൭. ദുക്കരസുത്തവണ്ണനാ

൧൭. ദുക്ഖം തിതിക്ഖന്തി ദുത്തിതിക്ഖം. തഞ്ച ദുക്ഖമം ദുസ്സഹനം ആരമ്ഭവസേന ദുക്കരം, അനുയുഞ്ജനവസേന ദുത്തിതിക്ഖന്തി. അബ്യത്തേനാതി സാമഞ്ഞസ്സ ഉപകാരാനുപകാരേ ധമ്മേ ജാനനസമത്ഥായ വേയ്യത്തിയസങ്ഖാതായ പഞ്ഞായ അഭാവതോ ന ബ്യത്തേന. തേനാഹ ‘‘ബാലേനാ’’തി. യസ്മിം ധമ്മേ സതി സമണോതി വുച്ചതി, തം സാമഞ്ഞന്തി ആഹ ‘‘സമണധമ്മോ’’തി. ഇമിനാതി ‘‘ദുക്കരം ദുത്തിതിക്ഖഞ്ച, അബ്യത്തേന ച സാമഞ്ഞ’’ന്തി ഇമിനാ ഗാഥദ്ധേന ഇദം ദസ്സേതീതി ഇദം ഇദാനി വുച്ചമാനം അത്ഥജാതം ദസ്സേതി. അഭിദന്തന്തി അഭിഭവനദന്തം, ഉപരിദന്തന്തി അത്ഥോ. സോ ഹി ഇതരം മുസലം വിയ ഉദുക്ഖലം വിസേസതോ കസ്സചി ഖാദനകാലേ അഭിഭുയ്യ വത്തതി. ആധായാതി നിപ്പീളനവസേനേവ ഠപേത്വാ. താലും ആഹച്ചാതി താലുപദേസമാഹനിത്വാ വിയ. ചേതസാതി കുസലചിത്തേന. ചിത്തന്തി അകുസലചിത്തം. അഭിനിഗ്ഗണ്ഹിത്വാതി യഥാ അതിസമുദാചാരോ ന ഹോതി, ഏവം വിബാധനവസേന നിഗ്ഗഹേത്വാ. ആപാണകോടികന്തി പാണകോടിപരിയോസാനം, പരിജീവന്തി അത്ഥോ. സമ്ബാധേതീതി സമ്ബാധോ, അന്തരായികോ. ബഹൂ പരിസ്സയാതി അയോനിസോ കാമവിതക്കാദിവസേന.

പജ്ജതി ചിത്തമേത്ഥാതി പദം, ആരമ്മണം. ഇരിയാപഥം ഏവ പദം ഇരിയാപഥപദം.

ഗീവാ ചത്താരോ പാദാതി ഗീവപഞ്ചമാനി. സമോദഹന്തി വാ സമോധാനഹേതൂതി അയമേത്ഥ അത്ഥോതി ആഹ – ‘‘സമോദഹിത്വാ വാ’’തി, സമ്മാ ഓധായ അന്തോ പവേസേത്വാതി അത്ഥോ. സകേ ആരമ്മണകപാലേതി ഗോചരജ്ഝത്തം വദതി. സമോദഹന്തി സമോദഹന്തോ. അനിസ്സിതോതി തേഭൂമകധമ്മേസു കഞ്ചിപി ധമ്മം തണ്ഹാദിട്ഠാഭിനിവേസവസേന അനിസ്സിതോ. അവിഹിംസമാനോ വിഹിംസാനിമിത്താനം പജഹനേന. ഉല്ലുമ്പനസഭാവസണ്ഠിതേനാതി സീലബ്യസനതോ ഉദ്ധരണരൂപേ സണ്ഠിതേന, കരുണായുത്തേനാതി അത്ഥോ. തേനാഹ ‘‘കാരുഞ്ഞതം പടിച്ചാ’’തി.

ദുക്കരസുത്തവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.