൧൦. സുസിമസുത്തവണ്ണനാ

൭൦. ദസമേ ഗരുകതോതി ഗരുഭാവഹേതൂനം ഉത്തമഗുണാനം മത്ഥകപ്പത്തിയാ അനഞ്ഞസാധാരണേന ഗരുകാരേന ഗരുകതോ. മാനിതോതി സമ്മാപടിപത്തിയാ മാനിതോ. തായ ഹി വിഞ്ഞൂനം മനാപതാതി ആഹ ‘‘മനേന പിയായിതോ’’തി. ചതുപച്ചയപൂജായ ച പൂജിതോതി ഇദം അത്ഥവചനം. യദത്ഥം സംഗീതികാരേഹി ‘‘തേന ഖോ പന സമയേന ഭഗവാ സക്കതോ ഹോതീ’’തിആദിനാ ഇമസ്സ സുത്തസ്സ നിദാനം നിക്ഖിത്തം, തസ്സ അത്ഥസ്സ ഉല്ലിങ്ഗവസേന വുത്തന്തി ദട്ഠബ്ബം. ഏസ നയോ സേസപദേസുപി. അംസകൂടതോതി ഉത്തരാസങ്ഗേന ഉഭോ അംസകൂടേ പടിച്ഛാദേത്വാ ഠിതാ ദക്ഖിണഅംസകൂടതോ, ഉഭയതോ വാ അപനേന്തി. പരിചിതഗന്ഥവസേന പണ്ഡിതപരിബ്ബാജകോ, യതോ പച്ഛാ വിസേസഭാഗീ ജാതോ. വിചിത്തനയായ ധമ്മകഥായ കഥനതോ ‘‘കവിസേട്ഠോ’’തി ആഹംസു.

തേജുസ്സദോതി മഹാതേജോ. പുരേഭത്തകിച്ചാദീനം നിയതഭാവേന നിയമമനുയുത്തോ. വിപസ്സനാലക്ഖണമ്ഹീതി ഞാണം തത്ഥ കഥിതം. ധമ്മന്തി തസ്സം തസ്സം പരിസായം ഥേരസ്സ അസമ്മുഖാ ദേസിതം ധമ്മം. ആഹരിത്വാ കഥേതി തഥാ വരസ്സ ദിന്നത്താ.

കിഞ്ചാപി സുസിമോ പൂരണാദയോ വിയ സത്ഥുപടിഞ്ഞോ ന ഹോതി, തിത്ഥിയേഹി പന ‘‘അയം ബ്രാഹ്മണപബ്ബജിതോ പഞ്ഞവാ വേദങ്ഗകുസലോ’’തി ഗണാചരിയട്ഠാനേ ഠപിതോ, തഥാ ചസ്സ സമ്ഭാവിതോ. തേന വുത്തം ‘‘അഹം സത്ഥാതി പടിജാനന്തോ’’തി, ന സസ്സതദിട്ഠികത്താ. തഥാ ഹേസ ഭഗവതോ സമ്മുഖാ ഉപഗന്തും അസക്ഖി.

അഞ്ഞാതി അരഹത്തസ്സ നാമം അഞ്ഞിന്ദ്രിയസ്സ ചിണ്ണന്തേ പവത്തത്താ. തം പവത്തിന്തി യം അഞ്ഞബ്യാകരണം വുത്തം, തം സുത്വാ. അസ്സ സുസിമസ്സ, പരമപ്പമാണന്തി ഉത്തമകോടി. ആചരിയമുട്ഠീതി ആചരിയസ്സ മുട്ഠികതധമ്മോ.

അങ്ഗസന്തതായാതി നീവരണാദീനം പച്ചനീകധമ്മാനം വിദൂരഭാവേന ഝാനങ്ഗാനം വൂപസന്തതായ. നിബ്ബുതസബ്ബദരഥപരിളാഹതായ ഹി തേസം ഝാനാനം പണീതതരഭാവോ. ആരമ്മണസന്തതായാതി രൂപപതിഭാഗവിഗമേന സണ്ഹസുഖുമാദിഭാവപ്പത്തസ്സ ആരമ്മണസ്സ സന്തഭാവേന. യദഗ്ഗേന ഹി തേസം ഭാവനാതിസയസമ്ഭാവിതസണ്ഹസുഖുമപ്പകാരാനി ആരമ്മണാനി സന്താനി, തദഗ്ഗേന ഝാനങ്ഗാനം സന്തതാ വേദിതബ്ബാ. ആരമ്മണസന്തതായ വാ തദാരമ്മണധമ്മാനം സന്തതാ ലോകുത്തരധമ്മാരമ്മണാഹി പച്ചവേക്ഖണാഹി ദീപേതബ്ബാ. ആരുപ്പവിമോക്ഖാതി അരൂപജ്ഝാനസഞ്ഞാവിമോക്ഖാ. പഞ്ഞാമത്തേനേവ വിമുത്താ, ന ഉഭതോഭാഗവിമുത്താ. ധമ്മാനം ഠിതതാ തംസഭാവതാ ധമ്മട്ഠിതി, അനിച്ചദുക്ഖാനത്തതാ, തത്ഥ ഞാണം ധമ്മട്ഠിതിഞാണന്തി ആഹ ‘‘വിപസ്സനാഞാണ’’ന്തി. ഏവമാഹാതി ‘‘പുബ്ബേ ഖോ, സുസിമ, ധമ്മട്ഠിതിഞാണം, പച്ഛാ നിബ്ബാനേ ഞാണ’’ന്തി ഏവമാദി.

വിനാപി സമാധിന്തി സമഥലക്ഖണപ്പത്തം പുരിമസിദ്ധം വിനാപി സമാധിന്തി വിപസ്സനായാനികം സന്ധായ വുത്തം. ഏവന്തി വുത്താകാരേന. ന സമാധിനിസ്സന്ദോ അനുപുബ്ബവിഹാരാ വിയ. ന സമാധിആനിസംസോ ലോകിയാഭിഞ്ഞാ വിയ. ന സമാധിസ്സ നിപ്ഫത്തി സബ്ബഭവഗ്ഗം വിയ. വിപസ്സനായ നിപ്ഫത്തി മഗ്ഗോ വാ ഫലം വാതി യോജനാ.

രൂപാദീസു ചേതേസു തിണ്ണം ലക്ഖണാനം പരിവത്തനവസേന ദേസനാ തേപരിവട്ടദേസനാ. അനുയോഗം ആരോപേന്തോതി നനു വുത്തം, സുസിമ, ഇദാനി അരഹത്താധിഗമേന സബ്ബസോ പച്ചയാകാരം പടിവിജ്ഝിത്വാ തത്ഥ വിഗതസമ്മോഹോതി അനുയോഗം കരോന്തോ. പാകടകരണത്ഥന്തി യഥാ ത്വം, സുസിമ, നിജ്ഝാനകോ സുക്ഖവിപസ്സകോ ച ഹുത്വാ ആസവാനം ഖയസമ്മസനേ സുപ്പതിട്ഠിതോ, ഏവമേതേപി ഭിക്ഖൂ, തസ്മാ ‘‘അപി പന തുമ്ഹേ ആയസ്മന്തോ’’തിആദിനാ ന തേ തയാ അനുയുഞ്ജിതബ്ബാതി.

സുസിമസുത്തവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

മഹാവഗ്ഗവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.