൭. വികാലഭോജനസിക്ഖാപദം

൨൪൭. സത്തമേ ഗിരിമ്ഹീതി പബ്ബതമ്ഹി. സോ ഹി ഹിമവമനാദിവസേന ജലം, സാരഭൂതാനി ച ഭേസജ്ജാദിവത്ഥൂനി ഗിരതി നിഗ്ഗിരതീതി ഗിരീതി വുച്ചതി. അഗ്ഗസമജ്ജോതി ഉത്തമസമജ്ജോ. ഇമേഹി പദേഹി അഗ്ഗോ സമജ്ജോ അഗ്ഗസമജ്ജോ, ഗിരിമ്ഹി പവത്തോ അഗ്ഗസമജ്ജോ ഗിരഗ്ഗസമജ്ജോതി അത്ഥം ദസ്സേതി. സമജ്ജോതി ച സഭാ. സാ ഹി സമാഗമം അജന്തി ഗച്ഛന്തി ജനാ ഏത്ഥാതി സമജ്ജോതി വുച്ചതി. ‘‘ഗിരിസ്സ വാ’’തിആദിനാ ഗിരിസ്സ അഗ്ഗോ കോടി ഗിരഗ്ഗോ, തസ്മിം പവത്തോ സമജ്ജോ ഗിരഗ്ഗസമജ്ജോതി അത്ഥോ ദസ്സിതോ. സോതി ഗിരഗ്ഗസമജ്ജോ. ഭവിസ്സതി കിരാതി യോജനാ. ഭൂമിഭാഗേതി അവയവിആധാരോ, സന്നിപതതീതി സമ്ബന്ധോ. നടഞ്ച നാടകഞ്ച നടനാടകാനി. ‘‘നച്ചം ഗീതം വാദിതഞ്ചാ’’തി ഇദം തയം ‘‘നാടക’’ന്തി വുച്ചതി. തേസന്തി നടനാടകാനം. ദസ്സനത്ഥന്തി ദസ്സനായ ച സവനായ ച. സവനമ്പി ഹി ദസ്സനേനേവ സങ്ഗഹിതം. അപഞ്ഞത്തേ സിക്ഖാപദേതി ഊനവീസതിവസ്സസിക്ഖാപദസ്സ താവ അപഞ്ഞത്തത്താ. തേതി സത്തരസവഗ്ഗിയാ. തത്ഥാതി ഗിരഗ്ഗസമജ്ജം. അഥാതി തസ്മിം കാലേ. നേസന്തി സത്തരസവഗ്ഗിയാനം അദംസൂതി സമ്ബന്ധോ. വിലിമ്പേത്വാതി വിലേപനേഹി വിവിധാകാരേന ലിമ്പേത്വാ.

൨൪൯. ‘‘വികാലേ’’തി സാമഞ്ഞേന വുത്തേപി വിസേസകാലോവ ഗഹേതബ്ബോതി ആഹ ‘‘കാലോ’’തിആദി. സോ ചാതി ഭോജനകാലോ ച. മജ്ഝന്ഹികോ ഹോതീതി യോജനാ. തേനേവാതി ഭോജനകാലസ്സ അധിപ്പേതത്താ ഏവ. അസ്സാതി ‘‘വികാലേ’’തിപദസ്സ. ‘‘വികാലോ നാമ…പേ… അരുണുഗ്ഗമനാ’’തി പദഭാജനേന അരുണുഗ്ഗമനതോ യാവ മജ്ഝന്ഹികാ കാലോ നാമാതി അത്ഥോ നയേന ദസ്സിതോ ഹോതി. തതോതി ഠിതമജ്ഝന്ഹികതോ. സൂരിയസ്സ അതിസീഘത്താ വേഗേന ഠിതമജ്ഝന്ഹികം വീതിവത്തേയ്യാതി ആഹ ‘‘കുക്കുച്ചകേന പന ന കത്തബ്ബ’’ന്തി. കാലത്ഥമ്ഭോതി കാലസ്സ ജാനനത്ഥായ ഥൂണോ. കാലന്തരേതി കാലസ്സ അബ്ഭന്തരേ.

