൪. വേപചിത്തിസുത്തവണ്ണനാ

൨൫൦. ‘‘മഹാനുഭാവതായ അസുരാനം ചിത്തവേപനേന വേപചിത്തീ’’തി വദന്തി. ഇസീഹി പന അഭയം യാചിതേ ‘‘ഭയമേവ ദദാമീ’’തി വത്വാ തേഹി ‘‘അക്ഖയം ഹോതു തേ ഭയ’’ന്തി അഭിസപവസേന വുത്തകാലതോ പട്ഠായ വേപനചിത്തതായ ‘‘വേപചിത്തീ’’തി വുച്ചതി, യം ലോകിയാ ‘‘പുലോമോ’’തി ച വദന്തി. നിപാതപദാനിപി കാനിചി അത്ഥവിസേസജോതകാനി ഹോന്തീതി ആഹ ‘‘നിപാതമത്ത’’ന്തി ഹേതുഅത്ഥാദീനമേത്ഥ അസമ്ഭവതോ. തന്തി സക്കം ദേവാനമിന്ദം. കണ്ഠേ പഞ്ചമേഹീതി കണ്ഠബന്ധനപഞ്ചമേഹി, വിഭത്തിഅലോപേന നിദ്ദേസോ. ചിത്തേനേവാതി ‘‘ഇമം ബന്ധാമി, അയം ബജ്ഝതൂ’’തി ഉപ്പന്നചിത്തേനേവ. ബജ്ഝതി ബദ്ധോ ഹോതി, അയം ദേവാനുഭാവോ. മുച്ചതീതി ഏത്ഥാപി ഏസേവ നയോ. ദസഹീതി ‘‘ചോരോസീ’’തിആദിനാ ഇധ വുത്തേഹി ദസഹി. തേനാഹ ‘‘ഇമേഹീ’’തി. നിബ്ബത്തിത്വാ ചിരകാലതം ഉപാദായ ഖുംസനവസേന വദതി ‘‘ജരസക്കാ’’തി. ന തം അക്കോസം മനസി കരോതി ദീഘരത്തം ഖന്തിസോരച്ചേസു നിരുള്ഹഅജ്ഝാസയത്താ. മഹാപടിഗ്ഗഹണന്തി മഹന്തം ഉപസമബ്യഞ്ജനം. അസ്സാതി വേപചിത്തസ്സ.

പടിസംയുജേതി പടിസത്തു ഹുത്വാ സംയുദ്ധം കരേയ്യ. തേനാഹ ‘‘പടിപ്ഫരേയ്യാ’’തി. ഉപസമം…പേ… മഞ്ഞേ ഉപസമേനേവ പച്ചത്ഥികസ്സ നായകഭൂതസ്സ കോധസ്സ പടിസേധനതോ. താദിസേ ഹി കോധോ പടികിരിയം അലഭന്തോ അനുപാദാനോ വിയ ജാതവേദോ വൂപസമ്മതി. യദാ-സദ്ദോ ഹേതുഅത്ഥോ, ന കാലത്ഥോതി ആഹ ‘‘യസ്മാ തം മഞ്ഞതീ’’തി. താവദേവ ദ്വേ ഗാവോ യുജ്ഝന്തേതി തസ്മിംയേവ ഖണേ ദ്വീസു ഗോണേസു യുജ്ഝന്തേസു.

ഖന്തിതോ ഉത്തരിതരോ അഞ്ഞോ അത്ഥോ ന വിജ്ജതി അനന്തരേവ അസ്സ വിരോധം അനത്ഥം പടിബാഹിത്വാ ദിട്ഠധമ്മികസ്സ ചേവ സമ്പരായികസ്സ ച സംവിധാനതോ. തം ഖന്തിം പരമം ആഹു സേട്ഠബലം വിരോധപച്ചയം അഭിഭുയ്യ പവത്തനതോ. ബാലയോഗതോ ബാലോ, തസ്സ ബലം ബാലബലം, അഞ്ഞാണന്തി ആഹ ‘‘ബാലബലം നാമ അഞ്ഞാണബല’’ന്തി. തം യസ്സ ബലന്തി തം അഞ്ഞാണബലം യസ്സ പുഗ്ഗലസ്സ ബലം, അബലമേവ തം പഞ്ഞാബലേന വിദ്ധംസേതബ്ബതോ. പടിവത്താ ന വിജ്ജതീതി ധമ്മട്ഠം പടിപ്ഫരിത്വാ അഭിഭവിത്വാ പവത്താ നത്ഥി. പടിവചനമത്തം പന കോചി വദേയ്യാപി, തം അകാരണന്തി ദസ്സേന്തോ ‘‘പടിപ്ഫരിത്വാ വാ’’തിആദിമാഹ. ബാലബലന്തി ‘‘പടിപ്ഫരിത്വാ’’തി വചനസ്സ കാരണവചനം. തസ്സേവ പുഗ്ഗലസ്സ പടികുജ്ഝനകസ്സ. നാനത്താവിതക്കനതോ ഉഭിന്നം അത്ഥം. തികിച്ഛന്തന്തി അനത്ഥപടിബാഹനമുഖേന പണ്ഡിതകിച്ചകരണേന പടിസേധേന്തം. ‘‘ബാലോ അയ’’ന്തി ഏവം പഞ്ഞപേതും ഹേതുഫലാനം അനവബോധതോ ചതുസച്ചധമ്മേ അഛേകാതി.

വേപചിത്തിസുത്തവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.