൯. വാസിജടസുത്തവണ്ണനാ

൧൦൧. അത്ഥസ്സാതി ഹിതസ്സ. അസാധികാ ‘‘ഭാവനാനുയോഗം അനനുയുത്തസ്സാ’’തി അനനുയുത്തസ്സ വുത്തത്താ. ഇതരാതി സുക്കപക്ഖഉപമാ. സാധികാ ഭാവനായോഗസ്സ അനുയുത്തത്താ. തഞ്ഹി തസ്സ സാധികാ വേദിതബ്ബാ. സമ്ഭാവനത്ഥേതി പരമത്ഥസമ്ഭാവനേ. ഏവഞ്ഹി കണ്ഹപക്ഖേപി അപിസദ്ദഗ്ഗഹണം സമത്ഥിതം ഹോതി. സമ്ഭാവനത്ഥേതി വാ പരികപ്പനത്ഥേതി അത്ഥോ. സങ്ഖാതബ്ബേ അത്ഥേ അനിയമതോ വുച്ചമാനേ സങ്ഖാതോ അനിയമത്ഥോ വാസദ്ദോ വത്തബ്ബോതി ‘‘അട്ഠ വാ’’തിആദി വുത്തം. ഊനാധികാനീതി ഊനാനിപി അധികാനിപി കിഞ്ചാപി ഹോന്തി, ഏകംസോ പന ഗഹേതബ്ബോതി ‘‘അട്ഠ വാ ദസ വാ ദ്വാദസ വാ’’തി വുത്തം. ഏവം വചനം സന്ധായ ‘‘വചനസിലിട്ഠതായാ’’തിആദി വുത്തം. പാദനഖസിഖാഹി അകോപനവസേന സമ്മാ അധിസയിതാനി. ഉതുന്തി ഉണ്ഹഉതും കായുസ്മാവസേന. തേനാഹ ‘‘ഉസ്മീകതാനീ’’തി. ഭാവിതാനീതി കുക്കുടവാസനായ വാസിതാനി. സമ്മാഅധിസയനാദിതിവിധകിരിയാകരണേന ഇമം അപ്പമാദം കത്വാ. സോത്ഥിനാ അഭിനിബ്ഭിജ്ജിതുന്തി അനന്തരായേന തതോ നിക്ഖമിതും. ഇദാനി തമത്ഥം വിവരന്തോ ‘‘തേ ഹീ’’തിആദിമാഹ. സയമ്പീതി അണ്ഡാനി. പരിണാമന്തി പരിപക്കം ബഹിനിക്ഖമനയോഗ്ഗതം.

തന്തി ഓപമ്മസമ്പടിപാദനം. ഏവന്തി ഇദാനി വുച്ചമാനാകാരേന. അത്ഥേനാതി ഉപമേയ്യത്ഥേന. സംസന്ദിത്വാ സമ്മാ യോജേത്വാ. സമ്പയുത്തധമ്മവസേന ഞാണസ്സ തിക്ഖാദിഭാവോ വേദിതബ്ബോ. ഞാണസ്സ ഹി സഭാവതോ സതിനേപക്കതോ ച തിക്ഖഭാവോ, സമാധിവസേന സൂരഭാവോ, സദ്ധാവസേന വിപ്പസന്നഭാവോ, വീരിയവസേന പരിണാമഭാവോ. പരിണാമകാലോതി ബലവവിപസ്സനാകാലോ. വഡ്ഢിതകാലോതി വുട്ഠാനഗാമിനിവിപസ്സനാകാലോ. അനുലോമട്ഠാനസ്സ ഹി വിപസ്സനാ ഗഹിതഗബ്ഭാ നാമ തദാ മഗ്ഗഗബ്ഭസ്സ ഗഹിതത്താ. തജ്ജാതികന്തി തസ്സ വിപസ്സനാനുയോഗസ്സ അനുരൂപം. സത്ഥാപി ഗാഥായ അവിജ്ജണ്ഡകോസം പഹരതി ഭിന്ദാപേതി.

ഓലമ്ബകസങ്ഖാതന്തി ഓലമ്ബകസുത്തസങ്ഖാതം. പലന്തി തസ്സ സുത്തസ്സ നാമം. ധാരേത്വാതി ദാരൂനം ഹേയ്യാദിജാനനത്ഥം ഉപനേത്വാ. ദാരൂനം ഗണ്ഡം ഹരതീതി പലഗണ്ഡോതി ഏതേന പലേന ഗണ്ഡഹാരോ ‘‘പലഗണ്ഡോ’’തി പച്ഛിമപദേ ഉത്തരപദലോപേന നിദ്ദേസോതി ദസ്സേതി. ഗഹണട്ഠാനേതി ഹത്ഥേന ഗഹേതബ്ബട്ഠാനേ. സമ്മദേവ ഖേപീയന്തി ഏതേന കായദുച്ചരിതാദീനീതി സങ്ഖേപോ, തേന. വിപസ്സനം അനുയുഞ്ജന്തസ്സ പുഗ്ഗലസ്സേവ ദിവസേ ദിവസേ ആസവാനം പരിക്ഖയോ ഇധ ‘‘വിപസ്സനായാനിസംസോ’’തി അധിപ്പേതോ. ഹേമന്തികേന കരണഭൂതേന. ഭുമ്മത്ഥേ വാ ഏതം കരണവചനം, ഹേമന്തികേതി അത്ഥോ. പടിപ്പസ്സമ്ഭന്തീതി പടിപ്പസ്സദ്ധഫലാനി ഹോന്തി. തേനാഹ ‘‘പൂതികാനി ഭവന്തീ’’തി.

മഹാസമുദ്ദോ വിയ സാസനം സഭാവഗമ്ഭീരഭാവതോ. നാവാ വിയ യോഗാവചരോ മഹോഘുത്തരണതോ. പരിയാദാനം വിയാതി പരിതോ അപരിപൂരണം വിയ. ഖജ്ജമാനാനന്തി സങ്ഖാദന്തേന വിയ ഉദകേന ഖേപിയമാനാനം ബന്ധനാനം. തനുഭാവോതി പരിയുട്ഠാനുപ്പത്തിയാ അസമത്ഥതായ ദുബ്ബലഭാവോ. വിപസ്സനാഞാണപീതിപാമോജ്ജേഹീതി വിപസ്സനാഞാണസമുട്ഠിതേഹി പീതിപാമോജ്ജേഹി. ഓക്ഖായമാനേ പക്ഖായമാനേതി വിവിധപടിപത്തിയാ ഉക്ഖായമാനേ പടിസങ്ഖാനുപസ്സനായ പക്ഖായമാനേ. ദുബ്ബലതാ ദീപിതാ ‘‘അപ്പകസിരേനേവ സംയോജനാനി പടിപ്പസ്സമ്ഭന്തി, പൂതികാനി ഭവന്തീ’’തി വുത്തത്താ.

വാസിജടസുത്തവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.