൨. പുബ്ബേസമ്ബോധസുത്തവണ്ണനാ

൧൧൫. അയം പഥവീധാതും നിസ്സായ തം ആരബ്ഭ പവത്തോ അസ്സാദോ. ഏവം പവത്താനന്തി ഏവം കായേ പഭാവസ്സ പവേദനവസേനേവ പവത്താനം. ഹുത്വാ അഭാവാകാരേനാതി പുബ്ബേ അവിജ്ജമാനാ പച്ചയസാമഗ്ഗിയാ ഹുത്വാ ഉപ്പജ്ജിത്വാ പുന ഭങ്ഗുപഗമനതോ ഉദ്ധം അഭാവാകാരേന. ന നിച്ചാതി അനിച്ചാ അദ്ധുവത്താ, ധുവം നിച്ചം. പടിപീളനാകാരേനാതി ഉദയബ്ബയവസേന അഭിണ്ഹം പീളനാകാരേന ദുക്ഖട്ഠേന. സഭാവവിഗമാകാരേനാതി അത്തനോ സഭാവസ്സ വിഗച്ഛനാകാരേന. സഭാവധമ്മാ ഹി അപ്പമത്തം ഖണം പത്വാ നിരുജ്ഝന്തി. തസ്മാ തേ ‘‘ജരായ മരണേന ചാ’’തി ദ്വേധാ വിപരിണമന്തി. തേനാഹ ‘‘വിപരിണാമധമ്മാ’’തി. ആദീനം വാതി പവത്തേതീതി ആദീനവോ, പരമകാപഞ്ഞതാ. വിനീയതീതി വൂപസമീയതി. അച്ചന്തപ്പഹാനവസേന നിസ്സരതി ഏതേനാതി നിസ്സരണം.

സായം നിപന്നാ സബ്ബരത്തിം ഖേപേത്വാ പാതോ ഉട്ഠഹാമ, മാസപുണ്ണഘടോ വിയ നോ സരീരം നിസ്സന്ദാഭാവതോ.

ഫുസിതമത്തേസുപീതി ഉദകസ്സ ഫുസിതമത്തേസുപി.

അതിനാമേന്തി കാലം. ഏവം വുത്തനയേന പവത്താ പുഗ്ഗലാ ഏതാ പഥവീധാതുആദയോ അസ്സാദേന്തി നാമ അഭിരതിവസേന തത്ഥ ആകങ്ഖുപ്പാദനതോ.

അഭിവിസിട്ഠേന ഞാണേനാതി അഗ്ഗമഗ്ഗഞാണേന. രുക്ഖോ ബോധി ‘‘ബുജ്ഝതി ഏത്ഥാ’’തി കത്വാ. മഗ്ഗോ ബോധി ‘‘ബുജ്ഝതി ഏതേനാ’’തി കത്വാ. സബ്ബഞ്ഞുതഞ്ഞാണം ബോധി സമ്മാ സാമഞ്ച സബ്ബധമ്മാനം ബുജ്ഝനതോ. നിബ്ബാനം ബോധി ബുജ്ഝിതബ്ബതോ. തേസന്തി നിദ്ധാരണേ സാമിവചനം. സാവകപാരമീഞാണന്തി സാവകപാരമീഞാണം യാഥാവതോ ദസ്സനവത്ഥു.

അകുപ്പാതി പടിപക്ഖേഹി അകോപേതബ്ബോ. കാരണതോതി അരിയമഗ്ഗതോ. തതോ ഹിസ്സ അകുപ്പതാ. തേനാഹ ‘‘സാ ഹീ’’തിആദീ. ആരമ്മണതോതി നിബ്ബാനാരമ്മണതോ നിബ്ബാനാരമ്മണാനം ലോകിയസമാപത്തീനം അഭാവതോ.

വിത്ഥാരവസേനാതി ഏകേകധാതുവസേനാതി വദന്തി, ഏകേകിസ്സാ പന ധാതുയാ ലക്ഖണവിഭത്തിദസ്സനവസേന. യന്തി ഹേതുഅത്ഥേ നിപാതോ, യം നിമിത്തന്തി അത്ഥോ. അസ്സാദേതി ഏതേനാതി അസ്സാദോ, തണ്ഹാ. അയം പഥവീധാതുയാ അസ്സാദോതി ഏത്ഥ അയം-സദ്ദോ ‘‘പഹാനപടിവേധോ’’തി ഏത്ഥാപി ആനേത്വാ സമ്ബന്ധിതബ്ബോ ‘‘അയം പഹാനപടിവേധോ പടിവിജ്ഝിതബ്ബട്ഠേന സമുദയസച്ച’’ന്തി. ഏസ നയോ സേസസച്ചേസുപി. യാതി യഥാവുത്തേസു അസ്സാദോ ആദീനവോ നിസ്സരണന്തി ഇമേസു തീസു ഠാനേസു പവത്താ യാ ദിട്ഠി…പേ… യോ സമാധി, അയം ഭാവനാപടിവേധോ മഗ്ഗസച്ചന്തി വുത്തനയേനേവ യോജേതബ്ബം.

പുബ്ബേസമ്ബോധസുത്തവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.