൬. ആരാമവഗ്ഗോ

൧. പഠമസിക്ഖാപദ-അത്ഥയോജനാ

൧൦൨൫. ആരാമവഗ്ഗസ്സ പഠമേ ഉപചാരന്തി അപരിക്ഖിത്തസ്സ ആരാമസ്സ പരിക്ഖേപാരഹട്ഠാനം ഉപചാരം.

൧൦൨൭. ‘‘സീസാനുലോകികാ’’തി സാമഞ്ഞതോ വുത്തേപി ഭിക്ഖുനീനമേവ സീസന്തി ആഹ ‘‘ഭിക്ഖുനീന’’ന്തി. യത്ഥാതി യസ്മിം ഠാനേതി. പഠമം.

൨. ദുതിയസിക്ഖാപദം

൧൦൨൮. ദുതിയേ അബ്ഭന്തരോതി അബ്ഭന്തരേ പരിയാപന്നോ, ജാതോ വാ. ‘‘സങ്കാമേസീ’’തി ഇമിനാ സംഹരീതി ഏത്ഥ ഹരധാതുയാ സങ്കമനത്ഥം ദസ്സേതി. ന്ഹാപിതാതി കപ്പകാ. തേ ഹി നഹാപേന്തി സോചാപേന്തീതി ന്ഹാപിതാതി വുച്ചന്തി. തന്തി കാസാവനിവാസനന്തി. ദുതിയം.

൩-൪. തതിയ-ചതുത്ഥസിക്ഖാപദം

൧൦൩൬. തതിയചതുത്ഥേസു അനുത്താനട്ഠാനം നത്ഥീതി. തതിയചതുത്ഥാനി.

൫. പഞ്ചമസിക്ഖാപദം

൧൦൪൩. പഞ്ചമേ ‘‘കുലേ മച്ഛരോ’’തി ഏത്ഥ മച്ഛരനം മച്ഛരോതി വചനത്ഥോ കാതബ്ബോ. ‘‘തം കുലം അസ്സദ്ധം അപ്പസന്ന’’ന്തി കുലസ്സ അവണ്ണം ഭാസതീതി യോജനാ. ‘‘ഭിക്ഖുനിയോ ദുസ്സീലാ പാപധമ്മാ’’തി ഭിക്ഖുനീനം അവണ്ണം ഭാസതീതി യോജനാ.

൧൦൪൫. ‘‘സന്തംയേവ ആദീനവ’’ന്തി സമ്ബന്ധിയാ സമ്ബന്ധം ദസ്സേതും വുത്തം ‘‘കുലസ്സ വാ ഭിക്ഖുനീനം വാ’’തി ഇമിനാ ദ്വീസു അഞ്ഞതരമേവ ന സമ്ബന്ധോ ഹോതി, അഥ ഖോ ദ്വയമ്പീതി ദസ്സേതീതി. പഞ്ചമം.

൬. ഛട്ഠസിക്ഖാപദം

൧൦൪൮. ഛട്ഠേ ഓവാദായാതി ഏത്ഥ ന യോ വാ സോ വാ ഓവാദോ ഹോതി, അഥ ഖോ ഗരുധമ്മോയേവാതി ആഹ ‘‘ഗരുധമ്മത്ഥായാ’’തി. സഹ വസതി ഏത്ഥ, ഏതേനാതി വാ സംവാസോതി വചനത്ഥേന ഉപോസഥപവാരണാ സംവാസോ നാമാതി ആഹ ‘‘ഉപോസഥപവാരണാപുച്ഛനത്ഥായാ’’തി. ‘‘പുച്ഛനത്ഥായാ’’തി ഇമിനാ ‘‘സംവാസായാ’’തി ഏത്ഥ ഉത്തരപദലോപഭാവം ദസ്സേതി. ഏത്ഥാതി ഭിക്ഖുനിവിഭങ്ഗേ, സിക്ഖാപദേ വാ പാളിയം വാതി. ഛട്ഠം.

൭-൯. സത്തമ-അട്ഠമ-നവമസിക്ഖാപദം

൧൦൫൩. സത്തമട്ഠമനവമേസു അനുത്താനവചനം നത്ഥി. കേവലം പന ‘‘ഇമിസ്സാപീ’’തി പദം വിസേസോ, ഇമിസ്സാപി പാളിയാതി അത്ഥോതി. സത്തമട്ഠമനവമാനി.

൧൦. ദസമസിക്ഖാപദം

൧൦൬൨. ദസമേ ദ്വേ കായാ ഉപരിമകായോ ഹേട്ഠിമകായോതി. തത്ഥ കടിതോ ഉദ്ധം ഉപരിമകായോ, ഹേട്ഠാ ഹേട്ഠിമകായോ. തത്ഥ ‘‘പസാഖേ’’തി ഇദം ഹേട്ഠിമകായസ്സ നാമന്തി ആഹ ‘‘അധോകായേ’’തി. ഹീതി സച്ചം. തതോതി അധോകായതോ. ഇമിനാ പഞ്ചമീബാഹിരത്ഥസമാസം ദസ്സേതി. രുക്ഖസ്സ സാഖാ പഭിജ്ജിത്വാ ഗതാ വിയ ഉഭോ ഊരൂ പഭിജ്ജിത്വാ ഗതാതി യോജനാ.

൧൦൬൫. ഫാലേഹീതി ഏത്ഥ ഇതിസദ്ദോ ആദ്യത്ഥോ. തേന ‘‘ധോവാ’’തിആദീനി ചത്താരി പദാനി സങ്ഗണ്ഹാതി. ആണത്തിദുക്കടാനീതി ഹേട്ഠാ വുത്തേസു അട്ഠസു ദുക്കടേസു വിനയദുക്കടമേവ. സേസേസൂതി ഭിന്ദനതോ സേസേസു ഫാലനാദീസൂതി. ദസമം.

ആരാമവഗ്ഗോ ഛട്ഠോ.