൫. ജീവകസുത്തവണ്ണനാ

൫൧. കുമാരേന ഭതോ പോസാപിതോതി കുമാരഭതോ, കുമാരഭതോ ഏവ കോമാരഭച്ചോ യഥാ ‘‘ഭിസക്കമേവ ഭേസജ്ജ’’ന്തി.

ആരഭന്തീതി ഏത്ഥ ആരഭ-സദ്ദോ കാമം കാമായൂഹനയഞ്ഞുട്ഠാപനആപത്തിആപജ്ജനവിഞ്ഞാപനാദീസുപി ആഗതോ, ഇധ പന ഹിംസനേ ഇച്ഛിതബ്ബോതി ആഹ – ‘‘ആരഭന്തീതി ഘാതേന്തീ’’തി. ഉദ്ദിസിത്വാ കതന്തി (അ. നി. ടീ. ൩.൮.൧൨; സാരത്ഥ. ടീ. മഹാവഗ്ഗ ൩.൨൯൪) അത്താനം ഉദ്ദിസിത്വാ മാരണവസേന കതം നിബ്ബത്തിതം. പടിച്ചകമ്മന്തി ഏത്ഥ കമ്മ-സദ്ദോ കമ്മസാധനോ അതീതകാലികോതി ആഹ – ‘‘അത്താനം പടിച്ച കത’’ന്തി. നിമിത്തകമ്മസ്സേതം അധിവചനം ‘‘പടിച്ച കമ്മം ഫുസതീ’’തിആദീസു (ജാ. ൧.൪.൭൫) വിയ. നിമിത്തകമ്മസ്സാതി നിമിത്തഭാവേന ലദ്ധബ്ബകമ്മസ്സ, ന കരണകാരാപനവസേന. പടിച്ചകമ്മം ഏത്ഥ അത്ഥീതി മംസം പടിച്ചകമ്മം യഥാ ‘‘ബുദ്ധം ഏതസ്സ അത്ഥീതി ബുദ്ധോ’’തി. തേസന്തി നിഗണ്ഠാനം. അഞ്ഞേപി ബ്രാഹ്മണാദയോ തംലദ്ധികാ അത്ഥേവ.

കാരണന്തി ഏത്ഥ യുത്തി അധിപ്പേതാ, സാ ഏവ ച ധമ്മതോ അനപേതത്താ ‘‘ധമ്മോ’’തി വുത്താതി ആഹ – ‘‘കാരണം നാമ തികോടിപരിസുദ്ധമച്ഛമംസപരിഭോഗോ’’തി. അനുകാരണം നാമ മഹാജനസ്സ തഥാ ബ്യാകരണം യുത്തിയാ ധമ്മസ്സ അനുരൂപഭാവതോ മംസം പരിഭുഞ്ജിതബ്ബന്തി അനുഞ്ഞാതം തഥേവ കഥനന്തി കത്വാ. തന്തി ‘‘ജാനം ഉദ്ദിസ്സകതം മംസം പരിഭുഞ്ജതീ’’തി ഏവം വുത്തം പരിഭുഞ്ജനം നേവ കാരണം ഹോതി സബ്ബേന സബ്ബം അഭാവതോ സതി ച അയുത്തിയം അധമ്മോതി കത്വാ. തഥാ ബ്യാകരണന്തി ‘‘ജാനം ഉദ്ദിസ്സകതം മംസം പരിഭുഞ്ജതീ’’തി കഥനം യുത്തിയാ ധമ്മസ്സ അനനുരൂപഭാവതോ ന അനുകാരണം ഹോതി. പരേഹി വുത്തകാരണേന സകാരണോ ഹുത്വാതി പരേ തിത്ഥിയാ ‘ജാന’ന്തിആദിനാ ധമ്മം കഥേന്തി വദന്തി, തേന കാരണഭൂതേന സകാരണോ ഹുത്വാ. തേഹി തഥാ വത്തബ്ബോ ഏവ ഹുത്വാ തുമ്ഹാകം വാദോ വാ അനുവാദോ വാ ‘‘മംസം പരിഭുഞ്ജിതബ്ബ’’ന്തി പവത്താ തുമ്ഹാകം കഥാ വാ പരതോ പരേഹി തഥാ പവത്തിതാ തസ്സാ അനുകഥാ വാ. വിഞ്ഞൂഹി ഗരഹിതബ്ബകാരണന്തി തിത്ഥിയാ താവ തിട്ഠന്തു, തതോ അഞ്ഞേഹി പണ്ഡിതേഹി ഗരഹിതബ്ബകാരണം. കോചി ന ആഗച്ഛതീതി ഗരഹിതബ്ബതം ന ആപജ്ജതീതി അത്ഥോ. അഭിഭവിത്വാ ആചിക്ഖന്തീതി അഭിഭുയ്യ മദ്ദിത്വാ കഥേന്തി, അഭിഭൂതേന അക്കോസന്തീതി അത്ഥോ.