അവസേസം ഖാദനീയം നാമാതി ഏത്ഥ വിനിച്ഛയോ ഏവം വേദിതബ്ബോതി യോജനാ. യന്തി ഖാദനീയം അത്ഥീതി സമ്ബന്ധോ. വനമൂലാദിപഭേദം യമ്പി ഖാദനീയം അത്ഥി, തമ്പി ആമിസഗതികം ഹോതീതി യോജനാ. സേയ്യഥിദന്തി പുച്ഛാവാചകനിപാതസമുദായോ. ഇദം ഖാദനീയം സേയ്യഥാ കതമന്തി അത്ഥോ. ഇദമ്പീതി ഇദം ദ്വാദസവിധമ്പി. പിസദ്ദേന ന പൂവാദിയേവാതി ദസ്സേതി.

തത്ഥാതി ദ്വാദസസു ഖാദനീയേസു, ആധാരേ ഭുമ്മം. മൂലതി പതിട്ഠാതി ഏത്ഥ, ഏതേനാതി വാ മൂലം. ഖാദിതബ്ബന്തി ഖാദനീയം. മൂലമേവ ഖാദനീയം മൂലഖാദനീയം, തസ്മിം വിനിച്ഛയോ ഏവം വേദിതബ്ബോതി യോജനാ. മൂലകമൂലാദീനി ലോകസങ്കേതോ പദേസതോയേവ വേദിതബ്ബാനി. തം തഞ്ഹി നാമം അജാനന്താനം അതിസമ്മൂള്ഹകാരണത്താ സഹ പരിയായന്തരേന വചനത്ഥം വക്ഖാമ. സൂപസ്സ ഹിതം സൂപേയ്യം, സൂപേയ്യം പണ്ണം ഏതേസന്തി സൂപേയ്യപണ്ണാ, തേസം മൂലാനി സൂപേയ്യപണ്ണമൂലാനി. ആമീയതി അന്തോ പവേസീയതീതി ആമിസോ, ആകാരോ അന്തോകരണത്ഥോ, ആമിസസ്സ ഗതി വിയ ഗതി ഏതേസന്തി ആമിസഗതികാനി . ഏത്ഥാതി മൂലേസു. ജരഡ്ഢന്തി ജരഭൂതം ഉപഡ്ഢം. അഞ്ഞമ്പീതി വജകലിമൂലതോ അഞ്ഞമ്പി.

യാനി പന മൂലാനി വുത്താനി, താനി യാവജീവികാനീതി യോജനാ. പാളിയം വുത്താനീതി സമ്ബന്ധോ. ഖാദനീയത്ഥന്തി ഖാദനീയസ്സ, ഖാദനീയേ വാ വിജ്ജമാനം, ഖാദനീയേന വാ കാതബ്ബം കിച്ചം, പയോജനം വാതി ഖാദനീയത്ഥം. ‘‘ഖാദനീയേ’’തിഇമിനാ ‘‘തത്ഥ വുത്താഭിധമ്മത്ഥാ’’തിആദീസു വിയ ഖാദനീയത്ഥപദസ്സ ഉത്തരപദത്ഥപധാനഭാവം ദസ്സേതി. തത്ഥ ഖാദനീയസ്സ, ഖാദനീയേ വാ വിജ്ജമാനം, ഖാദനീയേന വാ കാതബ്ബം കിച്ചം നാമ ജിഘച്ഛാഹരണമേവ. യഞ്ഹി പൂവാദിഖാദനീയം ഖാദിത്വാ ജിഘച്ഛാഹരണം ഹോതി, തസ്സ കിച്ചം കിച്ചം നാമാതി വുത്തം ഹോതി. തം കിച്ചം, പയോജനം വാ നേവ ഫരന്തി, നേവ നിപ്ഫാദേന്തി. ഏസേവ നയോ ‘‘ന ഭോജനീയേ ഭോജനീയത്ഥം ഫരന്തീ’’തിഏത്ഥാപി.

