൯. കായഗതാസതിസുത്തവണ്ണനാ

൧൫൩-൪. തപ്പടിസരണാനം കാമാവചരസത്താനം പടിസരണട്ഠേന ഗേഹാ കാമഗുണാ, ഗേഹേ സിതാ ആരബ്ഭ പവത്തിയാ അല്ലീനാതി ഗേഹസ്സിതാ. സരന്തീതി വേഗസാ പവത്തന്തി. വേഗേന ഹി പവത്തി ധാവതീതി വുച്ചതി. സങ്കപ്പാതി യേ കേചി മിച്ഛാസങ്കപ്പാ, ബ്യാപാദവിഹിംസാസങ്കപ്പാദയോപി കാമഗുണസിതാ ഏവാതി. ഗോചരജ്ഝത്തസ്മിംയേവാതി പരിഗ്ഗഹിതേ കമ്മട്ഠാനേ ഏവ വത്തന്തി. തഞ്ഹി ധമ്മവസേന ഉപട്ഠിതായ ഭാവനായ ഗോചരഭാവതോ ‘‘ഗോചരജ്ഝത്ത’’ന്തി വുത്തം. അസ്സാസപസ്സാസകായേ ഗതാ പവത്താതി കായഗതാ, തം കായഗതാസതിം. സതിസീസേന തംസഹഗതേ ഭാവനാധമ്മേ വദതി അസ്സാസപസ്സാസകായാദികേ തംതംകോട്ഠാസേ സമഥവത്ഥുഭാവേന പരിഗ്ഗഹേത്വാ സതിയാ പരിഗ്ഗഹിതത്താ; തഥാപരിഗ്ഗഹിതേ വാ തേ ആരബ്ഭ അനിച്ചാദിമനസികാരവസേന പവത്താ കായാരമ്മണാ സതീ സതിഭാവേന വത്വാ ഏകജ്ഝം ദസ്സേന്തോ ‘‘കായപരിഗ്ഗാഹിക’’ന്തിആദിമാഹ.

സതിപട്ഠാനേതി മഹാസതിപട്ഠാനസുത്തേ (ദീ. നി. ൨.൩൭൮; മ. നി. ൧.൧൧൧), ചുദ്ദസവിധേന കായാനുപസ്സനാ കഥിതാ, ചുണ്ണകജാതാനി അട്ഠികാനി പരിയോസാനം കത്വാ കായാനുപസ്സനാ നിദ്ദിട്ഠാ, ഇധ പന കേസാദീസു വണ്ണകസിണവസേന നിബ്ബത്തിതാനം ചതുന്നം ഝാനാനം വസേന ഉപരിദേസനായ വഡ്ഢിതത്താ അട്ഠാരസവിധേന കായഗതാസതിഭാവനാ.