൫൨. കാരണേഹീതി പരിഭോഗചിത്തസ്സ അവിസുദ്ധതാഹേതൂഹി. ഭിക്ഖൂ ഉദ്ദിസ്സകതം ദിട്ഠം. താദിസമംസഞ്ഹി പരിഭോഗാനാരഹത്താ ചിത്തഅവിസുദ്ധിയാ കാരണം ചിത്തസംകിലേസാവഹതോ. ഇദാനി ദിട്ഠസുതപരിസങ്കിതാനി സരൂപതോ ദസ്സേതും ‘‘ദിട്ഠാദീസൂ’’തിആദി വുത്തം. തത്ഥ തദുഭയവിമുത്തപരിസങ്കിതന്തി ‘‘ദിട്ഠം സുത’’ന്തി ഇമം ഉഭയം അനിസ്സായ – ‘‘കിം നു ഖോ ഇമം ഭിക്ഖും ഉദ്ദിസ്സ വധിത്വാ സമ്പാദിത’’ന്തി കേവലമേവ പരിസങ്കിതം. സബ്ബസങ്ഗാഹകോതി സബ്ബേസം തിണ്ണം പരിസങ്കിതാനം സങ്ഗണ്ഹനകോ.

മങ്ഗലാദീനന്തി ആദി-സദ്ദേന ആഹുനപാഹുനാദികം സങ്ഗണ്ഹാതി. നിബ്ബേമതികാ ഹോന്തീതി സബ്ബേന സബ്ബം പരിസങ്കിതാഭാവമാഹ. ഇതരേസന്തി അജാനന്താനം വട്ടതി, ജാനതോ ഏവേത്ഥ ആപത്തി ഹോതി. തേയേവാതി യേ ഉദ്ദിസ്സ കതം, തേയേവ.

ഉദ്ദിസ്സകതമംസപരിഭോഗതോ അകപ്പിയമംസപരിഭോഗസ്സ വിസേസം ദസ്സേതും ‘‘അകപ്പിയമംസം പനാ’’തിആദി വുത്തം. പുരിമസ്മിം സചിത്തകാ ആപത്തി, ഇതരസ്മിം അചിത്തകാ. തേനാഹ – ‘‘അകപ്പിയമംസം അജാനിത്വാ ഭുത്തസ്സപി ആപത്തിയേവാ’’തി. പരിഭോഗന്തി പരിഭുഞ്ജിതബ്ബന്തി വദാമീതി അത്ഥോ.

