൮. ജേതവനസുത്തവണ്ണനാ

൪൮. ഏസിതഗുണത്താ ഏസിയമാനഗുണത്താ ച ഇസീ, അസേക്ഖാ സേക്ഖകല്യാണപുഥുജ്ജനാ ച. ഇസീനം സങ്ഘോ ഇസിസങ്ഘോ. ഇസിസങ്ഘേന നിസേവിതം. തേനാഹ ‘‘ഭിക്ഖുസങ്ഘനിസേവിത’’ന്തി.

തം കാരേന്തസ്സ ഗന്ധകുടിപാസാദകൂടാഗാരാദിവസേന സിനിദ്ധസന്ദച്ഛായരുക്ഖലതാവസേന ഭൂമിഭാഗസമ്പത്തിയാ ച അനഞ്ഞസാധാരണം അതിരമണീയം തം ജേതവനം ചിത്തം തോസേതി, തഥാ അരിയാനം നിവാസഭാവേനപീതി ആഹ ‘‘ഏവം പഠമഗാഥായ ജേതവനസ്സ വണ്ണം കഥേത്വാ’’തി. തേനാഹ ഭഗവാ – ‘‘യത്ഥ അരഹന്തോ വിഹരന്തി, തം ഭൂമിരാമണേയ്യക’’ന്തി (ധ. പ. ൯൮; ഥേരഗാ. ൯൯൧). അപചയഗാമിചേതനാ സത്താനം വിസുദ്ധിം ആവഹതി കമ്മക്ഖയായ സംവത്തനതോതി ആഹ ‘‘കമ്മന്തി മഗ്ഗചേതനാ’’തി. ചതുന്നം അരിയസച്ചാനം വിദിതകരണട്ഠേന കിലേസാനം വിജ്ഝനട്ഠേന ച വിജ്ജാ. മഗ്ഗപഞ്ഞാ സമ്മാദിട്ഠീതി ആഹ ‘‘വിജ്ജാതി മഗ്ഗപഞ്ഞാ’’തി. സമാധിപക്ഖികാ ധമ്മാ സമ്മാവായാമസതിസമാധയോ. യഥാ ഹി വിജ്ജാപി വിജ്ജാഭാഗിയാ, ഏവം സമാധിപി സമാധിപക്ഖികോ. സീലം ഏതസ്സ അത്ഥീതി സീലന്തി ആഹ ‘‘സീലേ പതിട്ഠിതസ്സ ജീവിതം ഉത്തമ’’ന്തി. ദിട്ഠിസങ്കപ്പാതി സമ്മാദിട്ഠിസങ്കപ്പാ. തത്ഥ സമ്മാസങ്കപ്പസ്സ സമ്മാദിട്ഠിയാ ഉപകാരഭാവേന വിജ്ജാഭാവോ വുത്തോ. തഥാ ഹി സോ പഞ്ഞാക്ഖന്ധസങ്ഗഹിതോതി വുച്ചതി. യഥാ ച സമ്മാസങ്കപ്പാദയോ പഞ്ഞാക്ഖന്ധസങ്ഗഹിതാ, ഏവം വായാമസതിയോ സമാധിക്ഖന്ധസങ്ഗഹിതാതി ആഹ ‘‘വായാമസതിസമാധയോ’’തി. ധമ്മോതി ഹി ഇധ സമാധി അധിപ്പേതോ ‘‘ഏവംധമ്മാ തേ ഭഗവന്തോ അഹേസു’’ന്തിആദീസു (ദീ. നി. ൨.൧൩; മ. നി. ൩.൧൯൭; സം. നി. ൫.൩൭൮) വിയ. വാചാകമ്മന്താജീവാതി സമ്മാവാചാകമ്മന്താജീവാ. മഗ്ഗപരിയാപന്നാ ഏവ ഹേതേ സങ്ഗഹിതാ. തേനാഹ ‘‘ഏതേന അട്ഠങ്ഗികമഗ്ഗേനാ’’തി.