തേസന്തി മൂലാനം അന്തോ, ലക്ഖണന്തി വാ സമ്ബന്ധോ. ഏകസ്മിം ജനപദേ ഖാദനീയത്ഥഭോജനീയത്ഥേസു ഫരമാനേസു അഞ്ഞേസുപി ജനപദേസു ഫരന്തിയേവാതി ദസ്സനത്ഥം ‘‘തേസു തേസു ജനപദേസൂ’’തി വിച്ഛാപദം വുത്തം. കിഞ്ചാപി ഹി ബഹൂസു ജനപദേസു പഥവീരസആപോരസസമ്പത്തിവസേന ഖാദനീയത്ഥഭോജനീയത്ഥം ഫരമാനമ്പി ഏകസ്മിം ജനപദേ പഥവീരസആപോരസവിപത്തിവസേന അഫരമാനം ഭവേയ്യ, വികാരവസേന പന തത്ഥ പവത്തത്താ തം ജനപദം പമാണം ന കാതബ്ബം, ഗഹേതബ്ബമേവാതി വുത്തം ഹോതി. പകതിആഹാരവസേനാതി അഞ്ഞേഹി യാവകാലിക, സത്താഹകാലികേഹി അമിസ്സിതം അത്തനോ പകതിയാവ ആഹാരകിച്ചകരണവസേന. ‘‘മനുസ്സാന’’ന്തിഇമിനാ അഞ്ഞേസം തിരച്ഛാനാദീനം ഖാദനീയത്ഥഭോജനീയത്ഥം ഫരമാനമ്പി ന പമാണന്തി ദസ്സേതി. തന്തി മൂലം. ഹീതി സച്ചം. നാമസഞ്ഞാസൂതി നാമസങ്ഖാതാസു സഞ്ഞാസു.

യഥാ മൂലേ ലക്ഖണം ദസ്സിതം, ഏവം കന്ദാദീസുപി യം ലക്ഖണം ദസ്സിതന്തി യോജനാ. ന കേവലം പാളിയം ആഗതാനം ഹലിദ്ദാദീനം മൂലംയേവ യാവജീവികം ഹോതി, അഥ ഖോ തചാദയോപീതി ആഹ ‘‘യഞ്ചേത’’ന്തിആദി. യം ഏതം അട്ഠവിധന്തി സമ്ബന്ധോ.

ഏവം മൂലഖാദനീയേ വിനിച്ഛയം ദസ്സേത്വാ ഇദാനി കന്ദഖാദനീയേ തം ദസ്സേന്തോ ആഹ ‘‘കന്ദഖാദനീയേ’’തിആദി. തത്ഥ കന്ദഖാദനീയേതി കം സുഖം ദദാതീതി കന്ദോ, പദുമാദികന്ദോ, സുഖസ്സ അദായകാ പന കന്ദാ രുള്ഹീവസേന കന്ദാതി വുച്ചന്തി, കന്ദോ ഏവ ഖാദനീയം കന്ദഖാദനീയം, തസ്മിം വിനിച്ഛയോ ഏവം വേദിതബ്ബോതി യോജനാ. ഏസേവ നയോ ഉപരിപി. യന്തി കന്ദം. ഇമിനാ തംസദ്ദാനപേക്ഖോ യംസദ്ദോപി അത്ഥീതി ഞാപേതി. തത്ഥാതി കന്ദഖാദനീയേ. തരുണോ, സുഖഖാദനീയോതി വിസേസനപദാനി യഥാവചനം ഉപരിപി യോജേതബ്ബാനി. ഏവമാദയോ ഫരണകകന്ദാ യാവകാലികാതി സമ്ബന്ധോ.

അധോതോതി വിസരസോ ഉദകേന അധൂനിതോ. തേതി കന്ദാ സങ്ഗഹിതാതി സമ്ബന്ധോ.

മൂലേ അലതി പവത്തതീതി മുളാലോ, ഉദകതോ വാ ഉദ്ധടമത്തേ മിലതി നിമിലതീതി മുളാലം. ഏവമാദി ഫരണകമുളാലം യാവകാലികന്തി യോജനാ. തം സബ്ബമ്പീതി സബ്ബമ്പി തം മുളാലം സങ്ഗഹിതന്തി സമ്ബന്ധോ.

മസതി വിജ്ഝതീതി മത്ഥകോ. ഏവമാദി മത്ഥകോ യാവകാലികോതി യോജനാ. ജരഡ്ഢബുന്ദോതി ജരഭൂതഅഡ്ഢസങ്ഖാതോ പാദോ.

