൭. പഞ്ചാലചണ്ഡസുത്തവണ്ണനാ

൮൮. സമ്ബാധേതി സമ്പീളിതതണ്ഹാകിലേസാദിനാ സഉപ്പീളതായ പരമസമ്ബാധേ. അതിവിയ സങ്കാരട്ഠാനഭൂതോ ഹി നീവരണസമ്ബാധോ അധിപ്പേതോ. സോ ഹി ദുഗ്ഗഹനോ തസ്മിം അസതി കാമഗുണസമ്ബാധോ അനവസരോ ഏവ സേയ്യഥാപി മഹാകസ്സപാദീനം. ഓകാസന്തി ഝാനസ്സേതം നാമം നീവരണസമ്ബാധാഭാവതോ. അസമ്ബാധഭാവേന ഹി ഝാനം ഇധ ‘‘ഓകാസോ’’തി വുത്തം, തഞ്ച ഖോ അച്ചന്താസമ്ബാധട്ഠാനതായ വിപസ്സനാപാദകതായ. തഥാ ഹി പാളിയം ‘‘അവിന്ദീ’’തിആദി വുത്തം. തത്ഥ അവിന്ദീതി വിന്ദി പടിലഭി. ഭൂരിമേധസോതി മഹാപഞ്ഞോ, സപഞ്ഞോതി അത്ഥോ. അബുജ്ഝീതി ബുജ്ഝി പടിവിജ്ഝി. പടിലീനോ ഹുത്വാ സേട്ഠോ, പടിലീനാനം വാ സേട്ഠോതി പടിലീനസേട്ഠോ. മാനുസ്സയവസേന ഉന്നതഭാവതോ പടിലീനോ നാമ പഹീനമാനോ. പടിലഭിംസൂതി കാമഗുണസമ്ബാധേപി ‘‘ഇമേ കാമഗുണാ മാദിസാനം കിം കരിസ്സന്തീ’’തി? തേ അഭിഭുയ്യ നിബ്ബാനപ്പത്തിയാ സമ്മാസതിം പടിലഭിംസു. തേന സമ്പയുത്തേന ലോകുത്തരസമാധിനാപി സുട്ഠു സമാഹിതാ.

അയം കിര ദേവപുത്തോ ഇതോ പുരിമവാരേ അത്തഭാവേ പഠമജ്ഝാനലാഭീ ഹുത്വാ തതോ ചവിത്വാ ബ്രഹ്മകായികാസു നിബ്ബത്തിത്വാ തത്ഥ ഝാനസുഖം അനുഭവിത്വാ തതോ ചുതോ ഇദാനി കാമഭവേ നിബ്ബത്തോ, തസ്മാ തം ഝാനം സമ്ഭാവേന്തോ ‘‘താദിസസ്സ നാമ ഝാനസുഖസ്സ ലാഭീ ഭഗവാ’’തി തേന ഗുണേന ഭഗവന്തം അഭിത്ഥവന്തോ ‘‘സമ്ബാധേ വതാ’’തി ഗാഥം അഭാസി. അഥസ്സ ഭഗവാ യഥാ നാമ അട്ഠസട്ഠിയോജനസതസഹസ്സുബ്ബേധസിനേരുപബ്ബതരാജം ഉപാദായ സാസപോ ന കിഞ്ചി ഹോതി, ഏവം അനന്താപരിമേയ്യബുദ്ധഗുണേ ഉപാദായ രൂപാവചരപഠമജ്ഝാനം ന കിഞ്ചി ഹോതീതി ദസ്സേന്തോ ‘‘യേ സതി’’ന്തിആദിനാ അനുത്തരഗുണാധിഗമം പവേദേസി. തത്ഥ സതിന്തി വിപസ്സനാസതിയാ സദ്ധിം അരിയമഗ്ഗസതിം. സുസമാഹിതാതി ലോകിയസമാധിനാ ചേവ ലോകുത്തരസമാധിനാ ച സുട്ഠു സമാഹിതാ. തേ ഹി അച്ചന്തം സുസമാഹിതാ, ന ഝാനമത്തലാഭിനോ അകുപ്പധമ്മത്താ. കേചി ‘‘കമ്മന്തേ സുസമാഹിതാ’’തി പാഠം വത്വാ ‘‘മഗ്ഗസമാഹിതാ’’തി അത്ഥം വദന്തി.

പഞ്ചാലചണ്ഡസുത്തവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.