൩. നിസ്സഗ്ഗിയകണ്ഡം

൧. പഠമനിസ്സഗ്ഗിയപാചിത്തിയസിക്ഖാപദ-അത്ഥയോജനാ

തിംസ നിസ്സഗ്ഗിയാ യേ ധമ്മാ ഭിക്ഖുനീനം ഭഗവതാ പകാസിതാ, തേസം ധമ്മാനം ദാനി ഇമസ്മിം കാലേ അയം സംവണ്ണനാക്കമോ ഭവതീതി യോജനാ.

൭൩൩. പഠമേ ആമത്തികാപണന്തി ഏത്ഥ ആമത്തസദ്ദോ ഭാജനപരിയായോതി ആഹ ‘‘ഭാജനാനീ’’തി. ഭാജനാനി ഹി അമന്തി പരിഭുഞ്ജിതബ്ബഭാവം ഗച്ഛന്തീതി ‘‘അമത്താനീ’’തി വുച്ചന്തി. അമത്താനി വിക്കിണന്തീതി ‘‘ആമത്തികാ’’തി വചനത്ഥം ദസ്സേന്തോ ആഹ ‘‘താനീ’’തിആദി. തേസന്തി ആമത്തികാനം. തം വാതി ആമത്തികാപണം വാ.

൭൩൪. ‘‘സന്നിധി’’ന്തി ഇമിനാ സംനിപുബ്ബോ ചിസദ്ദോ ഉചിനനത്ഥോതി ദസ്സേതി. ഹിസദ്ദോ വിസേസജോതകോ. തത്ഥാതി മഹാവിഭങ്ഗേ. ഇധാതി ഭിക്ഖുനിവിഭങ്ഗേ.

ഇദമ്പീതി ഇദം സിക്ഖാപദമ്പി. പിസദ്ദോ മഹാവിഭങ്ഗസിക്ഖാപദം അപേക്ഖതീതി. പഠമം.

൨. ദുതിയനിസ്സഗ്ഗിയപാചിത്തിയസിക്ഖാപദം

൭൩൮. ദുതിയേ അഹതചോളാനമ്പി സേദമലാദികിലിന്നേ വിരൂപത്താ ‘‘ജിണ്ണചോളാ’’തി വുത്തം. ‘‘അപി അയ്യാഹീ’’തിഇമിനാ ‘‘അപ അയ്യാഹീ’’തിപദവിഭാഗം നിവത്തേതി.

൭൪൦. സബ്ബമ്പി ഏതം ചീവരന്തി യോജനാ. ഏവം പടിലദ്ധന്തി ഏവം നിസ്സജ്ജിത്വാ ലദ്ധം. യഥാദാനേയേവാതി യഥാ ദായകേഹി ദിന്നം, തസ്മിം ദാനേയേവ ഉപനേതബ്ബം, അകാലചീവരേയേവ പക്ഖിപിതബ്ബന്തി അത്ഥോതി. ദുതിയം.

൩. തതിയനിസ്സഗ്ഗിയപാചിത്തിയസിക്ഖാപദം

൭൪൩. തതിയേ ഹന്ദസദ്ദോ വവസ്സഗ്ഗത്ഥേ നിപാതോതി ആഹ ‘‘ഹന്ദാതി ഗണ്ഹാ’’തി. ബഹൂനി നിസ്സഗ്ഗിയാനീതി സമ്ബന്ധോ. സംഹരിത്വാതി വിസും വിസും സങ്ഘരിത്വാതി. തതിയം.

൪. ചതുത്ഥനിസ്സഗ്ഗിയപാചിത്തിയസിക്ഖാപദം

൭൪൮. ചതുത്ഥേ കിണാതി അനേനാതി കയന്തി വചനത്ഥേന മൂലം കയം നാമാതി ആഹ ‘‘മൂലേനാ’’തി. സാതി ഥുല്ലനന്ദാ, ആഹ കിരാതി സമ്ബന്ധോ. ഞാധാതുയാ അവബോധനത്ഥതോ അഞ്ഞമ്പി ഞാധാതുയാ യാചനത്ഥം ദസ്സേന്തോ ആഹ ‘‘യാചിത്വാ വാ’’തി.