ഖനീയതി അവദാരീയതീതി ഖന്ധോ, ഖായതീതി വാ ഖന്ധോ. ‘‘അന്തോപഥവീഗതോ’’തിപദം ‘‘സാലകല്യാണിഖന്ധോ’’തിപദേനേവ യോജേതബ്ബം, ന അഞ്ഞേഹി. ഏവമാദി ഖന്ധോ യാവകാലികോതി യോജനാ. അവസേസാതി തീഹി ദണ്ഡകാദീഹി അവസേസാ.

തചതി സംവരതി പടിച്ഛാദേതീതി തചോ. സരസോതി ഏത്ഥ ഏവകാരോ യോജേതബ്ബോ, സരസോ ഏവാതി അത്ഥോ. തേസം സങ്ഗഹോതി സമ്ബന്ധോ. ഹീതി സച്ചം. ഏതന്തി കസാവഭേസജ്ജം, ‘‘അനുജാനാമി …പേ… ഭോജനീയത്ഥ’’ന്തി വചനം വാ. ഏത്ഥാതി കസാവഭേസജ്ജേ. ഏതേസമ്പീതി മത്ഥകഖന്ധത്തചാനമ്പി.

പതതീതി പത്തം. ഏതേസന്തി മൂലകാദീനം. ഏവരൂപാനി പത്താനി ച ഏകംസേന യാവകാലികാനീതി യോജനാ. യാ ലോണീ ആരോഹതി, തസ്സാ ലോണിയാ പത്തം യാവജീവികന്തി യോജനാ. ദീപവാസിനോതി തമ്ബപണ്ണിദീപവാസിനോ, ജമ്ബുദീപവാസിനോ വാ. യാനി വാ ഫരന്തീതി വുത്താനീതി സമ്ബന്ധോ. തേസന്തി നിമ്ബാദീനം. ഇദം പദം പുബ്ബപരാപേക്ഖകം, തസ്മാ ദ്വിന്നം മജ്ഝേ വുത്തന്തി ദട്ഠബ്ബം. പണ്ണാനം അന്തോ നത്ഥീതി സമ്ബന്ധോ.

പുപ്ഫതി വികസതീതി പുപ്ഫം. ഏവമാദി പുപ്ഫം യാവകാലികന്തി യോജനാ. തസ്സാതി പുപ്ഫസ്സ. അസ്സാതി ഏവമേവ.

ഫലതീതി ഫലം. യാനീതി ഫലാനി. ഫരന്തീതി സമ്ബന്ധോ. നേസന്തി ഫലാനം പരിയന്തന്തി സമ്ബന്ധോ. യാനി വുത്താനി, താനി യാവജീവികാനീതി യോജനാ. തേസമ്പീതി ഫലാനമ്പി പരിയന്തന്തി സമ്ബന്ധോ.

അസീയതി ഖിപീയതി, ഛഡ്ഡീയതീതി വാ അട്ഠി. ഏവമാദീനി ഫരണകാനി അട്ഠീനി യാവകാലികാനീതി യോജനാ. തേസന്തി അട്ഠീനം.

പിസീയതി ചുണ്ണം കരീയതീതി പിട്ഠം. ഏവമാദീനി ഫരണകാനി പിട്ഠാനി യാവകാലികാനീതി യോജനാ. അധോതകന്തി ഉദകേന അധൂനിതം. തേസന്തി പിട്ഠാനം.

നിരന്തരം അസതി സമ്ബജ്ഝതീതി നിയ്യാസോ. സേസാതി ഉച്ഛുനിയ്യാസതോ സേസാ. പാളിയം വുത്തനിയ്യാസാതി സമ്ബന്ധോ. തത്ഥാതി നിയ്യാസഖാദനീയേ. സങ്ഗഹിതാനം നിയ്യാസാനം പരിയന്തന്തി യോജനാ. ഏവന്തിആദി നിഗമനം.

വുത്തമേവാതി ഹേട്ഠാ പഠമപവാരണസിക്ഖാപദേ വുത്തമേവാതി. സത്തമം.