൯. പിണ്ഡപാതപാരിസുദ്ധിസുത്തവണ്ണനാ

൪൩൮. ധമ്മസേനാപതിനോ പടിസല്ലീയനസ്സ അധിപ്പേതത്താ, ഉപരി ച പാളിയം, ‘‘സുഞ്ഞതാവിഹാരേന ഖോ അഹം, ഭന്തേ, ഏതരഹി ബഹുലം വിഹരാമീ’’തി (മ. നി. ൩.൪൩൮) വുത്തത്താ ‘‘പടിസല്ലാനാതി ഫലസമാപത്തിതോ’’തി ആഹ.

വിപ്പസന്നാനീതി വിസേസതോ പസന്നാനി. ഓകാസവസേനാതി ഇന്ദ്രിയാനം പതിട്ഠിതോകാസവസേന. നനു താനി ഇന്ദ്രിയാനി സഭാവതോ വിപ്പസന്നാനി ഹോന്തീതി? സച്ചം ഹോന്തി. ന ഹിദം താദിസം പസന്നതം സന്ധായ വുത്തം, ഇദം പന സന്തപണീതസമാപത്തിസമുട്ഠിതാനം പച്ചുപട്ഠിതാനം ചിത്തജരൂപാനം വസേന സേസതിസന്തതിരൂപാനം സേട്ഠതരം പണീതഭാവാപത്തിം സന്ധായ വുത്തം. ഫലസമാപത്തിതോതി സുഞ്ഞതാനുപസ്സനാവസേന സമാപന്നഫലസമാപത്തിതോ. മഹന്താനം ബുദ്ധാദീനം പുരിസാനം വിഹാരോ മഹാപുരിസവിഹാരോ. തേനാഹ – ‘‘ബുദ്ധ…പേ… വിഹാരോ’’തി. വിഹാരതോ പട്ഠായാതി പരിക്ഖിത്തേ ച വിഹാരേ പരിക്ഖേപതോ പട്ഠായ, അപരിക്ഖിത്തേ ച പരിക്ഖേപാരഹട്ഠാനതോ പട്ഠായ. കേചി പന ‘‘വിഹാരബ്ഭന്തരതോ പട്ഠായാ’’തി വദന്തി. യാവ ഗാമസ്സ ഇന്ദഖീലാതി ഗാമസ്സ അബ്ഭന്തരിന്ദഖീലോ. ഗേഹപടിപാടിയാചരിത്വാതി പിണ്ഡായ ചരിത്വാ. യാവ നഗരദ്വാരേന നിക്ഖമനാതി നഗരദ്വാരേന യാവ നിക്ഖമനപദേസാ. യാവ വിഹാരാതി യാവ വിഹാരബ്ഭന്തരാ. പടിക്കന്തമഗ്ഗോതി നിവത്തനമഗ്ഗോ. ആരമ്മണേ പടിഹഞ്ഞനാകാരേന പവത്തമാനമ്പി പടിഘസമ്പയുത്തം ചിത്തേ പടിഹനന്തം വിയ പവത്തതീതി ആഹ – ‘‘ചിത്തേ പടിഹഞ്ഞനകിലേസജാത’’ന്തി. ദിവസഞ്ച രത്തിഞ്ച അനുസിക്ഖന്തേനാതി ഏതംയേവ രാഗാദിപ്പഹായിനിം സമ്മാപടിപത്തിം ദിവാ ച രത്തിഞ്ച അനു അനു സിക്ഖന്തേന ഉപരൂപരി വഡ്ഢേന്തേന.