ഉപായേന വിധിനാ അരിയമഗ്ഗോ ഭാവേതബ്ബോ. തേനാഹ ‘‘സമാധിപക്ഖിയധമ്മ’’ന്തി. സമ്മാസമാധിപക്ഖിയം വിപസ്സനാധമ്മഞ്ചേവ മഗ്ഗധമ്മഞ്ച. ‘‘അരിയം വോ, ഭിക്ഖവേ, സമ്മാസമാധിം ദേസേസ്സാമി സഉപനിസം സപരിക്ഖാര’’ന്തി (മ. നി. ൩.൧൩൬) ഹി വചനതോ സമ്മാദിട്ഠിആദയോ മഗ്ഗധമ്മാ സമ്മാസമാധിപരിക്ഖാരാ. വിചിനേയ്യാതി വീമംസേയ്യ, ഭാവേയ്യാതി അത്ഥോ. തത്ഥാതി ഹേതുമ്ഹി ഭുമ്മവചനം. അരിയമഗ്ഗഹേതുകാ ഹി സത്താനം വിസുദ്ധി. തേനാഹ ‘‘തസ്മിം അരിയമഗ്ഗേ വിസുജ്ഝതീ’’തി. പഞ്ചക്ഖന്ധധമ്മം വിചിനേയ്യാതി പച്ചുപ്പന്നേ പഞ്ചക്ഖന്ധേ വിപസ്സേയ്യ. തേസു വിപസ്സിയമാനേസു വിപസ്സനായ ഉക്കംസഗതായ യദഗ്ഗേന ദുക്ഖസച്ചം പരിഞ്ഞാപടിവേധേന പടിവിജ്ഝീയതി, തദഗ്ഗേന സമുദയസച്ചം പഹാനപടിവേധേന പടിവിജ്ഝീയതി, നിരോധസച്ചം സച്ഛികിരിയാപടിവേധേന, മഗ്ഗസച്ചം ഭാവനാപടിവേധേന പടിവിജ്ഝീയതീതി ഏവം തേസു ചതൂസു സച്ചേസു വിസുജ്ഝതീതി ഇമസ്മിം പക്ഖേ നിമിത്തത്ഥേ ഏവ ഭുമ്മം, തേസു സച്ചേസു പടിവിജ്ഝിയമാനേസൂതി അത്ഥോ.

അവധാരണവചനന്തി വവത്ഥാപനവചനം, അവധാരണന്തി അത്ഥോ. ‘‘സാരിപുത്തോവാ’’തി ച അവധാരണം സാവകേസു സാരിപുത്തോവ സേയ്യോതി ഇമമത്ഥം ദീപേതി തസ്സേവുക്കംസഭാവതോ. കിലേസഉപസമേനാതി ഇമിനാ മഹാഥേരസ്സ താദിസോ കിലേസവൂപസമോതി ദസ്സേതി. തസ്സ സാവകവിസയേ പഞ്ഞായ പാരമിപ്പത്തി അഹോസി. യദി ഏവം ‘‘യോപി പാരങ്ഗതോ ഭിക്ഖു, ഏതാവപരമോ സിയാ’’തി ഇദം തേസം ബുദ്ധാനം ഞാണവിസയേ പഞ്ഞാപാരമിപ്പത്താനം വസേനേവ വുത്തന്തി ദട്ഠബ്ബം. അവധാരണമ്പി വിമുത്തിയാ നാനത്താ തീഹി വിമുത്തീഹി പാരങ്ഗതേ സന്ധായേതം വുത്തം. തേനാഹ – ‘‘പാരം ഗതോതി നിബ്ബാനം ഗതോ’’തിആദി. ന ഥേരേന ഉത്തരിതരോ നാമ അത്ഥി ലബ്ഭതി, ലബ്ഭതി ചേ, ഏവമേവ ലബ്ഭേയ്യാതി അധിപ്പായോ.

ജേതവനസുത്തവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.