൧൦. വേഖനസസുത്തവണ്ണനാ

൨൮൦. സഹ വത്ഥുകാമേന കിലേസകാമോ ഗരു ഗരുകാതബ്ബോ ഏതസ്സാതി കാമഗരു. തേസ്വേവ കാമേസു നിന്നപോണപബ്ഭാരജ്ഝാസയോതി കാമാധിമുത്തോ. പബ്ബജ്ജാപഠമജ്ഝാനാദികം നേക്ഖമ്മം ഗരു ഗരുകാതബ്ബം ഏതസ്സാതി നേക്ഖമ്മഗരു. തത്ഥ നിന്നപോണപബ്ഭാരജ്ഝാസയോ നേക്ഖമ്മാധിമുത്തോ സ്വായമത്ഥോ യഥാ ഏകച്ചേ ഗഹട്ഠേ ലബ്ഭതി, ഏവം ഏകച്ചേ അനഗാരേപീതി ആഹ ‘‘പബ്ബജിതോപീ’’തിആദി. അയം പന വേഖനസോ പരിബ്ബാജകോ. സോ ഹി വേഖനസതാപസപബ്ബജ്ജം ഉപഗന്ത്വാ വേഖനസേന ഇമിനാ ദിട്ഠിമാദായ സമാദിയിത്വാ ഠിതത്താ ‘‘വേഖനസോ’’തി വുച്ചതി. യഥാ ലോകോ സയം ഏകാദസഹി അഗ്ഗീഹി ആദിത്തോപി സമാനോ പച്ചക്ഖതോ അനുഭവിയമാനം സാലാകികം അഗ്ഗിസന്താപം വിയ അനാദികാലാനുഗതസമ്മാകവചരസന്താപം ആദിത്തതായ ന സല്ലക്ഖേതി, സമ്മാസമ്ബുദ്ധേന പന മഹാകരുണാസമുസ്സാഹിതമാനസേന ‘‘സബ്ബം, ഭിക്ഖവേ, ആദിത്ത’’ന്തി ആദിത്തപരിയായേ (സം. നി. ൪.൨൮; മഹാവ. ൫൪) ദേസിയമാനേ സല്ലക്ഖേതി, ഏവം അയമ്പി അനാദികാലപരിഭാവിതം അത്തഅജ്ഝാസയേ അവട്ഠിതം കാമാധിമുത്തം സരസേന അനുപധാരേന്തോ സത്ഥാരാ – ‘‘പഞ്ച ഖോ ഇമേ, കച്ചാന, കാമഗുണാ’’തിആദിനാ കാമഗുണേസു കാമസുഖേ ഭാസിയമാനേ ‘‘കാമാധിമുത്തം വത പബ്ബജിതസ്സ ചിത്ത’’ന്തി ഉപധാരേസ്സതീതി ആഹ – ‘‘ഇമായ കഥായ കഥിയമാനായ അത്തനോ കാമാധിമുത്തതം സല്ലക്ഖേസ്സതീ’’തി. കാമഗ്ഗസുഖന്തി കാമേതബ്ബവത്ഥൂഹി അഗ്ഗഭൂതം സുഖം. സബ്ബേ ഹി തേഭൂമകധമ്മാ കാമനീയട്ഠേന കാമാ, തേ പടിച്ച ഉപ്പജ്ജനസുഖതോ നിബ്ബാനസുഖമേവ അഗ്ഗഭൂതം സുഖം. യഥാഹ – ‘‘യാവതാ, ഭിക്ഖവേ, ധമ്മാ സങ്ഖതാ വാ അസങ്ഖതാ വാ, വിരാഗോ തേസം അഗ്ഗമക്ഖായതീ’’തി (ഇതിവു. ൯൦; അ. നി. ൪.൩൪) – ‘‘നിബ്ബാനം പരമം സുഖ’’ന്തി (മ. നി. ൨.൨൧൫, ൨൧൭; ധ. പ. ൨൦൩) ച. തേന വുത്തം ‘‘നിബ്ബാനം അധിപ്പേത’’ന്തി.

൨൮൧. പുബ്ബേനിവാസഞാണലാഭിനോ പുബ്ബന്തം ആരബ്ഭ വുച്ചമാനകഥാ അനുച്ഛവികാ തദത്ഥസ്സ പച്ചക്ഖഭാവതോ, തദഭാവതോ വേഖനസസ്സ അനനുച്ഛവികാതി ആഹ ‘‘യസ്മാ…പേ… നത്ഥീ’’തി. അനാഗതകഥായ…പേ… നത്ഥീതി ഏത്ഥാപി ഏസേവ നയോ. ആരക്ഖത്ഥായാതി ദേവതാഹി മന്തപദേഹി സഹ ഠിതാ തത്ഥ ആരക്ഖത്ഥായ. അവിജ്ജായാതി ഇദം ലക്ഖണവചനം, തംമൂലകത്താ വാ സബ്ബകിലേസധമ്മാനം അവിജ്ജാവ ഗഹിതാ. ജാനനം പഹീനകിലേസപച്ചവേക്ഖണഞാണേന. സേസം സുവിഞ്ഞേയ്യമേവ.

വേഖനസസുത്തവണ്ണനായ ലീനത്ഥപ്പകാസനാ സമത്താ.

നിട്ഠിതാ ച പരിബ്ബാജകവഗ്ഗവണ്ണനാ.