൯. കസ്സകസുത്തവണ്ണനാ

൧൫൫. നിബ്ബാനം അപദിസിത്വാതി നിബ്ബാനം നിസ്സായ നിബ്ബാനഗുണേ ആരബ്ഭാതി അത്ഥോ. ഹടഹടകേസോതി ഇതോ ചിതോ ച വികിണ്ണത്താ ആകുലാകുലകേസോ. ചക്ഖുസമ്ഫസ്സവിഞ്ഞാണായതനന്തി ഏത്ഥ യഥാ ചക്ഖുഗ്ഗഹണേന ഫസ്സോ വിസേസിതോ, തേന ഏവ വിഞ്ഞാണായതനം. തഥാ സതി ചക്ഖുവിഞ്ഞാണസ്സ ച ഗഹണം ആപജ്ജേയ്യാതി. നനു ചേത്ഥ ചക്ഖുഗ്ഗഹണേന വിസേസിതത്താ ചക്ഖുദ്വാരികാനം സബ്ബേസം വിഞ്ഞാണാനം ഗഹണന്തി? സച്ചമേതം, തഞ്ച ഖോ പഠമേന ചക്ഖുഗ്ഗഹണേനാതി നായം ദോസോ. ഭവങ്ഗചിത്തന്തി ആവജ്ജനായ അനന്തരപച്ചയഭൂതമേവ അധിപ്പേതന്തി നിയമേത്വാ ദസ്സേതും ‘‘സാവജ്ജനക’’ന്തി വുത്തം, തസ്മാ തദാരമ്മണമ്പീതി ജവനചിത്തേന സഹ തദാരമ്മണചിത്തമ്പി. ‘‘വിഞ്ഞാണായതന’’ന്തി ച വുത്തേ നിമ്മലമേവ.

‘‘ചക്ഖൂ’’തി അവിസേസതോ വുത്തത്താ പന മാരസ്സ അയമ്പി അത്ഥോ ആപന്നോതി ദസ്സേതും ‘‘യം ലോകേ’’തിആദി വുത്തം. ഉപക്കവിപക്കന്തി ചക്ഖുപാകരോഗേന ഉപരി ഹേട്ഠാ ച സബ്ബസോ പക്കം കുഥിതം. ഏസേവ നയോതി ഇമിനാ യം ലോകേ കുട്ഠകിലാസഗണ്ഡകച്ഛുആദീഹി ഉപദ്ദുതം വണപീളകാദിവസേന പഗ്ഘരന്തം അസുചിം അന്തമസോ പരമജേഗുച്ഛരൂപമ്പി, സബ്ബം തം തവേവ ഹോതൂതി ഏവമാദിം അപദിസതി.

യം ഭണ്ഡകന്തി ഹിരഞ്ഞസുവണ്ണാദിഖേത്തവത്ഥാദിഉപകരണം ഗഹട്ഠാ, പബ്ബജിതാ ച യം പത്തചീവരാദിം ‘‘മമ ഇദ’’ന്തി അഭിനിവിസന്താവ വദന്തി, ഏതേസു പരിഗ്ഗഹത്ഥേസു ച തേസം പരിഗ്ഗാഹകപുഗ്ഗലേസു ച തേ ചിത്തം യദി അത്ഥി, താനി ആരബ്ഭ തവ ചിത്തം യദി ഭവതി, ഏവം ത്വം തത്ഥ ബദ്ധോ ഏവ ഹോസീതി അത്ഥോ. തേനാഹ ‘‘ന മേ സമണ മോക്ഖസീ’’തി.

യം ഭണ്ഡകം വദന്തീതി യഥാവുത്തം ഉപകരണം ലോകേ ബഹുജനാ ‘‘മമ ഇദ’’ന്തി വദന്തി. ന തം മയ്ഹന്തി തം മയ്ഹം ന ഹോതി, ന തത്ഥ മമ തണ്ഹാവസേന മമന്തി നത്ഥി. ന തേ അഹന്തി യേ പുഗ്ഗലാ ഏത്ഥ ബദ്ധാ, തേപി അഹം ന ഹോമി, തത്ഥ മേ ദിട്ഠിബദ്ധോ നത്ഥി. ന മേ മഗ്ഗമ്പി ദക്ഖസീതി ഏവം സബ്ബസോ ബദ്ധാഭാവേന മുത്തസ്സ മേ ഗതമഗ്ഗമ്പി മാര ത്വം ന ദക്ഖസി ന പസ്സിസ്സസി, യേ ഭവാദയോ തുയ്ഹം വിസയാ, തേസു ഭവയോനിഗതിആദീസു മയ്ഹം ഗതമഗ്ഗം ന പസ്സിസ്സസി ഭവനിസ്സട്ഠത്താതി.

കസ്സകസുത്തവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.