൧൦. ചൂളഅസ്സപുരസുത്തവണ്ണനാ

൪൩൫. പുരിമസദിസമേവാതി ‘‘അസ്സപുരവാസീനം ഭിക്ഖുസങ്ഘേ ഗാരവബഹുമാനം നിപച്ചകാരഞ്ച ദിസ്വാ ഭിക്ഖൂ പിണ്ഡപാതാപചായനേ നിയോജേന്തോ ഇദം സുത്തം അഭാസീ’’തി പുരിമസുത്തേ മഹാഅസ്സപുരേ (മ. നി. അട്ഠ. ൨.൪൧൫) വുത്തസദിസമേവ. സമണാനം അനുച്ഛവികാതി സമണാനം സമണഭാവസ്സ അനുച്ഛവികാ പതിരൂപാ. സമണാനം അനുലോമപ്പടിപദാതി സമണാനം സാമഞ്ഞസങ്ഖാതസ്സ അരിയമഗ്ഗസ്സ അനുകൂലപ്പടിപദാ.

൪൩൬. ഏതേ ധമ്മാതി ഏതേ പാളിയം ആഗതാ അഭിജ്ഝാബ്യാപാദാദയോ പാപധമ്മാ. ഉപ്പജ്ജമാനാതി ഉപ്പജ്ജമാനാ ഏവ, പഗേവ സന്താനേ ഭാവിതാ. മലിനേതി മലവന്തേ കിലിട്ഠേ. മലഗ്ഗഹിതേതി ഗഹിതമലേ സഞ്ജാതമലേ. സമണമലാതി സമണാനം സമണഭാവസ്സ മലാ. ദുസ്സന്തീതി വിപജ്ജന്തി വിനസ്സന്തി. സമണദോസാതി സമണാനം സമണഭാവദൂസനാ. കസടേതി അസാരേ. നിരോജേതി നിത്തേജേ. അയതോ സുഖതോ അപേതാതി അപായാ, നിരയാദയോ, തം ഫലം അരഹന്തി, തം പയോജനം വാ ഏതേസന്തി ആപായികാ. ഠാനാനി അഭിജ്ഝാദയോ. തേനാഹ ‘‘അപായേ’’തിആദി. കാരണഭാവേന ദുഗ്ഗതിപരിയാപന്നായ വേദനായ ഹിതാനീതി ദുഗ്ഗതിവേദനിയാനി. തേന വുത്തം ‘‘ദുഗ്ഗതിയം വിപാകവേദനായ പച്ചയാന’’ന്തി. തിഖിണം അയന്തി വേകന്തകസദിസം സാരഅയം. അയേനാതി അയോഘംസകേന. കോഞ്ചസകുണാനം കിര കുച്ഛിയം നിവുത്ഥം യം കിഞ്ചി ഖരം തിഖിണഞ്ച ഹോതി. തഥാ ഹി തേസം വച്ചം അട്ഠിമ്പി പാസാണമ്പി വിലീയാപേതി. തേന വുത്തം ‘‘കോഞ്ചസകുണേ ഖാദാപേന്തീ’’തി. തം കിര അയചുണ്ണം അഗ്ഗിനാപി കിച്ഛേന ദയ്ഹതി, ഭേസജ്ജബലേന പന സുഖേന ദയ്ഹേയ്യ. തേന വുത്തം ‘‘സുസിക്ഖിതാ ച നം അയകാരാ ബഹുഹത്ഥകമ്മമൂലം ലഭിത്വാ കരോന്തീ’’തിആദി. അതിതിഖിണം ഹോതി, അഞ്ഞതരം അയോബന്ധനം ഫേഗ്ഗുദണ്ഡം വിയ സുഖേനേവ ഛിന്ദന്തി. സസബിളാരചമ്മേഹി സങ്ഘടിതട്ഠേന സങ്ഘാടീതി വുച്ചതി ആവുധപരിച്ഛദോതി ആഹ ‘‘സങ്ഘാടിയാതി കോസിയാ’’തി. പരിയോനദ്ധന്തി പരിതോ ഓനദ്ധം ഛാദിതം. സമന്തതോ വേഠിതന്തി സബ്ബസോ പിഹിതം.

