൮. പരോസഹസ്സസുത്തവണ്ണനാ

൨൧൬. സഹസ്സതോ പരം അഡ്ഢതേയ്യഭിക്ഖുസതം തദാ ഭഗവന്തം പയിരുപാസതീതി ആഹ ‘‘പരോസഹസ്സന്തി അതിരേകസഹസ്സ’’ന്തി. നിബ്ബാനേ കുതോചി ഭയം നത്ഥീതി കുതോചിപി കാരണതോ നിബ്ബാനേ ഭയം നത്ഥി അസങ്ഖതഭാവേന സബ്ബസോ ഖേമത്താ. തേനാഹ ഭഗവാ – ‘‘ഖേമഞ്ച വോ, ഭിക്ഖവേ, ധമ്മം ദേസേസ്സാമി ഖേമഗാമിനിഞ്ച പടിപദ’’ന്തിആദി (സം. നി. ൪.൩൭൯-൪൦൮). ന കുതോചി ഭയം ഏതസ്മിം അധിഗതേതി അകുതോഭയം, നിബ്ബാനം. തേനാഹ ‘‘നിബ്ബാനപ്പത്തസ്സാ’’തിആദി. വിപസ്സിതോ പട്ഠായാതി അമ്ഹാകം ഭഗവതോ നാമവസേന ഇസീനം സത്തമഭാവദസ്സനത്ഥം വുത്തം. തേ ഹി തത്ഥ തത്ഥ സുത്തേ ബഹുസോ കിത്തിതാ. ഇസീനന്തി വാ പച്ചേകബുദ്ധസാവകബാഹിരകഇസീനം സത്തമോ ഉത്തരോ സേട്ഠോതി അത്ഥോ.

അട്ഠുപ്പത്തിവസേനാതി കാരണസമുട്ഠാനവസേന. തദസ്സ അട്ഠുപ്പത്തിം വിഭാവേതും ‘‘സങ്ഘമജ്ഝേ’’തിആദി വുത്തം. പടിഭാനസമ്പന്നവാചായ അഞ്ഞേ ഈസതി അഭിഭവതീതി വങ്ഗീസോ. തേനാഹ ‘‘പടിഭാനസമ്പത്തി’’ന്തിആദി.

കിലേസുമ്മുജ്ജനസതാനീതി രാഗാദികിലേസാനം രജ്ജനദുസ്സനാദിനയേഹി സവിസയേ അയോനിസോ ഉട്ഠാനാനി. യദി അനേകാനി സതാനി, അഥ കസ്മാ ‘‘ഉമ്മഗ്ഗപഥ’’ന്തി? വുത്തന്തി ആഹ ‘‘വട്ടപഥത്താ പന പഥ’’ന്തി. രാഗദോസമോഹമാനദിട്ഠിവസേന രാഗഖിലാദീനി പഞ്ചഖിലാനി. വിഭജന്തന്തി വിഭജനവസേന കഥേന്തം. വിഭജിത്വാതി ഞാണേന വിവേചേത്വാ.

അമതേ അക്ഖാതേതി അമതാവഹേ ധമ്മേ ദേസിതേ. ധമ്മസ്സ പസ്സിതാരോ സച്ചസമ്പടിവേധേന. അസംഹീരാ ദിട്ഠിവാതേഹി.

അതിവിജ്ഝിത്വാതി പടിവിജ്ഝിത്വാ. അതിക്കമഭൂതന്തി അതിക്കമനട്ഠേന ഭൂതം. ദസദ്ധാനന്തി ദസന്നം ഉപഡ്ഢാനം. തേനാഹ ‘‘പഞ്ചന്ന’’ന്തി. ജാനന്തേനാതി ധമ്മസ്സ സുദുല്ലഭതം ജാനന്തേന.

പരോസഹസ്സസുത്തവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.