൫൩. താദിസസ്സാതി തികോടിപരിസുദ്ധസ്സ മച്ഛമംസസ്സ പരിഭോഗേ. മേത്താവിഹാരിനോപീതി അപി-സദ്ദേന അമേത്താവിഹാരിനോപി. മേത്താവിഹാരിനോ പരിഭോഗേ സിഖാപ്പത്താ അനവജ്ജതാതി ദസ്സേതും ‘‘ഇധ, ജീവക, ഭിക്ഖൂ’’തിആദി വുത്തം. അനിയമേത്വാതി അവിസേസേത്വാ സാമഞ്ഞതോ. യസ്മാ ഭഗവതാ – ‘‘യതോ ഖോ, വച്ഛ, ഭിക്ഖുനോ തണ്ഹാ പഹീനാ ഹോതീ’’തിആദിനാ മഹാവച്ഛഗോത്തസുത്തേ (മ. നി. ൨.൧൯൪) അത്താ അനിയമേത്വാ വുത്തോ. തഥാ ഹി വച്ഛഗോത്തോ – ‘‘തിട്ഠതു ഭവം ഗോതമോ, അത്ഥി പന ഭോതോ ഗോതമസ്സ ഏകഭിക്ഖുപി സാവകോ ആസവാനം ഖയാ…പേ… ഉപസമ്പജ്ജ വിഹരതീ’’തി ആഹ, ‘‘ഇധ, ഭാരദ്വാജ, ഭിക്ഖു അഞ്ഞതരം ഗാമം വാ നിഗമം വാ ഉപനിസ്സായ വിഹരതീ’’തിആദിനാ ചങ്കീസുത്തേ (മ. നി. ൨.൪൩൦) അത്താ അനിയമേത്വാ വുത്തോ. തഥാ ഹി തത്ഥ പരതോ – ‘‘യം ഖോ പന അയമായസ്മാ ധമ്മം ദേസേതി, ഗമ്ഭീരോ സോ ധമ്മോ ദുദ്ദസോ ദുരനുബോധോ സന്തോ പണീതോ അതക്കാവചരോ നിപുണോ പണ്ഡിതവേദനീയോ, ന സോ ധമ്മോ സുദേസനീയോ ലുദ്ദേനാ’’തിആദിനാ ദേസനാ ആഗതാ, തസ്മാ വുത്തം ‘‘ഭഗവതാ ഹി മഹാവച്ഛഗോത്തസുത്തേ, ചങ്കീസുത്തേ ഇമസ്മിം സുത്തേതി തീസു ഠാനേസു അത്താനംയേവ സന്ധായ ദേസനാ കതാ’’തി. മംസൂപസേചനോവ അധിപ്പേതോ മച്ഛമംസസഹിതസ്സ ആഹാരസ്സ പരിഭോഗഭാവതോ മച്ഛമംസസ്സ ച ഇധ അധിപ്പേതത്താ.

അഗഥിതോ അപ്പടിബദ്ധോ. തണ്ഹാമുച്ഛനായാതി തണ്ഹായനവസേന മുച്ഛാപത്തിയാ. അനജ്ഝോപന്നോ തണ്ഹായ അഭിഭവിത്വാ ന അജ്ഝോത്ഥടോ, ഗിലിത്വാ പരിനിട്ഠപേത്വാ ന സണ്ഠിതോതി അത്ഥോ. തേനാഹ – ‘‘സബ്ബം ആലുമ്പിത്വാ’’തിആദി. ഇധ ആദീനവോ ആഹാരസ്സ പടികൂലഭാവോതി ആഹ ‘‘ഏകരത്തിവാസേനാ’’തിആദി. അയമത്ഥോ ആഹാരപരിഭോഗോതി അത്ഥസംയോജനപരിച്ഛേദികാ ‘‘യാവദേവ ഇമസ്സ കായസ്സ ഠിതിയാ’’തിആദിനാ (ദീ. നി. ൩.൧൮൨; മ. നി. ൧.൨൩; ൨.൨൪; ൩.൭൫; സം. നി. ൪.൧൨൦) പവത്താ ആഹാരപടിബദ്ധഛന്ദരാഗനിസ്സരണഭൂതാ പഞ്ഞാ അസ്സ അത്ഥീതി നിസ്സരണപഞ്ഞോ. ഇദമത്ഥന്തി ഏതമത്ഥായ. ഏവം സന്തേതി ‘‘ബ്രഹ്മാതി ച മേത്താവിഹാരിനോ സമഞ്ഞാ’’തി അവത്വാ യേ ധമ്മാ മേത്താവിഹാരസ്സ പടിപക്ഖഭൂതാ, തത്ഥ സാവസേസം പഹാസി ബ്രഹ്മാ, അനവസേസം പഹാസി ഭഗവാതി സചേ തേ ഇദം സന്ധായ ഭാസിതം, ഏവം സന്തേ തവ ഇദം യഥാവുത്തവചനം അനുജാനാമി, ന മേത്താവിഹാരിതാസാമഞ്ഞമത്തതോതി അത്ഥോ.

