൧. നിക്ഖന്തസുത്തവണ്ണനാ

൨൦൯. ആളവിയന്തി ആളവിനഗരസമീപേ. അഗ്ഗചേതിയേതി ഗോതമകചേതിയാദീഹി ഉത്തമചേതിയേ. തം കിര ഭൂമിരാമണേയ്യകഭാവേന മനുഞ്ഞതായ പധാനയുത്തതാദിസമ്പത്തിയാ ച ഇതരചേതിയേഹി സേട്ഠസമ്മതം. കപ്പത്ഥേരേനാതി ‘‘കപ്പോ’’തി ഗോത്തതോ ആഗതനാമോ ഥേരോ, സഹസ്സപുരാണജടിലാനം അബ്ഭന്തരേ അയം മഹാഥേരോ. ഓഹീനകോതി ഥേരേസു ഗാമം പിണ്ഡായ പവിട്ഠേസു വിഹാരേ ഏവ അവഹീനകോ ഠിതോ. തത്ഥ കാരണമാഹ ‘‘വിഹാരപാലോ’’തിആദി. സമലങ്കരിത്വാതി സമം അലങ്കാരേന അലങ്കരിത്വാ. കുസലചിത്തം വിദ്ധംസേതി പവത്തിതും അപ്പദാനവസേന. ഏതസ്മിന്തി ഏതസ്മിം രാഗേ ഉപ്പന്നേ. ‘‘ഏകസ്മി’’ന്തി വാ പാഠോ, ഏകസ്മിം വിസഭാഗവത്ഥുകേ രാഗേ ഉപ്പന്നേ. ധമ്മോ വാതി മമ ചിത്തേ ഉപ്പജ്ജനകതോ അഞ്ഞോ ധമ്മോ വാ. യേന കാരണേന പരോ അനഭിരതിം വിനോദേത്വാ ഇദാനേവ അഭിരതിം ഉപ്പാദേയ്യ, തം കാരണം കുതോ ലബ്ഭാതി യോജനാ, തം കാരണം നത്ഥീതി അത്ഥോ, തസ്സ അഭാവകാരണവചനം.

അനഗാരിയന്തി അഗാരവിരഹതോ അനഗാരം പബ്ബജ്ജാ. തത്ഥ നിയുത്തത്താ അനഗാരിയം ക-കാരസ്സ യ-കാരം കത്വാ, പബ്ബജിതന്തി അത്ഥോ. ആധാവന്തീതി ഹദയം അഭിഭവിത്വാ ധാവന്തി. ഉഗ്ഗതാനന്തി ഉളാരാനം പുത്താ. തേനാഹ ‘‘മഹേസക്ഖാ രാജഞ്ഞഭൂതാ’’തി. ഉത്തമപ്പമാണന്തി സഹസ്സപലം സമന്താതി സമന്തതോ. പരികിരേയ്യുന്തി വിജ്ഝേയ്യും. ഏതസ്മാ സഹസ്സാതി യഥാവുത്താ ധനുഗ്ഗഹസഹസ്സതോ. അതിരേകതരാ അനേകസഹസ്സാ. ഇത്ഥിയോ ഓലോകനസിതലപിതരോദിതസരേ ഖിപന്തിയോ. നേവ മം ബ്യാധയിസ്സന്തി നേവ മം നിജ്ഝായിസ്സന്തി. ‘‘ബ്യാധയിസ്സതീ’’തി പാഠോതി വുത്തം ‘‘ചാലേതും ന സക്ഖിസ്സതീതി അത്ഥോ’’തി. ധമ്മേ സമ്ഹീതി സകേ സന്തികേ പതിട്ഠിതേ സാസനധമ്മേ. തേനാഹ ‘‘അനഭിരതിംവിനോദേത്വാ’’തിആദി.

മഗ്ഗന്തി ‘‘മഗ്ഗോ’’തി വത്തബ്ബേ ലിങ്ഗവിപല്ലാസേന വുത്തം. തേനാഹ ‘‘സോ ഹി നിബ്ബാനസ്സ പുബ്ബഭാഗമഗ്ഗ്ഗോ’’തി.

നിക്ഖന്തസുത്തവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.