൫. സമനുപസ്സനാസുത്തവണ്ണനാ
൪൭. പരിപുണ്ണഗാഹവസേനാതി പഞ്ചക്ഖന്ധേ അസേസേത്വാ ഏകജ്ഝം ‘‘അത്താ’’തി ഗഹണവസേന. ഏതേസം പഞ്ചന്നം ഉപാദാനക്ഖന്ധാനം അഞ്ഞതരം ‘‘അത്താ’’തി സമനുപസ്സന്തി. ഇതീതി ഏവം. യസ്സ പുഗ്ഗലസ്സ അയം അത്തദിട്ഠിസങ്ഖാതാ സമനുപസ്സനാ അത്ഥി പടിപക്ഖേന അവിഹതത്താ സംവിജ്ജതി. പഞ്ചന്നം ഇന്ദ്രിയാനന്തി ചക്ഖാദീനം ഇന്ദ്രിയാനം.
ആരമ്മണന്തി കമ്മവിഞ്ഞാണസ്സ ആരമ്മണം. മാനവസേന ച ദിട്ഠിവസേന ച ‘‘അസ്മീ’’തി ഗാഹേ സിജ്ഝന്തേ തംസഹഗതാ തണ്ഹാപി തഗ്ഗഹിതാവ ഹോതീതി വുത്തം ‘‘തണ്ഹാമാനദിട്ഠിവസേന അസ്മീതി ഏവമ്പിസ്സ ഹോതീ’’തി. ഗഹേത്വാതി അഹംകാരവത്ഥുവസേന ഗഹേത്വാ. അയം അഹമസ്മീതി അയം ചക്ഖാദികോ, സുഖാദികോ വാ അഹമസ്മി. ‘‘രൂപീ അത്താ അരോഗോ പരം മരണാ’’തി ഏവമാദിഗഹണവസേന പവത്തനതോ വുത്തം ‘‘രൂപീ ഭവിസ്സന്തിആദീനി സബ്ബാനി സസ്സതമേവ ഭജന്തീ’’തി. വിപസ്സനാഭിനിവേസതോ പുബ്ബേ യഥേവാകാരാനി പഞ്ചിന്ദ്രിയാനി, അഥ വിപസ്സനാഭിനിവേസതോ പരം തേനേവാകാരേന ഠിതേസു ചക്ഖാദീസു ഇന്ദ്രിയേസു അവിജ്ജാ പഹീയതി വിപസ്സനം വഡ്ഢഏത്വാ മഗ്ഗസ്സ ഉപ്പാദനേന, അഥ മഗ്ഗപരമ്പരായ അരഹത്തമഗ്ഗവിജ്ജാ ഉപ്പജ്ജതി. തണ്ഹാമാനദിട്ഠിയോ കമ്മസമ്ഭാരഭാവതോ. കമ്മസ്സ…പേ… ഏകോ സന്ധീതി ഹേതുഫലസന്ധി. പുന ഏകോ സന്ധീതി ഫലഹേതുസന്ധിമാഹ. തയോ പപഞ്ചാ അതീതോ അദ്ധാ അതീതഭവഅദ്ധാനം തേസം അധിപ്പേതത്താ. അനാഗതസ്സ പച്ചയോ ദസ്സിതോ അസ്സുതവതോ പുഥുജ്ജനസ്സ വസേന. സുതവതോ പന അരിയസാവകസ്സ വസേന വട്ടസ്സ വൂപസമോ ദസ്സിതോതി.
സമനുപസ്സനാസുത്തവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.