൧൪. പരിക്ഖാരഹാരവണ്ണനാ

‘‘സബ്ബധമ്മമൂലപരിയായ’’ന്തി ഏത്ഥ സബ്ബധമ്മാ നാമ പരിയാപന്നധമ്മാ, തേ കുസലാകുസലാബ്യാകതഭേദേന തിവിധാ. തേസു കുസലാനം യോനിസോമനസികാരോ അലോഭാദയോ ച ഹേതൂ, അകുസലാനം അയോനിസോമനസികാരോ ലോഭാദയോ ച ഹേതൂ, അബ്യാകതേസു വിപാകാനം യഥാസകം കമ്മം, ഇതരേസം ഭവങ്ഗമാവജ്ജനസമന്നാഹാരാദി ച ഹേതൂ. ഏത്ഥ ച സപ്പുരിസൂപനിസ്സയാദികോ പച്ചയോ ഹേതുമ്ഹി ഏവ സമവരുള്ഹോ, സോ തത്ഥ ആദി-സദ്ദേന സങ്ഗഹിതോതി ദട്ഠബ്ബോ. ‘‘മൂല’’ന്തി വുത്താനം മഞ്ഞനാനം ഹേതുഭാവോ പാളിയം വുത്തോ ഏവ. മഞ്ഞനാസു പന തണ്ഹാമഞ്ഞനായ അസ്സാദാനുപസ്സനാ ഹേതു. ‘‘സഞ്ഞോജനിയേസു ധമ്മേസു അസ്സാദാനുപസ്സിനോ തണ്ഹാ പവഡ്ഢതീ’’തി (സം. നി. ൨.൫൨) ഹി വുത്തം. മാനമഞ്ഞനായ ദിട്ഠിവിപ്പയുത്തലോഭോ ഹേതു കേവലം സംസഗ്ഗവസേന ‘‘അഹമസ്മീ’’തി പവത്തനതോ. ദിട്ഠിമഞ്ഞനായ ഏകത്തനയാദീനം അയാഥാവഗ്ഗാഹോ ഹേതു, അസ്സുതഭാവോ പുഥുജ്ജനഭാവസ്സ ഹേതു, സോ അരിയാനം അദസ്സനസീലതായ, സാ അരിയധമ്മസ്സ അകോവിദതായ, സാ അരിയധമ്മേ അവിനീതതായ ഹേതു, സബ്ബാ ചായം ഹേതുപരമ്പരാ പഥവീആദീസു ‘‘ഏതം മമ, ഏസോഹമസ്മി, ഏസോ മേ അത്താ’’തി തിസ്സന്നം മഞ്ഞനാനം ഹേതു, സേക്ഖാരഹാദിഭാവാ പന മത്തസോ സബ്ബസോ ച മഞ്ഞനാഭാവസ്സ ഹേതൂതി. അയം പരിക്ഖാരോ ഹാരോ.