സപീതി പി-സദ്ദേന ദുക്ഖസ്സാഭാവേനപീതി ദുക്ഖാഭാവോ വിയ വട്ടമൂലികതണ്ഹാഭാവോ സമ്പിണ്ഡീയതീതി ദട്ഠബ്ബം. തേന ഹി തേ അനുപാദിസേസനിബ്ബാനപ്പത്തിയാ അച്ചന്തസുഖിതാ ഏവാതി വുച്ചന്തീതി. ‘‘സേയ്യോഹമസ്മീ’’തിആദിനയപ്പവത്തിയാ നവവിധോ. ഞാണേനാതി അഗ്ഗമഗ്ഗഞ്ഞാണേന.

അരഹത്തം അനുപ്പത്താ. അലിത്താതി അമക്ഖിതാ. ബ്രഹ്മഭൂതാതി ബ്രഹ്മഭാവം പത്താ, ബ്രഹ്മതോ വാ അരിയമഗ്ഗഞാണതോ ഭൂതാ അരിയായ ജാതിയാ ജാതാ. സത്ത സദ്ധമ്മാ ഗോചരോ പവത്തിട്ഠാനം ഏതേസന്തി സത്തസദ്ധമ്മഗോചരാ.

നിരാസങ്കചാരോ നാമ ഗഹിതോ കുതോചിപി തേസം ആസങ്കായ അഭാവതോ. സമ്മാദിട്ഠിആദീഹി ദസഹി അങ്ഗേഹി സമ്മാവിമുത്തി-സമ്മാഞാണപരിയോസാനേഹി. ‘‘ആഗും ന കരോതീ’’തിആദീഹി ചതൂഹി കാരണേഹി. തണ്ഹാ തേസം ന വിജ്ജതീതി ഇദമ്പി തണ്ഹാപഹാനസ്സ ബഹൂപകാരതാദസ്സനം. തേനാഹ ‘‘ദാസകാരികാ തണ്ഹാപി തേസം നത്ഥീ’’തി.

ന വികമ്പന്തി ‘‘സേയ്യോഹമസ്മീ’’തിആദിനാ.

ഉദ്ധം തിരിയം അപാചീനന്തി ഏത്ഥ ‘‘ഉദ്ധം വുച്ചതീ’’തിആദിനാ രൂപമുഖേന അത്തഭാവം ഗഹേത്വാ പവത്തോ പഠമനയോ. കാലത്തയവസേന ധമ്മപ്പവത്തിം ഗഹേത്വാ പവത്തോ ദുതിയനയോ. ഠാനവസേന സകലലോകധാതും ഗഹേത്വാ പവത്തോ തതിയനയോ. ബുദ്ധാതി ചത്താരി സച്ചാനി ബുദ്ധവന്തോ.

സീഹനാദസമോധാനന്തി സീഹനാദാനം സംകലനം. ലോകേ അത്തനോ ഉത്തരിതരസ്സാഭാവാ അനുത്തരാ. ഉത്തരോ താവ തിട്ഠതു പുരിസോ, സദിസോപി താവ നത്ഥീതി അസദിസാ. സകലമ്പി ഭവം ഉത്തരിത്വാ ഭവപിട്ഠേ ഠത്വാ വിമുത്തിസുഖേന സുഖിതത്താദിവസേന ഏകവീസതിയാകാരേഹി സീഹനാദം നദന്തി.

അരഹന്തസുത്തവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.