൯. മച്ഛരിസുത്തവണ്ണനാ

൪൯. മച്ഛരിനോതി മച്ഛേരവന്തോ മച്ഛേരസമങ്ഗിനോതി ആഹ ‘‘മച്ഛേരേന സമന്നാഗതാ’’തി. മച്ഛേരം മച്ഛരിയന്തി അത്ഥതോ ഏകം. ന വന്ദതീതി വന്ദനമത്തമ്പി ന കരോതി, കുതോ ദാനന്തി അധിപ്പായോ. ഉപട്ഠാനം കാതുന്തി മധുരപടിസന്ഥാരം കരോതീതി യോജനാ. ഇദം താവ മുദുമച്ഛരിയം ന ഹദയം വിയ അത്താനം ദസ്സേന്തസ്സ മച്ഛരിയന്തി കത്വാ. കിം തുയ്ഹം പാദാ രുജ്ജന്തി നനു തുയ്ഹംയേവ ആഗതഗമനേസു പാദാ രുജ്ജന്തി, കിന്തേ ഇമേ ഛിന്ദന്തീതി അധിപ്പായോ. സാമീചിമ്പി ന കരോതി കുതോ ദാനന്തി അധിപ്പായോ. യഥാകമ്മം തംതംഗതിയോ അരന്തി ഉപഗച്ഛന്തീതി അരിയാ, സത്താ. ഇമേ പന കുച്ഛിതാ അരിയാതി കദരിയാ, ഥദ്ധമച്ഛരിനോ. മച്ഛരിയസദിസഞ്ഹി കുച്ഛിതം സബ്ബഹീനം നത്ഥി സബ്ബഗുണാഭിഭൂതത്താ ഭോഗസമ്പത്തിആദിസബ്ബസമ്പത്തീനം മൂലഭൂതസ്സ ദാനസ്സ നിസേധതോ. ഇതിആദീഹി വചനേഹി. അത്തനോ ഉപഘാതകോതി മച്ഛരിയാനുയോഗേന കുസലധമ്മാനം ഗതിസമ്പത്തിയാ ച വിനാസകോ.

പുഞ്ഞപാപവസേന സമ്പരേതബ്ബതോ ഉപഗന്തബ്ബതോ സമ്പരായോ, പരലോകോ. കാമഗുണരതീതി കാമഗുണസന്നിസ്സയോ അസ്സാദോ. ഖിഡ്ഡാതി കായികഖിഡ്ഡാ വാചസികഖിഡ്ഡാ ചേതസികഖിഡ്ഡാതി ഏവം തിവിധാ. ഏസ വിപാകോതി ചോളാദീനം കിച്ഛലാഭോതി ഏസ ഏവരൂപോ വിപാകോ. യമലോകന്തി പരലോകം. ഉപപജ്ജരേതി ഏത്ഥ ഇതി-സദ്ദോ പകാരത്ഥോ. തേന പാളിയം വുത്തം നിരയം തിരച്ഛാനയോനിഞ്ച സങ്ഗണ്ഹാതി.

യാചന്തി നാമ അരിയയാചനായ. വുത്തഞ്ഹേതം ‘‘ഉദ്ദിസ്സ അരിയാ തിട്ഠന്തി, ഏസാ അരിയാന യാചനാ’’തി (ജാ. ൧.൭.൫൯). യേ സംവിഭജന്തി, തേ വദഞ്ഞൂ നാമ ഞത്വാ കത്തബ്ബകരണതോ. വിമാനപ്പഭായാതി നിദസ്സനമത്തം, ഉയ്യാനകപ്പരുക്ഖപ്പഭാഹി ദേവതാനം വത്ഥാഭരണസരീരപ്പഭാഹിപി സഗ്ഗേ പകാസേന്തിയേവ. പകാസന്തീതി വാ പാകടാ ഹോന്തി, ന അപായലോകേ വിയ അപാകടാതി അത്ഥോ. പരസമ്ഭതേസൂതി സയം സമ്ഭതം അനാപജ്ജിത്വാ പരേഹേവ സമ്ഭരിതേസു സുഖൂപകരണേസു. തേനാഹ പാളിയം ‘‘വസവത്തീവ മോദരേ’’തി, പരനിമ്മിതഭോഗേസു വസവത്തീ ദേവപുത്താ വിയ സുഖസമങ്ഗിതായ മോദന്തീതി അത്ഥോ. ഏവം വുത്തസമ്പരായോതി ഏതേ സഗ്ഗാതി ഏവം ഹേട്ഠാ വുത്തസമ്പരായോ. ഉഭിന്നന്തി ഏതേസം യഥാവുത്താനം ഉഭിന്നം ദുക്കടസുകടകമ്മകാരീനം. തതോ ചവിത്വാ തതോ നിരയസഗ്ഗാദിതോ ചവിത്വാ മനുസ്സേസു നിബ്ബത്തതി. തേസു യോ മച്ഛരീ മനുസ്സേസു നിബ്ബത്തോ, സോ ദലിദ്ദോ ഹുത്വാ പുബ്ബചരിയവസേന മച്ഛരീയേവ ഹോന്തോ ദാരാദിഭരണത്ഥം മച്ഛകച്ഛപാദീനി ഹന്ത്വാ പുനപി നിരയേ നിബ്ബത്തോ. ഇതരോ സുദ്ധാസയോ സമിദ്ധോ ഹുത്വാ പുബ്ബചരിയാവസേന പുനപി പുഞ്ഞാനി കത്വാ സഗ്ഗേ നിബ്ബത്തേയ്യ. തേനാഹ ‘‘പുന സമ്പരായേപി ദുഗ്ഗതിസുഗതിയേവ ഹോതീ’’തി.

മച്ഛരിസുത്തവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.