൭. അനുരുദ്ധസുത്തവണ്ണനാ

൨൩൦. ഉപസങ്കമിത്വാ ഏവമാഹംസൂതി വുത്തം ഉപസങ്കമനകാരണം ദസ്സേന്തോ, ‘‘തസ്സ ഉപാസകസ്സ അഫാസുകകാലോ അഹോസീ’’തി ആഹ. അവിരാധിതന്തി അവിരജ്ഝനകം. യദി വാ തേ ധമ്മാ നാനത്ഥാ, യദി വാ ഏകത്ഥാ, യം തത്ഥ അവിരജ്ഝനകം, തം തംയേവ പടിഭാതൂതി യോജനാ. ഝാനമേവാതി അപ്പമാണജ്ഝാനമേവ, ‘‘ചേതോവിമുത്തീ’’തി പന വുത്തത്താ ചിത്തേകഗ്ഗതായേവ ഏവം വുച്ചതീതി ഉപാസകസ്സ അധിപ്പായോ.

൨൩൧. യാവതാ മജ്ഝന്ഹികേ കാലേ ഛായാ ഫരതി, നിവാതേ പണ്ണാനി പതന്തി, ഏത്താവതാ ‘‘രുക്ഖമൂല’’ന്തി വുച്ചതീതി ഏവം വുത്തം ഏകരുക്ഖമൂലപ്പമാണട്ഠാനം. കസിണനിമിത്തേന ഓത്ഥരിത്വാതി കസിണാരമ്മണം ഝാനം സമാപജ്ജന്തോ തസ്മിം കസിണ…പേ… വിഹരതീതി വുത്തോ. ആഭോഗോ നത്ഥി ഝാനക്ഖണേ. കാമം സമാപത്തിക്ഖണേ ആഭോഗോ നത്ഥി തതോ പന പുബ്ബേ വാ സിയാ സോ ആഭോഗോ, തമ്പി സന്ധായ മഹഗ്ഗതന്തി കേചി. ഇദാനി താസം ചേതോവിമുത്തീനം സതിപി കേനചി വിസേസേന അഭേദേ വിസയാദിതോ ലബ്ഭമാനഭേദം ദസ്സേതും, ‘‘ഏത്ഥാ’’തിആദി വുത്തം. നിമിത്തം ന വഡ്ഢതി വഡ്ഢേതബ്ബസ്സ നിമിത്തസ്സേവ അഭാവതോ. പഥവീകസിണാദീനം വിയ ആകാസഭാവനായ ഉഗ്ഘാടനം ന ജായതി. താനി ഝാനാനീതി ബ്രഹ്മവിഹാരജ്ഝാനാനി. ചുദ്ദസവിധേന പരിദമനാഭാവതോ അഭിഞ്ഞാനം പാദകാനി ന ഹോന്തി. നിമിത്തുഗ്ഘാടസ്സേവ അഭാവതോ അരൂപജ്ഝാനാനം അനധിട്ഠാനതായ നിരോധസ്സ പാദകാനി ന ഹോന്തീതി. കമ്മവട്ടഭാവേന കിലേസവട്ടവിപാകവട്ടാനം തിണ്ണം വട്ടാനം പച്ചയഭാവോ വട്ടപാദകതാ. ഉപപജ്ജനവസേനേവ തം തം ഭവം ഓക്കമതി ഏതേഹീതി ഭവോക്കമനാനി. ദുതിയനയസ്സ വുത്തവിപരിയായേന അത്ഥോ വേദിതബ്ബോ. ഉഗ്ഘാടനസ്സ ലബ്ഭനതോ അരൂപജ്ഝാനോപരി സമതിക്കമോ ഹോതീതി അയമേവ വിസേസോ. ഏവന്തി യഥാവുത്തേന നിമിത്താവഡ്ഢനനിമിത്തവഡ്ഢനാദിപ്പകാരേന. നാനത്ഥാതി നാനാസഭാവാ. ഏവന്തി അപ്പമാണമഹഗ്ഗതസദ്ദവചനീയതായ നാനാബ്യഞ്ജനാ. കാമഞ്ചേത്ഥ അപ്പമാണസമാപത്തിതോപി നീഹരിത്വാ വക്ഖമാനഭവൂപപത്തികാരണം ദസ്സേതും സക്കാ, അട്ഠകഥായം പന കസിണഝാനതോവ നീഹരിത്വാ യോജനാ കതാതി തഥാ വുത്തം. അഥ വാ മഹഗ്ഗതഗഹണേനേത്ഥ അപ്പമാണാതി വുത്തബ്രഹ്മവിഹാരാനമ്പി സങ്ഗഹോ വേദിതബ്ബോ തസ്സാ സമഞ്ഞായ ഉഭയേസമ്പി സാധാരണഭാവതോ.

