൨. പഞ്ചരാജസുത്തവണ്ണനാ

൧൨൩. രൂപാതി രൂപസങ്ഖാതാ കാമഗുണാ. തേ പന നീലാദിവസേന അനേകഭേദഭിന്നാപി രൂപായതനത്താ ചക്ഖുവിഞ്ഞേയ്യതം നാതിവത്തന്തീതി ആഹ ‘‘നീലപീതാദിഭേദം രൂപാരമ്മണ’’ന്തി. തോ-സദ്ദോപി ദാ-സദ്ദോ വിയ കാലത്ഥോ ഹോതീതി ആഹ ‘‘യതോതി യദാ’’തി. മനം ആപയതി വഡ്ഢേതീതി മനാപം, മനോരമം. മനാപനിപ്ഫത്തിതന്തി തസ്സ പുഗ്ഗലസ്സ മനസാ പിയായിതം, തസ്സ അഗ്ഗഭാവേന പരിയന്തം പരമം കോടിം കത്വാ പവത്തിതന്തി അത്ഥോ. പുഗ്ഗലമനാപന്തി ആരമ്മണസഭാവം അചിന്തേത്വാ പുഗ്ഗലസ്സ വസേന മനാപഭാവേനേവ ഇട്ഠതായ ഇട്ഠന്തി. സമ്മുതീതി സമഞ്ഞാ. പുഗ്ഗലമനാപം നാമ സഞ്ഞാവിപല്ലാസവസേന വിപരീതമ്പി ഗണ്ഹാതി ഇതരസഭാവതോതി ആഹ ‘‘യം ഏകസ്സ…പേ… ഇട്ഠം കന്ത’’ന്തി. ഇദാനി തം ജിവ്ഹാവിഞ്ഞേയ്യവസേന യോജേത്വാ ദസ്സേന്തോ ‘‘പച്ചന്തവാസീന’’ന്തിആദിമാഹ. ഇദം പുഗ്ഗലമനാപന്തി ഇദം യഥാവുത്തം ജിവ്ഹാവിഞ്ഞേയ്യം വിയ അഞ്ഞമ്പി ഏവംജാതികം തേന തേന പുഗ്ഗലേന മനാപന്തി ഗഹേതബ്ബാരമ്മണം പുഗ്ഗലമനാപം നാമ.

ലോകേ പടിവിഭത്തം നത്ഥി, വിഭജിത്വാ ദസ്സനേന ലോകേന മധുരജാതേനപി പടിവിഭത്തം കത്വാ ഗഹേതും ന സക്കുണേയ്യാതി അധിപ്പായോ. തേനാഹ ‘‘വിഭജിത്വാ പന ദസ്സേതബ്ബ’’ന്തി. ദിബ്ബകപ്പമ്പീതി ദേവലോകപരിയാപന്നസദിസമ്പി അമനാപം ഉപട്ഠാതി ഉളാരപണീതാരമ്മണപരിചയതോ. മജ്ഝിമാനം പന…പേ… വിഭജിതബ്ബം തേസം മനാപസ്സ മനാപതോ, അമനാപസ്സ അമനാപതോ ഉപട്ഠാനതോ. തത്ഥപി ഇട്ഠാനിട്ഠപരിച്ഛേദോ നിപ്പരിയായതോ ഏവം വേദിതബ്ബോതി ദസ്സേന്തോ ആഹ ‘‘തഞ്ച പനേത’’ന്തിആദി. തഞ്ച പനേതം ഇട്ഠാനിട്ഠഭൂതം ആരമ്മണം കാമാവചരജവനേസു അകുസലസ്സ വസേന യേഭുയ്യേന പവത്തതീതി കത്വാ തത്ഥ ‘‘രജ്ജതി ദുസ്സതീ’’തി അകുസലസ്സേവ പവത്തി ദസ്സിതാ. സേസകാമാവചരസ്സപി വസേന പവത്തി ലബ്ഭതേവ. തഥാ ഹി തം അപ്പടികൂലേപി പടികൂലാകാരതോ, പടികൂലേപി അപ്പടികൂലാകാരതോ പവത്തതീതി. വിപാകചിത്തം ഇട്ഠാനിട്ഠം പരിച്ഛിന്ദതി, ന സക്കാ വിപാകം വഞ്ചേതുന്തി. കുസലകമ്മം ഹി ഏകന്തതോ ഇട്ഠമേവ, അകുസലകമ്മഞ്ച അനിട്ഠമേവ, തസ്മാ തത്ഥ ഉപ്പജ്ജമാനം വിപാകചിത്തം യഥാസഭാവതോ പവത്തതീതി.