൭൫൨. യന്തി സബ്ബിതേലാദി. തഞ്ഞേവാതി സബ്ബിതേലാദിമേവ. യമകന്തി സബ്ബിം സഹ തേലേന യുഗളം കത്വാ. വേജ്ജേനാതി ഭിസക്കേന. സോ ഹി ആയുബ്ബേദസങ്ഖാതം വിജ്ജം ജാനാതീതി വേജ്ജോതി ച രോഗഞ്ച തസ്സ നിദാനഞ്ച ഭേസജ്ജഞ്ച വിദതി ജാനാതീതിപി വേജ്ജോതി ച വുച്ചതി. തതോതി വേജ്ജേന വുത്തകാരണാ. കഹാപണസ്സാതി കഹാപണേന, ആഭതന്തി സമ്ബന്ധോതി. ചതുത്ഥം.

൫. പഞ്ചമനിസ്സഗ്ഗിയപാചിത്തിയസിക്ഖാപദം

൭൫൩. പഞ്ചമേ സാതി സിക്ഖമാനാ. അയന്തി സിക്ഖമാനാ. അദ്ധാതി ഏകംസേന. ‘‘ചേതാപേത്വാ’’തി ഏത്ഥ ചിതിസദ്ദോ ജാനനത്ഥോതി ആഹ ‘‘ജാനാപേത്വാ’’തി. പഞ്ചമം.

൬. ഛട്ഠനിസ്സഗ്ഗിയപാചിത്തിയസിക്ഖാപദം

൭൫൮. ഛട്ഠേ ഛന്ദം ഉപ്പാദേത്വാ ഗഹിതം ഛന്ദകന്തി വചനത്ഥം ദസ്സേന്തോ ആഹ ‘‘ഛന്ദക’’ന്തിആദി. ധമ്മകിച്ചന്തി പുഞ്ഞകരണീയം. ധമ്മസദ്ദോ ഹേത്ഥ പുഞ്ഞവാചകോ. യന്തി വത്ഥും. പരേസന്തി അത്തനാ അഞ്ഞേസം. ‘‘ഏത’’ന്തി ‘‘ഛന്ദക’’ന്തി ഏതം നാമം. ‘‘അഞ്ഞസ്സത്ഥായ ദിന്നേനാ’’തിഇമിനാ അഞ്ഞസ്സ അത്ഥോ അഞ്ഞദത്ഥോ, ദകാരോ പദസന്ധികരോ, തദത്ഥായ ദിന്നോ അഞ്ഞദത്ഥികോതി വചനത്ഥം ദസ്സേതി. ‘‘അഞ്ഞം ഉദ്ദിസിത്വാ ദിന്നേനാ’’തിഇമിനാ അഞ്ഞം ഉദ്ദിസിത്വാ ദിന്നം അഞ്ഞുദ്ദിസികന്തി വചനത്ഥം ദസ്സേതി. ‘‘സങ്ഘസ്സ പരിച്ചത്തേനാ’’തി ഇമിനാ സങ്ഘസ്സ പരിച്ചത്തോ സങ്ഘികോതി വചനത്ഥം ദസ്സേതി.

൭൬൨. യദത്ഥായാതി യേസം ചീവരാദീനം അത്ഥായ. യസദ്ദേന സമാസഭാവതോ പുബ്ബേ നിഗ്ഗഹിതാഗമോ ഹോതി. തന്തി ചീവരാദികം. തുമ്ഹേഹീതി ദായകേ സന്ധായ വുത്തം. ഉപദ്ദവേസൂതി ദുബ്ഭിക്ഖാദിഉപസഗ്ഗേസു. യം വാ തം വാതി ചീവരം വാ അഞ്ഞേ വാ പിണ്ഡപാതാദികേതി യം വാ തം വാതി. ഛട്ഠം.

൭. സത്തമനിസ്സഗ്ഗിയപാചിത്തിയസിക്ഖാപദം

൭൬൪. സത്തമേ സഞ്ഞാചികേനാതി ഏത്ഥ സംസദ്ദസ്സ സയമത്ഥേ പവത്തിഭാവം ദസ്സേതും വുത്തം ‘‘സയം യാചിതകേനാ’’തി. ഏതദേവാതി ‘‘സഞ്ഞാചികേനാ’’തി പദമേവ. ഏത്ഥാതി ഇമസ്മിം സിക്ഖാപദേതി. സത്തമം.

