൪. ബാകുലസുത്തവണ്ണനാ

൨൦൯. യഥാ ‘‘ദ്വത്തിംസാ’’തി വത്തബ്ബേ ദ്വി-സദ്ദസ്സ ബാ-ആദേസം കത്വാ ബാത്തിംസാതി വുച്ചതി, ഏവം ഏത്ഥ ബാ-കാരാദേസം കത്വാ ബാകുലോതി സമഞ്ഞാ അഹോസി, സായം തസ്സ അന്വത്ഥസഞ്ഞാതി ദസ്സേതും, ‘‘തസ്സ ഹീ’’തിആദി വുത്തം. സീസം ന്ഹാപേത്വാതി മങ്ഗലത്ഥം മഹാഗങ്ഗായ സീസം ന്ഹാപേത്വാ. നിമുജ്ജനവസേനാതി ജണ്ണുപമാണേ ഉദകേ ഥോകംയേവ നിമുജ്ജനവസേന. ഛഡ്ഡേത്വാ പലാതാ മരണഭയതജ്ജിതാ. പഹരിയമാനാ മരന്തി, ന ജാലേന ബന്ധിതമത്തേന. ദാരകസ്സ തേജേനാതി ദാരകസ്സ പുഞ്ഞതേജേന. നീഹടമത്തോവ മതോ, തസ്സ മരണത്ഥം ഉപക്കമോ ന കതോ, യേന ഉപക്കമേന ദാരകസ്സ ബാധോ സിയാ. തന്തി മച്ഛം. സകലമേവാതി പരിപുണ്ണാവയവമേവ.

ന കേലായതീതി ന മമായതി കിസ്മിഞ്ചി ന മഞ്ഞതി. ദാരകസ്സ പുഞ്ഞതേജേന പിട്ഠിതോ ഫാലേന്തീ. ദാരകം ലഭതീതി ഉഗ്ഘോസനവസേന ഭേരിം ചരാപേത്വാ. പവത്തിം ആചിക്ഖി, അത്തനോ പുത്തഭാവം കഥേസി. കുച്ഛിയാ ധാരിതത്താ അമാതാ കാതും ന സക്കാ ജനനീഭാവതോ. മച്ഛം ഗണ്ഹന്താപീതി മച്ഛം കിണിത്വാ ഗണ്ഹന്താപി. തഥാ ഗണ്ഹന്താ ച തപ്പരിയാപന്നം സബ്ബം ഗണ്ഹാതി നാമാതി ആഹ – ‘‘വക്കയകനാദീനി ബഹി കത്വാ ഗണ്ഹന്താ നാമ നത്ഥീ’’തി. അയമ്പി അമാതാ കാതും ന സക്കാ സാമികഭാവതോ. ദാരകോ ഉഭിന്നമ്പി കുലാനം ദായാദോ ഹോതു ദ്വിന്നം പുത്തഭാവതോ.

അസീതിമേതി ജാതിയാ അസീതിമേ വസ്സേ. പബ്ബജ്ജാമത്തേന കിലേസാനം അസമുച്ഛിജ്ജനതോ വീതിക്കമിതും കാമസഞ്ഞാ ഉപ്പന്നപുബ്ബാതി പുച്ഛാ പന പുച്ഛിതബ്ബാ. തേനാഹ – ‘‘ഏവഞ്ച ഖോ മം, ആവുസോ കസ്സപ, പുച്ഛിതബ്ബ’’ന്തി.

൨൧൦. നിയമേത്വാതി തം തംവാരേ സേസവാരേന നിയമേത്വാ. കമ്മപഥഭേദകോതി കമ്മപഥവിസേസകരോ. തത്ഥ കാമവിതക്കോ യഥാ കായവചീദ്വാരേസു ചോപനപ്പത്തോ കമ്മപഥപ്പത്തോ നാമ ഹോതി; മനോദ്വാരേ പരഭണ്ഡസ്സ അത്തനോ പരിണാമനവസേന പവത്തഅഭിജ്ഝാസഹഗതോ; ഏവം കാമസഞ്ഞാതി, തഥാ ബ്യാപാദവിഹിംസാവിതക്കസഞ്ഞാതി ഥേരോ, ‘‘ഉഭയമ്പേതം കമ്മപഥഭേദകമേവാ’’തി ആഹ. കമ്മപഥം അപ്പത്തം സഞ്ഞം സന്ധായ, ‘‘സഞ്ഞാ ഉപ്പന്നമത്താവാ’’തി വുച്ചമാനേ വിതക്കിതമ്പി സമാനം കമ്മപഥം അപ്പത്തമേവ, ഉഭയസ്സ പന വസേന സുത്തപദം പവത്തന്തി ഥേരസ്സ അധിപ്പായോ.

൨൧൧. ആയൂഹനകമ്മന്തി അത്തനാ ആയൂഹിതബ്ബകമ്മം. ലോമകിലിട്ഠാനീതി കിലിട്ഠലോമാനി, കിലിട്ഠംസൂനീതി അത്ഥോ. കിമേവം ഭോഗേസു പരനിമ്മിതഭവേ വസവത്തിദേവാനം വിയ സബ്ബസോ ആയൂഹനകമ്മേന വിനാ അഞ്ഞസ്സപി പബ്ബജിതസ്സ പച്ചയലാഭോ ദിട്ഠപുബ്ബോ സുതപുബ്ബോതി ആഹ ‘‘അനച്ഛരിയഞ്ചേത’’ന്തി. കുലൂപകഥേരാനമേതം കമ്മം, ഥേരോ പന കദാചിപി കുലൂപകോ നാഹോസി.

ഗദ്ദുഹനമത്തന്തി ഗോദുഹനമത്തകാലം. ഇധ പന സകലോ ഗോദുഹനോ അധിപ്പേതോതി ദസ്സേന്തോ, ‘‘ഗാവിം…പേ… കാലമത്തമ്പീ’’തി ആഹ. നിബന്ധീതി നിബദ്ധദാതബ്ബം കത്വാ ഠപേസി.

സകിലേസപുഗ്ഗലസ്സ അസേരിഭാവകരണേന രണേന സദിസതായ രണോ, സംകിലേസോ. അഞ്ഞാ ഉദപാദീതി പനാഹ, തസ്മാ അരഹത്തം ന പടിഞ്ഞാതന്തി ദസ്സേതി. നനു തഥാ വചനം പടിജാനനം വിയ ഹോതീതി ആഹ ‘‘അപിചാ’’തിആദി.

൨൧൨. അവാപുരതി ദ്വാരം ഏതേനാതി അവാപുരണം. പഠമസങ്ഗഹതോ പച്ഛാ ദേസിതത്താ ദുതിയസങ്ഗഹേ സങ്ഗിതം. സേസം സുവിഞ്ഞേയ്യമേവ.

ബാകുലസുത്തവണ്ണനായ ലീനത്ഥപ്പകാസനാ സമത്താ.