൪൪൦. പഹീനാ നു ഖോ മേ പഞ്ച കാമഗുണാതി ഏത്ഥ കാമഗുണപ്പഹാനം നാമ തപ്പടിബദ്ധഛന്ദരാഗപ്പഹാനം. തഥാ ഹി വുത്തം – ‘‘തിട്ഠന്തി ചിത്രാനി തഥേവ ലോകേ, അഥേത്ഥ ധീരാ വിനയന്തി ഛന്ദ’’ന്തി. ഏകഭിക്ഖുസ്സ പച്ചവേക്ഖണാ നാനാതി ഏകസ്സേവ ഭിക്ഖുനോ, ‘‘പഹീനാ നു ഖോ മേ പഞ്ച കാമഗുണാ’’തിആദിനാ പാളിയം ആഗതാ നാനാപച്ചവേക്ഖണാ ഹോന്തി. നാനാഭിക്ഖൂനന്തി വിസും വിസും അനേകേസം ഭിക്ഖൂനം. പച്ചവേക്ഖണാ നാനാതി വുത്തനാനാപച്ചവേക്ഖണാ. ഇദാനി തമേവ സങ്ഖേപതോ വുത്തമത്ഥം വിത്ഥാരതോ ദസ്സേതും, ‘‘കഥ’’ന്തിആദി വുത്തം. തത്ഥ ‘‘പച്ചവേക്ഖതീ’’തി വുത്തം, കഥം പന പച്ചവേക്ഖതീതി ആഹ ‘‘പഹീനാ നു ഖോ’’തിആദി. വീരിയം പഗ്ഗയ്ഹാതി ചതുബ്ബിധസമ്മപ്പധാനവീരിയം ആരഭിത്വാ വിപസ്സനം വഡ്ഢിത്വാ. മഗ്ഗാനന്തരം അനാഗാമിഫലം പത്വാതി വചനസേസോ. ഫലാനന്തരം മഗ്ഗന്തി തസ്മിം അനാഗാമിമഗ്ഗേ ഠിതോ ഫലസമാപത്തിതോ വുട്ഠായ അഗ്ഗമഗ്ഗത്ഥായ വിപസ്സനം ആരഭിത്വാ തസ്മിംയേവ ആസനേ ന ചിരേനേവ വിപസ്സനം ഉസ്സുക്കാപേത്വാ അരഹത്തമഗ്ഗം ഗണ്ഹന്തോ നിരോധധമ്മാനുപ്പത്തിയാ വിപസ്സനാപരിവാസാഭാവതോ ഫലാനന്തരം മഗ്ഗപ്പത്തോ നാമ ഹോതീതി കത്വാ.

തതോ വുട്ഠായാതി മഗ്ഗാനന്തരഫലതോ വുട്ഠായ. മഗ്ഗാനന്തരതോ ഹി വുട്ഠിതോ മഗ്ഗതോ വുട്ഠിതോ വിയ ഹോതീതി തഥാ വുത്തം. ‘‘ഫലാനന്തരം മഗ്ഗ’’ന്തി ഏത്ഥ ഫലം അനന്തരം ഏതസ്സാതി ഫലാനന്തരം. ‘‘ഫലാനന്തരം മഗ്ഗ’’ന്തി പദദ്വയേനപി അനാഗാമിമഗ്ഗഫലാനി ചേവ വദതീതി ഏവമേത്ഥ അത്ഥോ ദട്ഠബ്ബോ. നീവരണാദീസുപി ഏസേവ നയോതി ഏത്ഥ, ‘‘പഹീനാ നു ഖോ മേ പഞ്ച നീവരണാ’’തിആദിനാ യോജനാ വേദിതബ്ബാ. ഏതേസന്തി ഏത്ഥ ഏതേസം നീവരണപഞ്ചുപാദാനക്ഖന്ധസതിപട്ഠാനാദീനം. പഹാനാദീനീതി പഹാനപരിഞ്ഞാഭാവനാസച്ഛികിരിയാ. നാനാപച്ചവേക്ഖണാ ഹോതീതി താ പച്ചവേക്ഖണാ നാനാതി അധിപ്പായോ. ഏതാസു പന പച്ചവേക്ഖണാസൂതി ഏതാസു കാമഗുണപച്ചവേക്ഖണാദീസു ദ്വാദസസു പച്ചവേക്ഖണാസു. ഏകം പച്ചവേക്ഖണം പച്ചവേക്ഖതി ദ്വാദസസു നയേസു ഏകേനേവ കിച്ചസിദ്ധിതോ. അഞ്ഞോ ഭിക്ഖു. ഏകന്തി അഞ്ഞം പച്ചവേക്ഖതി. അഞ്ഞത്ഥോ ഹി അയം ഏകസദ്ദോ ‘‘ഇത്ഥേകേ’’തിആദീസു (മ. നി. ൩.൨൧, ൨൭) വിയാതി. നാനാഭിക്ഖൂനം പന ഏകാ പച്ചവേക്ഖണാ, നാനാഭിക്ഖൂനം നാനാപച്ചവേക്ഖണാതി ഏവം ചതുക്കപച്ചവേക്ഖണമ്പി ഏത്ഥ സമ്ഭവതി. ഇമസ്സ പന ദ്വയസ്സ വസേന അഭിസമയോ നത്ഥീതി തദുഭയം അട്ഠകഥായം ന ഉദ്ധടം. സേസം സുവിഞ്ഞേയ്യമേവ.

പിണ്ഡപാതപാരിസുദ്ധിസുത്തവണ്ണനായ ലീനത്ഥപ്പകാസനാ സമത്താ.