൫൫. ‘‘പാടിയേക്കോ അനുസന്ധീ’’തി വത്വാ വിസും അനുസന്ധിഭാവം ദസ്സേതും ‘‘ഇമസ്മിം ഹീ’’തിആദി വുത്തം. ദ്വാരം ഥകേതീതി മച്ഛമംസപരിഭോഗാനുഞ്ഞായ അഞ്ഞേസം വചനദ്വാരം പിദഹതി, ചോദനാപഥം നിരുന്ധതി. കഥം സത്താനുദ്ദയം ദസ്സേതി? സത്താനുദ്ദയമുഖേന ബാഹിരകാനം മച്ഛമംസപരിഭോഗപടിക്ഖേപോ തയിദം മിച്ഛാ, തികോടിപരിസുദ്ധസ്സേവ മച്ഛമംസസ്സ പരിഭോഗോ ഭഗവതാ അനുഞ്ഞാതോ. തഥാ ഹി വുത്തം – ‘തീഹി ഖോ അഹം, ജീവക, ഠാനേഹി മംസം പരിഭോഗന്തി വദാമീ’തിആദി (മ. നി. ൨.൫൨). വിനയേപി (പാരാ. ൪൦൯; ചൂളവ. ൩൪൩) വുത്തം – ‘‘തികോടിപരിസുദ്ധം, ദേവദത്ത, മച്ഛമംസം മയാ അനുഞ്ഞാത’’ന്തി. തികോടിപരിസുദ്ധഞ്ച ഭുഞ്ജന്താനം സത്തേസു അനുദ്ദയാ നിച്ചലാ. ‘‘സത്താനുദ്ദയം ദസ്സേതീ’’തി സങ്ഖേപതോ വുത്തമത്ഥം വിവരന്തോ ‘‘സചേ ഹീ’’തിആദിമാഹ.

പഠമേന കാരണേനാതി ദേസനാവസേനപി പയോഗവസേനപി പഠമേന പരൂപഘാതഹേതുനാ. കഡ്ഢിതോ സോ പാണോ. ഗലേന പവേധേന്തേനാതി യോത്തഗലേന കരണേന അസയ്ഹമാനേന. ബഹുപുഞ്ഞമേവ ഹോതി ആസാദനാപേക്ഖായ അഭാവതോ, ഹിതജ്ഝാസയത്താ വാതി അധിപ്പായോ. ഏസാഹം, ഭന്തേതിആദി കസ്മാ വുത്തം, സരണഗമനവസേനേവ ഗഹിതസരണോതി ചോദനം സന്ധായാഹ ‘‘അയ’’ന്തിആദി. ഓഗാഹന്തോതിആദിതോ പട്ഠായ യാവ പരിയോസാനാ സുത്തം അനുസ്സരന്തോ അത്ഥം ഉപധാരേന്തോ. സേസം സുവിഞ്ഞേയ്യമേവ.

ജീവകസുത്തവണ്ണനായ ലീനത്ഥപ്പകാസനാ സമത്താ.