൯. ബഹുവേദനിയസുത്തവണ്ണനാ

൮൮. പഞ്ചകങ്ഗോതി വഡ്ഢകീകിച്ചസാധനേ വാസിആദിപഞ്ചകം അങ്ഗം സംധനം ഏതസ്മിന്തി പഞ്ചകങ്ഗോ. ഥമ്ഭാദിവത്ഥൂനം ഥപനട്ഠേന ഥപതി. പണ്ഡിതഉദായിത്ഥേരോ, ന കാളുദായീ ഥേരോ.

൮൯. പരിയായതി അത്തനോ ഫലം വത്തേതീതി പരിയായോ, കാരണം. വേദനാസന്നിസ്സിതോ ച കായികചേതസികഭാവോ കാരണം. തേനാഹ – ‘‘കായികചേതസികവസേന ദ്വേ വേദിതബ്ബാ’’തി. തത്ഥ പസാദകായസന്നിസ്സിതാ കായികാ, ചേതോസന്നിസ്സിതാ ചേതസികാ. സുഖാദിവസേന തിസ്സോതി ഏത്ഥ സുഖനദുക്ഖനുപേക്ഖനാനി സുഖാദിവേദനായ കാരണം. താനി ഹി പവത്തിനിമിത്താനി കത്വാ തത്ഥ സുഖാദിസദ്ദപ്പവത്തി, ഇമിനാ നയേന സേസേസുപി യഥാരഹം കാരണം നിദ്ധാരേത്വാ വത്തബ്ബം. ഉപവിചാരവസേനാതി ആരമ്മണം ഉപേച്ച സവിസേസപവത്തിവസേന. യസ്മിഞ്ഹി ആരമ്മണേ സോമനസ്സവേദനാ പവത്തതി, ആരമ്മണതായ തം ഉപഗന്ത്വാ ഇതരവേദനാഹി വിസിട്ഠതായ സവിസേസം തത്ഥ പവത്തി. തേനാഹ ‘‘സോമനസ്സട്ഠാനിയം രൂപം ഉപവിചരതീ’’തി. ഏസ നയോ സേസവേദനാസു ഗേഹസ്സിതാനീതി ഗേഹനിസ്സിതാനി.

൯൦. പരിയായേനാതി ‘‘ഇദമേത്ഥ ദുക്ഖസ്മിന്തി വദാമീ’’തി വുത്തട്ഠാനം സന്ധായ വദതി. തം ദസ്സേന്തോതി കാമഞ്ചേത്ഥ സുത്തേ – ‘‘ദ്വേപാനന്ദ, വേദനാ വുത്താ’’തി ദ്വേ ആദിം കത്വാ വേദനാ ദസ്സിതാ, ഏകാപി പന ദസ്സിതാ ഏവാതി ദസ്സേന്തോ. ഉപത്ഥമ്ഭേതുന്തി ഏകാപി വേദനാ വുത്താ മയാ പരിയായേന, ഏവം സതി ദ്വേപി വത്തബ്ബാതി ഏവം തസ്സ വാദം ഉപത്ഥമ്ഭേതും. കഥം പന ഏകാ വേദനാ വുത്താതി? യം കിഞ്ചി വേദയിതം സുഖം വാ ദുക്ഖം വാ അദുക്ഖമസുഖം വാ, ഇദമേത്ഥ ദുക്ഖസ്മിന്തി വദാമീതി. യം പനേത്ഥ വത്തബ്ബം, തം ഇതിവുത്തകവണ്ണനായം (ഇതിവു. അട്ഠ. ൫൨ ആദയോ) പരമത്ഥദീപനിയം വുത്തനയേന വേദിതബ്ബം.

കഥം പനേത്ഥ രൂപാവചരചതുത്ഥേ അരൂപേസു സഞ്ഞാവേദയിതനിരോധേ സുഖം ഉദ്ധതന്തി ആഹ ‘‘ഏത്ഥ ചാ’’തിആദി. സന്തട്ഠേനാതി പടിപക്ഖധമ്മാനം വൂപസന്തഭാവേന. പണീതട്ഠേനാതി ഭാവനാവിസേസവിസിട്ഠേന അതപ്പകഭാവേനേവ സേട്ഠഭാവേന ച, പച്ചയവിസേസേന പധാനഭാവം നീതന്തിപി പണീതം. വേദയിതസുഖം നാമ വേദനാഭൂതം സുഖന്തി കത്വാ. അവേദയിതസുഖം നാമ യാവതാ നിദ്ദുക്ഖതാ, താവതാ സുഖന്തി വുച്ചതീതി.അഥ വാ നിരോധോ സുട്ഠു ഖാദതി ഖനതി കായികചേതസികാബാധന്തി വത്തബ്ബതം അരഹതി സത്താഹമ്പി തത്ഥ ദുക്ഖസ്സ നിരുജ്ഝനതോ. തേനാഹ ‘‘നിദ്ദുക്ഖഭാവസങ്ഖാതേന സുഖട്ഠേനാ’’തി.

൯൧. യസ്മിം യസ്മിം ഭവേ, ചിത്തുപ്പാദേ, അവത്ഥായ വാ നിദ്ദുക്ഖഭാവോ, ദുക്ഖസ്സ പടിപക്ഖതാ അനുപലബ്ഭനേന ദുക്ഖവിവിത്തം, തം സുഖസ്മിംയേവ പഞ്ഞപേതി. സേസം സുവിഞ്ഞേയ്യമേവ.

ബഹുവേദനീയസുത്തവണ്ണനായ ലീനത്ഥപ്പകാസനാ സമത്താ.