൪൩൭. രജോതി ആഗന്തുകരജോ. ജല്ലന്തി സരീരേ ഉട്ഠാനകലോണാദിമലം. രജോജല്ലഞ്ച വതസമാദാനവസേന അനപനീതം ഏതസ്സ അത്ഥീതി രജോജല്ലികോ, തസ്സ. തേനാഹ ‘‘രജോജല്ലധാരിനോ’’തി. ഉദകം ഓരോഹന്തസ്സാതിആദീനമത്ഥോ മഹാസീഹനാദസുത്തവണ്ണനായം വുത്തോയേവ. സബ്ബമേതന്തിആദീസു സബ്ബസോപി വതസമാദാനവസേനാതി അധിപ്പായോ. യസ്മാ സബ്ബമേതം ബാഹിരസമയവസേനേവ കഥിതം, തസ്മാ സങ്ഘാടികസ്സാതി പിലോതികഖണ്ഡേഹി സങ്ഘടിതത്താ ‘‘സങ്ഘാടീ’’തി ലദ്ധനാമവത്ഥധാരിനോതി അത്ഥോ. തഥാ ഹി പാളിയം ‘‘സങ്ഘാടികസ്സ’’ഇച്ചേവ വുത്തം, ന ‘‘ഭിക്ഖുനോ’’തി. തേനാഹ ‘‘ഇമസ്മിം ഹീ’’തിആദി. കസ്മാ പനേത്ഥ ഭഗവതാ സങ്ഘാടികത്താദീനിയേവ വതസമാദാനാനി പടിക്ഖിത്താനീതി? നയദസ്സനമേതം അഞ്ഞേസമ്പി പഞ്ചാതപമൂഗവതാദീനം തപ്പടിക്ഖേപേനേവ പസിദ്ധിതോ. അപരേ പന ഭണന്തി – ‘‘നാഹം, ഭിക്ഖവേ, സങ്ഘാടികസ്സ സങ്ഘാടിധാരണമത്തേന സാമഞ്ഞം വദാമീ’’തി വുത്തേ തത്ഥ നിസിന്നോ കോചി തിത്ഥന്തരലദ്ധികോ അചേലകത്തം നു ഖോ കഥന്തി ചിന്തേസി, അപരേ രജോജല്ലകത്തം നു ഖോ കഥന്തി, ഏവം തം തം ചിന്തേന്താനം അജ്ഝാസയവസേന ഭഗവാ ഇമാനേവ വതസമാദാനാനി ഇധ പടിക്ഖിപീതി. സങ്ഘാടികന്തി നിവാസനപാരുപനവസേന സങ്ഘാടിവന്തം. തേനാഹ ‘‘സങ്ഘാടികം വത്ഥ’’ന്തിആദി. അത്തനോ രുചിയാ മിത്താദയോ സങ്ഘാടികം കരേയ്യും, പച്ഛാ വിഞ്ഞുതം പത്തകാലേ സങ്ഘാടികത്തേ സമാദപേയ്യും.

൪൩൮. അത്താനം വിസുജ്ഝന്തം പസ്സതി അഭിജ്ഝാദീനം സമുദാചാരാഭാവതോ. മഗ്ഗേന അസമുച്ഛിന്നത്താ വിസുദ്ധോതി പന ന വത്തബ്ബോ. പാമോജ്ജന്തി തരുണപീതിമാഹ. തസ്സ ഹി അത്തനോ സമ്മാപടിപത്തിയാ കിലേസാനം വിക്ഖമ്ഭിതത്താ ചിത്തസ്സ വിസുദ്ധതം പസ്സന്തസ്സ പാമോജ്ജം ജായതി, തം തുട്ഠാകാരം. തേനാഹ ‘‘തുട്ഠാകാരോ’’തി. പീതീതി പസ്സദ്ധിആവഹാ ബലവപീതി. നാമകായോ പസ്സമ്ഭതീതി ഇമിനാ ഉഭയമ്പി പസ്സദ്ധിം വദതി. വേദിയതീതി അനുഭവതി വിന്ദതി. ഇദാനി തേന നീവരണേഹി ചിത്തസ്സ വിസോധനത്തം ലദ്ധന്തി ആഹ ‘‘അപ്പനാപ്പത്തം വിയ ഹോതീ’’തി. അഞ്ഞത്ഥ ഉട്ഠിതാ അഞ്ഞം ഠാനം ഉപഗതാതി ഏത്തകേന ഉപമാഭാവേന ഉച്ചനീചതാസാമഞ്ഞേന ഹേട്ഠാ അസദ്ധമ്മാനം പടിപക്ഖവസേന ദേസനായ പരിയോസാപിതത്താ വുത്തം ‘‘യഥാനുസന്ധിനാ’’തി. മഹാസീഹനാദസുത്തേ മഗ്ഗോ പോക്ഖരണിയാ ഉപമിതോ ‘‘സേയ്യഥാപി, സാരിപുത്ത, പോക്ഖരണീ’’തിആദിം (മ. നി. ൧.൧൫൪) ആരഭിത്വാ ഉപമാസംസന്ദനേ ‘‘തഥായം പുഗ്ഗലോ പടിപന്നോ, തഥാ ച ഇരിയതി, തഞ്ച മഗ്ഗം സമാരുള്ഹോ, യഥാ ആസവാനം ഖയാ’’തി (മ. നി. ൧.൧൫൪) വുത്തത്താ. യഥാ ഹി പുരത്ഥിമാദിദിസാഹി ആഗതാ പുരിസാ തം പോക്ഖരണിം ആഗമ്മ വിസുദ്ധരൂപകായാ വിഗതപരിളാഹാ ച ഹോന്തി, ഏവം ഖത്തിയാദികുലതോ ആഗതാ തഥാഗതപ്പവേദിതം ധമ്മവിനയം സാസനം ആഗമ്മ വിസുദ്ധനാമകായാ വിഗതകിലേസപരിളാഹാ ച ഹോന്തി. തസ്മാ സബ്ബകിലേസാനം സമിതത്താ പരമത്ഥസമണോ ഹോതീതി. സേസം സുവിഞ്ഞേയ്യമേവ.

ചൂളഅസ്സപുരസുത്തവണ്ണനായ ലീനത്ഥപ്പകാസനാ സമത്താ.

നിട്ഠിതാ ച മഹായമകവഗ്ഗവണ്ണനാ.