൨൩൨. ഏവം വുത്തോതി അസതിപി തഥാരൂപേ ആഭോഗേ ‘‘പരിത്താഭാതി ഫരിത്വാ അധിമുച്ചിത്വാ വിഹരതീ’’തി വുത്തോ. അപ്പമാണം കത്വാ കസിണം വഡ്ഢേന്തസ്സ കസിണവഡ്ഢനവസേന ബഹുലീകാരസമ്ഭവതോ സിയാ ഝാനസ്സ ബലവതരതാ, തദഭാവേ ച ദുബ്ബലതാ, ആചിണ്ണവസിതായ പന പച്ചനീകധമ്മാനം സമ്മാ അപരിസോധനേ വത്തബ്ബമേവ നത്ഥീതി പഞ്ചഹാകാരേഹി ഝാനസ്സ അപ്പഗുണതം ദസ്സേന്തോ, ‘‘സുപ്പമത്തേ വാ’’തിആദിമാഹ. ഝാനസ്സ അപ്പാനുഭാവതായ ഏവ തന്നിമിത്താ പഭാപി അപ്പതരാ അപരിസുദ്ധാവ ഹോതീതി ആഹ – ‘‘വണ്ണോ…പേ… സംകിലിട്ഠോ ചാ’’തി. ദുതിയനയോ വുത്തവിപരിയായേന വേദിതബ്ബോ. തത്ഥാപി കസിണസ്സ പരിത്തഭാവേന വണ്ണസ്സ പരിത്തതാ, പരിത്താരമ്മണായ അനുരൂപതായ വാ നിമിത്തം പഭാമണ്ഡലകമ്പി പരിത്തമേവ സിയാതി അധിപ്പായോ. വിപുലപരികമ്മന്തി വിപുലഭാവേന പരികമ്മം. സേസം തതിയചതുത്ഥനയേസു വത്തബ്ബം പഠമദുതിയനയേസു വുത്തസദിസമേവ.

വണ്ണനാനത്തന്തി യദി പീതം യദി ലോഹിതം യദി വാ ഓദാതന്തി സരീരവണ്ണനാനത്തം. ആഭാനാനത്തന്തി പരിത്തവിപുലതാവസേന പഭായ നാനത്തം. അച്ചിനാനത്തന്തി തേജോധാതുസ്സ ദീഘാദിവസേന വേമത്തതാ. അഭിനിവിസന്തീതി അഭിരതിവസേന നിവിസന്തി നിസീദന്തി തിട്ഠന്തി. തേനാഹ ‘‘വസന്തീ’’തി.

൨൩൪. ആഭന്തി ദിബ്ബന്തീതി ആഭാതി ആഹ ‘‘ആഭാസമ്പന്നാ’’തി. തദങ്ഗേനാതി വാ തസ്സാ പരിത്തതായ അപ്പമാണതായ ച ആഭാകാരണം, തം പന അത്ഥതോ ഭവൂപപത്തികാരണമേവാതി ആഹ – ‘‘തസ്സാ ഭവൂപപത്തിയാ അങ്ഗേനാ’’തി. കായാലസിയഭാവോ തന്ദീആദീനം ഹേതുഭൂതാ കായസ്സ വിത്ഥായിതതാ.

൨൩൫. പാരമിയോതി മഹാസാവകസംവത്തനികാ സാവകപാരമിയോ പൂരേന്തോ. ബ്രഹ്മലോകേതി ബ്രഹ്മത്തഭാവേ, ബ്രഹ്മലോകേ വാ ഉപ്പത്തിം പടിലഭി, വുത്തമ്പി ചേതം ഥേരഗാഥാസു. അവോകിണ്ണന്തി അഞ്ഞേഹി അസമ്മിസ്സന്തി അത്ഥോ. പുബ്ബേ സഞ്ചരിതന്തി അതീതഭവേസു ജാതിവസേന സഞ്ചരണം മമ, സഞ്ചരിതന്തി തം മമസ്സാതി അത്ഥോ. സേസം സുവിഞ്ഞേയ്യമേവ.

അനുരുദ്ധസുത്തവണ്ണനായ ലീനത്ഥപ്പകാസനാ സമത്താ.