൩. ഗിഞ്ജകാവസഥസുത്തവണ്ണനാ

൯൭. ഇതോ പട്ഠായാതി ‘‘ധാതും, ഭിക്ഖവേ’’തി ഇമസ്മാ തതിയസുത്തതോ പട്ഠായ. യാവ കമ്മവഗ്ഗോ, താവ നേത്വാ ഉപഗന്ത്വാ സേതി ഏത്ഥാതി ആസയോ, ഹീനാദിഭാവേന അധീനോ ആസയോ അജ്ഝാസയോ, തം അജ്ഝാസയം, അധിമുത്തന്തി അത്ഥോ. സഞ്ഞാ ഉപ്പജ്ജതീതിആദീസു ഹീനാദിഭേദം അജ്ഝാസയം പടിച്ച ഹീനാദിഭേദാ സഞ്ഞാ, തന്നിസ്സയദിട്ഠിവികപ്പനാ, വിതക്കോ ച ഉപ്പജ്ജതി സഹജാതകോടിയാ ഉപനിസ്സയകോടിയാ ച. സത്ഥാരേസൂതി തേസം സത്ഥുപടിഞ്ഞതായ വുത്തം, ന സത്ഥുലക്ഖണസബ്ഭാവതോ. അസമ്മാസമ്ബുദ്ധേസൂതി ആധാരേ വിസയേ ച ഭുമ്മം ഏകതോ കത്വാ വുത്തന്തി പഠമം താവ ദസ്സേന്തോ ‘‘മയം സമ്മാസമ്ബുദ്ധാ’’തിആദിം വത്വാ ഇതരം ദസ്സേന്തോ ‘‘തേസു സമ്മാസമ്ബുദ്ധാ ഏതേ’’തിആദിമാഹ. തേസം ‘‘മയം സമ്മാസമ്ബുദ്ധാ’’തി ഉപ്പന്നദിട്ഠി ഇധ മൂലഭാവേന പുച്ഛിതാ, ഇതരാ അനുസങ്കിതാതി പുച്ഛതിയേവാതി സാസങ്കം വദതി.

‘‘മഹതീ’’തി ഏത്ഥ മഹാസദ്ദോ ‘‘മഹാജനോ’’തിആദീസു വിയ ബഹുഅത്ഥവാചകോതി ദട്ഠബ്ബോ. അവിജ്ജാപി ഹീനഹീനതരഹീനതമാദിഭേദേന ബഹുപകാരാ. തസ്സാതി ദിട്ഠിയാ. കസ്മാ പനേത്ഥ ‘‘യദിദം അവിജ്ജാ ധാതൂ’’തി അവിജ്ജം ഉദ്ധരിത്വാ ‘‘ഹീനം ധാതും പടിച്ചാ’’തി അജ്ഝാസയധാതു നിദ്ദിട്ഠാതി? ന ഖോ പനേതം ഏവം ദട്ഠബ്ബം, ‘‘അഞ്ഞം ഉദ്ധരിത്വാ അഞ്ഞം നിദ്ദിട്ഠാ’’തി, യതോ അവിജ്ജാസീസേന അജ്ഝാസയധാതു ഏവ ഗഹിതാ. അവിജ്ജാഗഹിതോ ഹി പുരിസപുഗ്ഗലോ ദിട്ഠജ്ഝാസയോ ഹീനാദിഭേദം അവിജ്ജാധാതും നിസ്സായ തതോ സഞ്ഞാദിട്ഠിആദികേ സങ്കപ്പേതി. പണിധി പത്ഥനാ, സാ പന തഥാ തഥാ ചിത്തസ്സ ഠപനവസേന ഹോതീതി ആഹ ‘‘ചിത്തട്ഠപന’’ന്തി. തേനാഹ ‘‘സാ പനേസാ’’തിആദി. ഏതേതി ഹീനപച്ചയാ സഞ്ഞാദിട്ഠിവിതക്കചേതനാ പത്ഥനാ പണിധിസങ്ഖാതാ ഹീനാ ധമ്മാ. ഹീനോ നാമ ഹീനധമ്മസമായോഗതോ. സബ്ബപദാനീതി ‘‘പഞ്ഞപേതീ’’തിആദീനി പദാനി യോജേതബ്ബാനി ഹീനസദ്ദേന മജ്ഝിമുത്തമട്ഠാനന്തരസ്സ അസമ്ഭവതോ. ഉപപജ്ജനം ‘‘ഉപപത്തീ’’തി ആഹ ‘‘ദ്വേ ഉപപത്തിയോ പടിലാഭോ ച നിബ്ബത്തി ചാ’’തി. തത്ഥ ഹീനകുലാദീതി ആദി-സദ്ദേന ഹീനരൂപഭോഗപരിസാദീനം സങ്ഗഹോ. ഹീനത്തികവസേനാതി ഹീനത്തികേ വുത്തത്തികപദവസേനാതി അധിപ്പായോ. ചിത്തുപ്പാദക്ഖണേതി ഇദം ഹീനത്തികപരിയാപന്നാനം ചിത്തുപ്പാദാനം വസേന തത്ഥ തത്ഥ ലദ്ധത്താ വുത്തം. പഞ്ചസു നീചകുലേസൂതി ചണ്ഡാലവേനനേസാദരഥകാരപുക്കുസകുലേസു. ദ്വാദസഅകുസലചിത്തുപ്പാദാനം പന യോ കോചി പടിലാഭോ ഹീനോതി യോജനാ. സേസദ്വയേപി ഏസേവ നയോ. ഇമസ്മിം ഠാനേതി ‘‘യായം, ഭന്തേ, ദിട്ഠീ’’തിആദിനാ ആഗതേ ഇമസ്മിം ഠാനേ. ‘‘ധാതും, ഭിക്ഖവേ, പടിച്ച ഉപ്പജ്ജതീ’’തിആദിനാ ആഗതത്താ നിബ്ബത്തിയേവ അധിപ്പേതാ, ന പടിലാഭോ.

ഗിഞ്ജകാവസഥസുത്തവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.