൭. പവാരണാസുത്തവണ്ണനാ

൨൧൫. തസ്മിം അഹൂതി തസ്മിം അഹനീതി ആഹ ‘‘തസ്മിം ദിവസേ’’തി. അനസനേനാതി സബ്ബസോ ആഹാരസ്സ അഭുഞ്ജനേന. സാസനികസീലേന ബാഹിരകഅനസനേന വാ ഉപേതാ ഹുത്വാതി യോജനാ. വാ-സദ്ദേന ഖീരപാനമധുസായനാദീനിപി സങ്ഗണ്ഹാതി. പകാരേഹി ദിട്ഠാദീഹി വാരേതി കായകമ്മാദികേ സരാപേതി ഗാരയ്ഹേ കരോതി ഏതായാതി പവാരണാ, പടിപത്തിവിസോധനായ അത്തനോ അത്തനോ വജ്ജസോധനായ ഓകാസദാനം. യസ്മാ യേഭുയ്യേന വസ്സംവുട്ഠേഹി കാതബ്ബാ ഏസാ വിസുദ്ധിദേസനാ, തസ്മാ വുത്തം ‘‘വസ്സംവുട്ഠപവാരണായ. വിസുദ്ധിപവാരണാതിപി ഏതിസ്സാവ നാമ’’ന്തി. തദാ തസ്സ ഭിക്ഖുസങ്ഘസ്സ തുണ്ഹീഭാവസ്സ അനവസേസതായപി വണ്ണം ദസ്സേതും പാളിയം ‘‘തുണ്ഹീഭൂത’’ന്തി വുത്തന്തി ആഹ ‘‘യതോ യതോ…പേ…നത്ഥീ’’തി. ഹത്ഥസ്സ കുക്കുച്ചതാ അസംയമോ അസമ്പജഞ്ഞകിരിയാ ഹത്ഥകുക്കുച്ചം. തഥാ പാദകുക്കുച്ചം വേദിതബ്ബം, വാ-സദ്ദോ അവുത്തവികപ്പത്ഥോ, തേന തദഞ്ഞേസമഭാവോ വിഭാവിതോതി ദട്ഠബ്ബം.

പഞ്ചപസാദേഹീതി പഞ്ചവണ്ണേഹി പസാദേഹി. വോസ്സഗ്ഗത്ഥോ യഥാരുചി കിരിയായ വോസ്സജ്ജനം. പുച്ഛനത്ഥേതി പടിക്ഖേപമുഖേനേവ പുച്ഛനത്ഥേ നകാരോ, മേ കിഞ്ചി കിരിയം വാ വാചസികം വാ ന ഗരഹഥ, കിം നു ഗരഹഥ കായവാചാഹീതി അത്ഥോ. കേചി ‘‘ദ്വാരാനേവാ’’തി ദ്വാരസീസേന ദ്വാരപ്പവത്തചരിയം വദന്തി. വിസുദ്ധിപവാരണായ അധിപ്പേതത്താ യേന പവാരിതം, തേനേവ വിസുദ്ധീതി ഞായതി, യേന ന പവാരിതം. കിം നു തം അവിസുദ്ധന്തി സിയാ കസ്സചി പുഥുജ്ജനസ്സ ആസങ്കാ? തന്നിവാരണത്ഥമാഹ ‘‘നോ അപരിസുദ്ധത്താ’’തി. മനോദ്വാരം പരിസുദ്ധം അസുചികാരകഉപക്കിലേസാനം ദൂരീകതത്താ. ഇദാനി ഏതരഹി ബുദ്ധകാലേ. ഏത്ഥാതി മനോദ്വാരപരിസുദ്ധിയം.

കായവചീസമാചാരപരിസുദ്ധിയാ പവേദിതായ മനോസമാചാരപരിസുദ്ധി അത്ഥതോ പവേദിതാവ ഹോതീതി ‘‘കായികം വാ വാചസികം വാ’’ഇച്ചേവാഹ. തഥാ ഹി വുത്തം ‘‘കായികം വാ വാചസികം വാതി ഇദം ചതുന്നം അരക്ഖിയതം സന്ധായ ഥേരോ ആഹാ’’തി. ‘‘ഭിക്ഖവേ, പവാരേമി വോ’’തി ഭിക്ഖുസങ്ഘവിസയത്താ പവാരണായ തത്ഥ ഭിക്ഖുസങ്ഘേന വത്തബ്ബം പടിവചനം ദേന്തോ ധമ്മസേനാപതി ‘‘ഭിക്ഖുസങ്ഘസ്സ ഭാരം വഹന്തോ’’തി വുത്തോ. തേനാഹ ‘‘ന ഖോ മയം, ഭന്തേ’’തിആദി. അരക്ഖിയാനീതി പരാനുവാദതോ ന ഭായിതബ്ബാനി സുപരിസുദ്ധഭാവതോ.