യം പന സമ്മോഹവിനോദനിയം ‘‘കുസലകമ്മജം അനിട്ഠം നാമ നത്ഥീ’’തി ഏത്തകമേവ വുത്തം, തം പന നിദസ്സനമത്തം ദട്ഠബ്ബം. തേന സോഭനം അകുസലകമ്മജമ്പി ഏകച്ചാനം സത്താനം ഇട്ഠന്തി അനുഞ്ഞാതം സിയാ. കുസലകമ്മജം പന സബ്ബേസം ഇട്ഠമേവാതി വദന്തി. തിരച്ഛാനഗതാനം കേസഞ്ചി മനുസ്സരൂപം അമനാപം, യതോ തേ ദിസ്വാവ പലായന്തി. മനുസ്സാ ച ദേവതാനം രൂപം ദിസ്വാ ഭായന്തി, തേസമ്പി വിപാകവിഞ്ഞാണം തം രൂപം ആരബ്ഭ കുസലവിപാകമേവ ഉപ്പജ്ജതി, താദിസസ്സ പന പുഞ്ഞസ്സ അഭാവാ ന തേസം തത്ഥ അഭിരതി ഹോതീതി ദട്ഠബ്ബം. കുസലകമ്മജസ്സ പന അനിട്ഠസ്സ അഭാവോ വിയ അകുസലകമ്മജസ്സ സോഭനസ്സ ഇട്ഠസ്സ അഭാവോ വത്തബ്ബോ. ഹത്ഥിആദീനമ്പി ഹി അകുസലകമ്മജം മനുസ്സാനം അകുസലവിപാകസ്സേവ ആരമ്മണം, കുസലകമ്മജം പന പവത്തേ സമുട്ഠിതം കുസലവിപാകസ്സ, ഇട്ഠാരമ്മണേന വോമിസ്സകത്താ അപ്പകം അകുസലകമ്മജം ബഹുലം അകുസലവിപാകുപ്പത്തിയാ കാരണം ന ഭവിസ്സതീതി സക്കാ വത്തും. ഇദാനി തമേവ വിപാകവസേന ഇട്ഠാനിട്ഠാരമ്മണവവത്ഥാനം വിഭാവേതും ‘‘കിഞ്ചാപി ഹീ’’തിആദി വുത്തം. തയിദം സമ്മുതിമനാപസംവിഭാഗത്ഥം വുത്തം, ഇധ പന ന തഥാ വിഭത്തന്തി ആഹ ‘‘ഭഗവാ പനാ’’തിആദി.

സോ ഉപാസകോ ചന്ദനങ്ഗലഗാമേ ജാതത്താ ‘‘ചന്ദനങ്ഗലികോ’’തി പഞ്ഞായതി, ‘‘ചന്ദനവിലാസോ’’തി കേചി. തസ്സ ഉപാസകസ്സ പടിഭാനം ഉദപാദീതി യോജനാ. തേ രാജാനോ ഹതപ്പഭേ ഹതസോഭേ ദിസ്വാതി സമ്ബന്ധോ. ഉദകാഭിസിത്തേതി ഉദകേന അഭിസിഞ്ചിതേ. അങ്ഗാരേ വിയാതി അങ്ഗാരക്ഖണേ വിയ.

കാലസ്സേവാതി പഗേവ. അവിഗതഗന്ധം തങ്ഖണവികസിതതായ. ഈദിസം വചനന്തി ‘‘അച്ഛാദേസീ’’തി ഏവരൂപം വചനന്തി.

പഞ്ചരാജസുത്തവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.