൮. അട്ഠമനിസ്സഗ്ഗിയപാചിത്തിയസിക്ഖാപദം

൭൬൯. അട്ഠമേ ഗണസ്സാതി ഭിക്ഖുനിഗണസ്സ. ഇമിനാ ‘‘മഹാജനികേനാ’’തി ഏത്ഥ ഭിക്ഖുനിഗണോവ മഹാജനോതി അധിപ്പേതോതി ദീപേതീതി. അട്ഠമം.

൯. നവമനിസ്സഗ്ഗിയപാചിത്തിയസിക്ഖാപദം

൭൭൪. നവമേ ഇതോതി ഇമസ്മാ അട്ഠമസിക്ഖാപദതോ. അധികതരന്തി അതിരേകതരന്തി. നവമം.

൧൦. ദസമനിസ്സഗ്ഗിയപാചിത്തിയസിക്ഖാപദം

൭൭൮. ദസമേ ‘‘വിനസ്സതീ’’തിഇമിനാ ‘‘ഉന്ദ്രിയതീ’’തി ഏത്ഥ ഉദിധാതുയാ നസ്സനത്ഥം ദസ്സേതി ധാതൂനമനേകത്ഥത്താ. പരിപതതീതി പരിഗലിത്വാ പതതി. ഇമിനാ നസ്സനാകാരം ദസ്സേതി. ഏത്തകമേവാതി ഏതം പരിമാണം ദ്വിപദമേവാതി. ദസമം.

൧൧. ഏകാദസമനിസ്സഗ്ഗിയപാചിത്തിയസിക്ഖാപദം

൭൮൪. ഏകാദസമേ ഗരുപാവുരണം നാമ സീതകാലേ പാവുരണവത്ഥന്തി ദസ്സേന്തോ ആഹ ‘‘സീതകാലേ പാവുരണ’’ന്തി. സീതകാലേ ഹി മനുസ്സാ ഥൂലപാവുരണം പാരുപന്തി. ‘‘ചതുക്കംസപരമ’’ന്തി ഏത്ഥ കംസസദ്ദോ ഭുഞ്ജനപത്തേ ച സുവണ്ണാദിലോഹവിസേസേ ച ചതുകഹാപണേ ചാതി തീസു അത്ഥേസു ദിസ്സതി, ഇധ പന ചതുകഹാപണേ വത്തതീതി ദസ്സേന്തോ ആഹ ‘‘കംസോ നാമ ചതുക്കഹാപണികോ ഹോതീ’’തി. ചതുക്കംസസങ്ഖാതം പരമം ഇമസ്സാതി ചതുക്കംസപരമം, സോളസകഹാപണഗ്ഘനകം പാവുരണന്തി അത്ഥോതി. ഏകാദസമം.

൧൨. ദ്വാദസമനിസ്സഗ്ഗിയപാചിത്തിയസിക്ഖാപദം

൭൮൯. ദ്വാദസമേ ലഹുപാവുരണം നാമ ഉണ്ഹകാലേ പാവുരണവത്ഥന്തി ദസ്സേന്തോ ആഹ ‘‘ഉണ്ഹകാലേ പാവുരണ’’ന്തി. ഉണ്ഹകാലേ ഹി മനുസ്സാ സുഖുമപാവുരണം പാരുപന്തീതി. ദ്വാദസമം.

നിസ്സഗ്ഗിയാനം തിംസഭാവം ദസ്സേന്തോ ആഹ ‘‘മഹാവിഭങ്ഗേ’’തിആദി. ചീവരവഗ്ഗതോ അപനേത്വാതി സമ്ബന്ധോ. അഞ്ഞദത്ഥികാനീതി അഞ്ഞദത്ഥികപദേന വുത്താനി സിക്ഖാപദാനി. ഇതീതി ഏവം. ഏകതോപഞ്ഞത്താനീതി ഏകസ്സേവ പഞ്ഞത്താനി, ഉഭതോപഞ്ഞത്താനീതി ഉഭയേസം പഞ്ഞത്താനി. ഏത്ഥാതി ‘‘ഉദ്ദിട്ഠാ ഖോ’’തിആദിവചനേതി.

ഇതി സമന്തപാസാദികായ വിനയസംവണ്ണനായ

ഭിക്ഖുനിവിഭങ്ഗേ

തിംസകവണ്ണനായ യോജനാ സമത്താ.