‘‘അനുപ്പന്നസ്സാ’’തി ഇദം അധിപ്പായികവചനന്തി തദധിപ്പായം വിവരന്തോ ‘‘കസ്സപസമ്മാസമ്ബുദ്ധതോ പട്ഠായാ’’തിആദിമാഹ. കസ്സപസമ്മാസമ്ബുദ്ധതോതി വിഭത്തേ നിസ്സക്കം, തസ്മാ കസ്സപസമ്മാസമ്ബുദ്ധതോ ഓരന്തി അത്ഥോതി. അഞ്ഞേനാതി ഇതോ ഭഗവതോ അഞ്ഞേന. അനുപ്പാദിതപുബ്ബസ്സാതി പരസന്താനേ ന ഉപ്പാദിതപുബ്ബസ്സ. സസന്താനേ പന പച്ചേകബുദ്ധാനം വസേന ന ഉപ്പാദിതോതി ന സക്കാ വത്തും. സമനുആഗതാതി സമ്മാ അനു ഉപഗതാ. ഭഗവതോ സീലാദയോ ഗുണാതി ബുദ്ധഭൂതസ്സ ഗുണാ അധിപ്പേതാതി ആഹ ‘‘അരഹത്തമഗ്ഗമേവ നിസ്സായ ആഗതാ’’തി. സബ്ബഗുണാതി ദസബലഞാണാദയോ സബ്ബേ ബുദ്ധഗുണാ. ഭന്തേതി ഏത്ഥ ഇതിസദ്ദോ ആദിഅത്ഥോ. തേന ‘‘ഇമേസം പന…പേ… വാചസികം വാ’’തി യാവായം പാളിപദേസോ, തം സബ്ബം ഗണ്ഹാതി. തേനാഹ ‘‘ഇദം ഥേരോ…പേ… പവാരേന്തോ ആഹാ’’തി.

യം അത്തനോ പുഞ്ഞാനുഭാവസിദ്ധം ചക്കരതനം നിപ്പരിയായതോ തേന പവത്തിതം നാമ, ന ഇതരന്തി പഠമനയോ വുത്തോ. യസ്മാ പവത്തിതസ്സേവ അനുപവത്തനം, പഠമനയോ ച തംസദിസേ തബ്ബോഹാരവസേന വുത്തോതി തം അനാദിയിത്വാ ദുതിയനയോ വുത്തോ. ദസവിധന്തി അന്തോജനസ്മിം, ബലകായേ രക്ഖാവരണഗുത്തിയാ സംവിധാനം, ഖത്തിയേസു അനുയുത്തേസു, ബ്രാഹ്മണഗഹപതികേസു, നേഗമജാനപദേസു, സമണബ്രാഹ്മണേസു, മിഗപക്ഖീസു അധമ്മചാരപടിക്ഖേപോ, അധനാനം ധനാനുപ്പദാനം, സമണബ്രാഹ്മണേ ഉപസങ്കമിത്വാ പഞ്ഹപുച്ഛനന്തി ഏവം ദസവിധം. തത്ഥ ഗഹപതികേ പക്ഖിജാതേ ച വിസും കത്വാ ഗഹണവസേന ദ്വാദസവിധം. ചക്കവത്തിവത്തന്തി ചക്കവത്തിഭാവാവഹം വത്തം. യസ്മാ യാഥാവതോ പവത്തിതം, തദനുരൂപകം പന ഞായേന യുത്തകേന പവത്തിതം നാമ ഹോതീതി ആഹ ‘‘സമ്മാ നയേന ഹേതുനാ കാരണേനാ’’തി. ഉഭതോഭാഗവിമുത്താതി ഉഭയഭാഗേഹി ഉഭയഭാഗതോ വിമുത്താതി അയമേത്ഥ അത്ഥോതി ദസ്സേതി ‘‘ദ്വീഹി ഭാഗേഹി വിമുത്താ, അരൂപാ…പേ… നാമകായതോ’’തി ഇമിനാ. തേവിജ്ജാദിഭാവന്തി തേവിജ്ജഛളഭിഞ്ഞചതുപ്പടിസമ്ഭിദഭാവം. പഞ്ഞാവിമുത്താ ഹി തം തിവിധം അപ്പത്താ കേവലം പഞ്ഞായ ഏവ വിമുത്താ.

വിസുദ്ധത്ഥായാതി വിസുദ്ധിപവാരണത്ഥായ. സംയോജനട്ഠേന സംയോജനസങ്ഖാതേ ചേവ ബന്ധനട്ഠേന ബന്ധനസങ്ഖാതേ ച. വിജിതസങ്ഗാമന്തി യഥാ രാഗാദയോ പുന ന സീസം ഉക്ഖിപന്തി, ഏവം അരിയമഗ്ഗസേനായ വസേന വിജിതസങ്ഗാമം. തേനാഹ ‘‘വിജിതരാഗദോസമോഹസങ്ഗാമ’’ന്തി. മാരബലസ്സാതി മാരസേനായ, മാരസ്സ വാ സാമത്ഥിയസ്സ. വേനേയ്യസത്ഥന്തി വിനേതബ്ബജനസമൂഹം. സകടാദിസത്ഥസഭാഗതോ വിനേയ്യോവ സത്ഥോതി തം വേനേയ്യസത്ഥം. സീലസാരാദിഅഭാവതോ അന്തോതുച്ഛോ.

പവാരണാസുത്തവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.