൨. ദേവദഹസുത്തവണ്ണനാ

൨. ദേവാ വുച്ചന്തി രാജാനോ ‘‘ദിബ്ബന്തി കാമഗുണേഹി കീളന്തി ലളന്തി, അത്തനോ വാ പുഞ്ഞാനുഭാവേന ജോതന്തീ’’തി കത്വാ. തേസം ദഹോതി ദേവദഹോ. സയംജാതോ വാ സോ ഹോതി, തസ്മാപി ‘‘ദേവദഹോ’’തി വുത്തോ. തസ്സ അവിദൂരേ നിഗമോ ‘‘ദേവദഹ’’ന്ത്വേവ സങ്ഖം ഗതോ യഥാ ‘‘വരണാനഗരം, ഗോധാഗാമോ’’തി. പച്ഛാഭൂമിയം അപരദിസായം നിവിട്ഠജനപദോ പച്ഛാഭൂമം, തം ഗന്തുകാമാ പച്ഛാഭൂമഗമികാ. തേ സഭാരേതി തേ ഭിക്ഖൂ ഥേരസ്സ വസേന സഭാരേ കാതുകാമതായ. യദി ഥേരോ തേസം ഭാരോ, ഥേരസ്സപി തേ ഭാരാ ഏവാതി ‘‘തേ സഭാരേ കാതുകാമതായാ’’തി വുത്തം. ഏവഞ്ഹി ഥേരോ തേ ഓവദിതബ്ബേ അനുസാസിതബ്ബേ മഞ്ഞതീതി. ഇദാനി തമത്ഥം വിവരന്തോ ‘‘യോ ഹീ’’തിആദിമാഹ. അയം നിബ്ഭാരോ നാമ കഞ്ചി പുഗ്ഗലം അത്തനോ ഭാരം കത്വാ അവത്തനതോ.

ചതുബ്ബിധേനാതി ധാതുകോസല്ലം ആയതനകോസല്ലം പടിച്ചസമുപ്പാദകോസല്ലം ഠാനാട്ഠാനകോസല്ലന്തി ഏവം ചതുബ്ബിധേന.

തേ മഹല്ലകാബാധികാതിദഹരപുഗ്ഗലേ ഗണ്ഹിത്വാവ ഗച്ഛതി. തേ ഹി ദിവസദ്വയേന വൂപസന്തപരിസ്സമാ ഏവ. ഹത്ഥിവാനരതിത്തിരപടിബദ്ധം വത്ഥും കഥേത്വാ. ‘‘ഏളകാളഗുമ്ബേതി കാളതിണഗച്ഛമണ്ഡപേ’’തിപി വദന്തി.

വിവിധം നാനാഭൂതം രജ്ജം വിരജ്ജം, വിരജ്ജമേവ വേരജ്ജം, തത്ഥ ഗതം, പരദേസഗതന്തി അത്ഥോ. തേനാഹ ‘‘ഏകസ്സാ’’തിആദി. ചിത്തസുദത്താദയോതി ചിത്തഗഹപതിഅനാഥപിണ്ഡികാദയോ. വീമംസകാതി ധമ്മവിചാരകാ. കിന്തി കീദിസം. ദസ്സനന്തി സിദ്ധന്തം. ആചിക്ഖതി കീദിസന്തി അധിപ്പായോ. ധമ്മസ്സാതി ഭഗവതാ വുത്തധമ്മസ്സ. അനുധമ്മന്തി അനുകൂലം അവിരുജ്ഝനധമ്മം. സോ പന വേനേയ്യജ്ഝാസയാനുരൂപദേസനാവിത്ഥാരോതി ആഹ – ‘‘വുത്തബ്യാകരണസ്സ അനുബ്യാകരണ’’ന്തി. ധാരേതി അത്തനോ ഫലന്തി ധമ്മോ, കാരണന്തി ആഹ – ‘‘സഹധമ്മികോതി സകാരണോ’’തി. ഇമിനാപി പാഠന്തരേന വാദോ ഏവ ദീപിതോ, ന തേന പകാസിതാ കിരിയാ.

തണ്ഹാവസേനേവ ഛന്നമ്പി പദാനം അത്ഥോ വേദിതബ്ബോ. യസ്മാ രാഗാദയോ തണ്ഹായ ഏവ അവത്ഥാവിസേസാതി. തേനാഹ ‘‘തണ്ഹാ ഹീ’’തിആദി. വിഹനന്തി കായം ചിത്തഞ്ചാതി വിഘാതോ, ദുക്ഖന്തി ആഹ – ‘‘അവിഘാതോതി നിദുക്ഖോ’’തി. ഉപായാസേതി ഉപതാപേതീതി ഉപായാസോ, ഉപതാപോ. തപ്പടിപക്ഖോ പന അനുപായാസോ നിരൂപതാപോ ദട്ഠബ്ബോ. സബ്ബത്ഥാതി സബ്ബവാരേസു.

ദേവദഹസുത്തവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.