൭. ഗണകമോഗ്ഗല്ലാനസുത്തവണ്ണനാ

൭൪. യഥാ ഹേട്ഠിമസോപാനഫലകം ഓരോഹന്തസ്സ പച്ഛിമം നാമ ഹോതി, ഏവം ആരോഹന്തസ്സ പഠമം നാമ ഹോതീതി വുത്തം – ‘‘യാവ പച്ഛിമസോപാനകളേവരാതി യാവ പഠമസോപാനഫലകാ’’തി. വത്ഥും സോധേത്വാതി വത്ഥുവിജ്ജാചരിയേന വുത്തവിധിനാ പാസാദവത്ഥുനോ സോധനവിധിം കത്വാ. ഏത്ഥാതി പാസാദകരണേ. സത്തധാ ഭിന്നസ്സ വാലഗ്ഗസ്സ അംസുകോടിവേധകോ വാലവേധി നാമ. ഠാനസമ്പാദനന്തി വേസാഖമണ്ഡലാദീനം സമ്പാദനം. മുട്ഠികരണാദീഹീതി ഉസുമുട്ഠികരണജിയാഗാഹജിയാവിജ്ഝാദീഹി. ഏവം ഗണാപേമാതി ഏകം നാമ ഏകമേവ, ദ്വേ ദുകാ ചത്താരി, തീണി തികാനി നവ, ചത്താരി ചതുക്കാനി സോളസാതിആദിനാ ഏവം ഗണനം സിക്ഖാപേമ.

൭൫. കേരാടികാ ഹോന്തീതി സമയസ്സ അനുപക്കിലിട്ഠകരണമായാസാഠേയ്യേന സമന്നാഗതാ ഹോന്തി. തം ദമനം ജീവിതഹേതുപി നാതിക്കമതി, അയമസ്സ ജാതിദോസാഭാവോ.

൭൬. സതിസമ്പജഞ്ഞാഹി സമങ്ഗിഭാവത്ഥായാതി സതതവിഹാരിഭാവസാധനേഹി സതിസമ്പജഞ്ഞേഹി സമന്നാഗമത്ഥായ. നനു ച ഖീണാസവാ സതിവേപുല്ലപ്പത്താ പഞ്ഞാവേപുല്ലപ്പത്താ ച, കഥം തസ്സ സതിസമ്പജഞ്ഞം പയോഗസാധനീയം പവത്തന്തി ആഹ ‘‘ദ്വേ ഹീ’’തിആദി. സതതവിഹാരീതി സതതം സമാപത്തിവിഹാരിബഹുലാ, തസ്മാ തേ ഇച്ഛിതിച്ഛിതക്ഖണേ ഫലസമാപത്തിം സമാപജ്ജന്തി. വുത്തവിപരിയായേന നോസതതവിഹാരിനോ ദട്ഠബ്ബാ. തേനാഹ ‘‘തത്ഥാ’’തിആദി. അപ്പേതും ന സക്കോതി അനാചിണ്ണഭാവതോ.

തം വിതക്കേന്തോതി ‘‘സാമണേരസ്സ സേനാസനം നത്ഥി, അരഞ്ഞഞ്ച സീഹാദീഹി സപരിസ്സയം, കിം നു ഖോ തസ്സ ഭവിസ്സതീ’’തി തം വിതക്കേന്തോ. ഏവരൂപോതി ഏദിസോ യഥാവുത്തസാമണേരസദിസോ ഖീണാസവോ. ഇമേ ധമ്മേതി ഇമസ്മിം സുത്തേ ആഗതേ സീലാദിധമ്മേ. ആവജ്ജിത്വാവാതി അത്തനോ പരിസുദ്ധസീലതാദിആവജ്ജനഹേതു ഏവ സമാപജ്ജിതും സക്ഖിസ്സതി.

൭൮. ‘‘യേമേ, ഭോ ഗോതമാ’’തി വചനസ്സ സമ്ബന്ധം ദസ്സേതും, ‘‘തഥാഗതേ കിരാ’’തിആദി വുത്തം. ഏവന്തി ‘‘യേമേ, ഭോ ഗോതമാ’’തിആദിആകാരേഹി വത്തുമാരദ്ധോ.

അജ്ജധമ്മേസൂതി അപുരാതനധമ്മേസു. തക്കനമത്താനി ഹി തേഹി കപ്പേത്വാ സയംപടിഭാനം വിരചിതാനി. പുരാതനതായ പരിപുണ്ണതായ ഏകന്തനിയ്യാനികതായ ച പരമോ ഉത്തമോ. തേനാഹ – ‘‘തേസു…പേ… ഉത്തമോതി അത്ഥോ’’തി. സേസം സുവിഞ്ഞേയ്യമേവ.

ഗണകമോഗ്ഗല്ലാനസുത്തവണ്ണനായ ലീനത്ഥപ്പകാസനാ സമത്താ.