൧൫൬. തസ്സ ഭിക്ഖുനോതി യോ കായഗതാസതിഭാവനായ വസീഭൂതോ, തസ്സ ഭിക്ഖുനോ. സമ്പയോഗവസേന വിജ്ജം ഭജന്തീതി സഹജാത-അഞ്ഞമഞ്ഞ-നിസ്സയ-സമ്പയുത്ത-അത്ഥി-അവിഗതപച്ചയവസേന വിജ്ജം ഭജന്തി, തായ സഹ ഏകീഭാവമിവ ഗച്ഛന്തീതി അത്ഥോ. വിജ്ജാഭാഗേ വിജ്ജാകോട്ഠാസേ വത്തന്തീതി വിജ്ജാസഭാഗതായ തദേകദേസേ വിജ്ജാകോട്ഠാസേ വത്തന്തി. താഹി സമ്പയുത്തധമ്മാ ഫസ്സാദയോ. നനു ചേത്ഥ വിജ്ജാനം വിജ്ജാഭാഗിയതാ ന സമ്ഭവതീതി? നോ ന സമ്ഭവതി. യായ ഹി വിജ്ജായ വിജ്ജാസമ്പയുത്താനം വിജ്ജാഭാഗിയതാ, സാ തംനിമിത്തായ വിജ്ജായ ഉപചരീയതീതി. ഏകാ വിജ്ജാ വിജ്ജാ, സേസാ വിജ്ജാഭാഗിയാതി അട്ഠസു വിജ്ജാസു ഏകം ‘‘വിജ്ജാ’’തി ഗഹേത്വാ ഇതരാ തസ്സാ ഭാഗതായ ‘‘വിജ്ജാഭാഗിയാ’’തി വേദിതബ്ബാ. സദ്ധിം പവത്തനസഭാവാസു അയമേവ വിജ്ജാതി വത്തബ്ബാതി നിയമസ്സ അഭാവതോ വിജ്ജാഭാഗോ വിയ വിജ്ജാഭാഗിയാപി പവത്തതി ഏവാതി വത്തബ്ബം. ആപോഫരണന്തി പടിഭാഗനിമിത്തഭൂതേന ആപോകസിണേന സബ്ബസോ മഹാസമുദ്ദഫരണം ആപോഫരണം നാമ. ദിബ്ബചക്ഖുഞാണസ്സ കിച്ചം ഫരണന്തി കത്വാ, ദിബ്ബചക്ഖുഅത്ഥം വാ ആലോകഫരണം ദിബ്ബചക്ഖുഫരണന്തി ദട്ഠബ്ബം. ഉഭയസ്മിമ്പി പക്ഖേ സമുദ്ദങ്ഗമാനം കുന്നദീനം സമുദ്ദന്തോഗധത്താ തേസം ചേതസാ ഫുടതാ വേദിതബ്ബാ. കുന്നദിഗ്ഗഹണഞ്ചേത്ഥ കഞ്ചിമേവ കാലം സന്ദിത്വാ താസം ഉദകസ്സ സമുദ്ദപരിയാപന്നഭാവൂപഗമനത്താ, ന ബഹി മഹാനദിയോ വിയ പരിത്തകാലട്ഠിതികാതി.

ഓതാരന്തി കിലേസുപ്പത്തിയാ അവസരം, തം പന വിവരം ഛിദ്ദന്തി ച വുത്തം. ആരമ്മണന്തി കിലേസുപ്പത്തിയാ ഓലമ്ബനം. യാവ പരിയോസാനാതി മത്തികാപുഞ്ജസ്സ യാവ പരിയോസാനാ.

൧൫൮. അഭിഞ്ഞായാതി ഇദ്ധിവിധാദിഅഭിഞ്ഞായ. സച്ഛികാതബ്ബസ്സാതി പച്ചക്ഖതോ കാതബ്ബസ്സ അധിട്ഠാനവികുബ്ബനാദിധമ്മസ്സ. അഭിഞ്ഞാവ കാരണന്തി ആഹ – ‘‘സച്ഛികിരിയാപേക്ഖായ, അഭിഞ്ഞാകാരണസ്സ പന സിദ്ധിയാ പാകടാ’’തി. മരിയാദബദ്ധാതി ഉദകമാതികാമുഖേ കതാ.

യുത്തയാനം വിയ കതായ ഇച്ഛിതിച്ഛിതേ കാലേ സുഖേന പച്ചവേക്ഖിതബ്ബത്താ. പതിട്ഠാകതായാതി സമ്പത്തീനം പതിട്ഠാഭാവം പാപിതായ. അനുപ്പവത്തിതായാതി ഭാവനാബഹുലീകാരേഹി അനുപ്പവത്തിതായ. പരിചയകതായാതി ആസേവനദള്ഹതായ സുചിരം പരിചയായ. സുസമ്പഗ്ഗഹിതായാതി സബ്ബസോ ഉക്കംസം പാപിതായ. സുസമാരദ്ധായാതി അതിവിയ സമ്മദേവ നിബ്ബത്തികതായ. സേസം സുവിഞ്ഞേയ്യമേവ.

കായഗതാസതിസുത്തവണ്ണനായ ലീനത്ഥപ്പകാസനാ സമത്താ.