൪൨. ദേസനാനിദ്ദേസവണ്ണനാ

൩൮൨. ഇദാനി ദേസനാനിദസ്സനബ്യാസേന ഹേട്ഠാ അവുത്താനി കാനിചി സിക്ഖാപദാനി ഉപദിസിതും ‘‘ചാഗോ’’തിആദിമാഹ. ഭിക്ഖുഭാവസ്സ യോ ചാഗോ, സാ പാരാജികദേസനാതി സമ്ബന്ധോ. ഭവതി അനേനാതി ഭാവോ, സദ്ദപ്പവത്തിനിമിത്തം, ഭിക്ഖുനോ ഭാവോ ഭിക്ഖു-സദ്ദസ്സ പവത്തിനിമിത്തം ഭിക്ഖുകിച്ചം ഭിക്ഖുഭാവോ, തസ്സ. ദിസീ ഉച്ചാരണേ, ഉച്ചാരണാ പകാസനാ ദേസനാ. ‘‘ഛന്നമതിവസ്സതി, വിവട്ടം നാതിവസ്സതീ’’തി (ഉദാ. ൪൫) ഹി വുത്തം. ഇധ പന ഭിക്ഖുഭാവപരിച്ചാഗോയേവ പാരാജികായ പകാസനാ നാമ പാരാജികായ ദേസനാ. ‘‘യോ’’തി വുത്തത്താ ‘‘സോ’’തി വത്തും യുത്തം, തഥാപി സബ്ബാദീഹി വുത്തസ്സ വാ ലിങ്ഗമാദിയ്യതേ വക്ഖമാനസ്സ വാതി വക്ഖമാനദേസനാപേക്ഖായ ‘‘സോ’’തി വുത്തം. യഥാ യേന പകാരേന ‘‘ഛാദേതി ജാനമാപന്ന’’ന്തിആദിനാ വുത്തം യഥാവുത്തം, തേന. വുത്തമനതിക്കമ്മാതി അബ്യയീഭാവവസേന വാ അത്ഥോ വേദിതബ്ബോ. ഇധാപി ഗരുകാപത്തിയാ വുട്ഠാനാനതിക്കമേനേവ പകാസനാ ദേസനാ സിയാതി ‘‘വുട്ഠാനം ഗരുകാപത്തിദേസനാ’’തി വുച്ചതി.

൩൮൩. ഇദാനി വത്തബ്ബം സന്ധായ ‘‘ഏവ’’ന്തി വുത്തം. ഏകസ്സാതി ഏകസ്സ ഭിക്ഖുനോ.

൩൮൪. തുമ്ഹമൂലേതി തുമ്ഹാകം മൂലേ സമീപേ. പടിദേസേമീതി പകാസേമി. സംവരേയ്യാസീതി സംയമേയ്യാസി, സംവരേ പതിട്ഠേയ്യാസീതി അത്ഥോ.

൩൮൫. നിസ്സജ്ജിത്വാനാതി ഏകബഹുഭാവം സന്നിഹിതാസന്നിഹിതഭാവം ഞത്വാ ‘‘ഇദം മേ, ഭന്തേ, ചീവര’’ന്തിആദിനാ നിസ്സജ്ജിത്വാ. തേനാതി യസ്സ ചീവരം നിസ്സട്ഠം, തേന. ‘‘ഇമം…പേ… ദമ്മീ’’തി നിസ്സട്ഠചീവരം ദേയ്യന്തി സമ്ബന്ധിതബ്ബം. ‘‘ഇമം ചീവരം ദസാഹാതിക്കന്ത’’ന്തിആദിനാ യോജേതബ്ബം.

൩൮൬. (ക) ചീവരന്തി തിചീവരാധിട്ഠാനനയേന അധിട്ഠിതേസു സങ്ഘാടിആദീസു യം കിഞ്ചി ചീവരം. വിപ്പവുത്ഥന്തി വിപ്പയുത്തേന വുത്ഥം.

(ഖ) അകാലചീവരന്തി അനത്ഥതേ കഥിനേ വസ്സാനസ്സ പച്ഛിമമാസം ഠപേത്വാ സേസേ ഏകാദസമാസേ, അത്ഥതേ കഥിനേ തഞ്ച മാസം ഹേമന്തികേ ചത്താരോ മാസേ ച ഠപേത്വാ സേസേ സത്തമാസേ ഉപ്പന്നം, കാലേപി സങ്ഘസ്സ വാ ‘‘ഇദം അകാലചീവര’’ന്തി ഏകപുഗ്ഗലസ്സ വാ ‘‘ഇദം തുയ്ഹം ദമ്മീ’’തി ഉദ്ദിസിത്വാ ദിന്നം. ഇതരം പന കാലചീവരം. മാസാതിക്കന്തന്തി അകാലചീവരേ ഉപ്പന്നേ ഊനസ്സ പാരിപൂരിയാ സങ്ഘഗണാദിതോ സതിയാ പച്ചാസായ മാസമേകം പരിഹാരോ ലബ്ഭതി, തം മാസം അതിക്കന്തം.

(ഗ) പുരാണചീവരന്തി യം അന്തമസോ ഉസ്സീസകം കത്വാ നിപന്നോ. ചീവരം നാമ ഛന്നം അഞ്ഞതരം വികപ്പനൂപഗം. ഏസേവ നയോ സബ്ബേസു വക്ഖമാനചീവരപ്പടിസംയുത്തസിക്ഖാപദേസു.

(ഘ) അഞ്ഞത്ര പാരിവത്തകാതി അന്തമസോ ഹരീതകീഖണ്ഡേനപി പാരിവത്തകം വിനാ.

(ങ) ഗഹപതികന്തി ഭിക്ഖൂസു അപബ്ബജിതകം. അഞ്ഞത്ര സമയാതി അച്ഛിന്നചീവരനട്ഠചീവരസമയം വിനാ, അച്ഛിന്നചീവരേഹി പന സാഖാപലാസം അത്തനാ ഭഞ്ജിത്വാപി വാകാദീനി ഗണ്ഹിത്വാപി നിവാസേതും വട്ടതി, പഗേവ വിഞ്ഞത്തി. ചീവരം വിഞ്ഞാപിതന്തി സമ്ബന്ധോ. കന്തി ആഹ ‘‘അഞ്ഞാതക’’ന്തിആദി.

(ച) തദുത്തരീതി തതോ വുത്തപ്പമാണതോ ഉത്തരി, അച്ഛിന്നചീവരേന ഭിക്ഖുനാ കായേന വാ വാചായ വാ അഭിഹരിത്വാ പവാരിതചീവരതോ തീസു നട്ഠേസു ദ്വേ സാദിതബ്ബാനി, ദ്വീസു നട്ഠേസു ഏകം സാദിതബ്ബം. പകതിയാ സന്തരുത്തരേന ചരന്തേന ദ്വീസു നട്ഠേസു ദ്വേയേവ സാദിതബ്ബാനി, ഏകസ്മിം നട്ഠേ ഏകംയേവ സാദിതബ്ബം. യസ്സ ഏകംയേവ ഹോതി, തസ്മിം നട്ഠേ ദ്വേ സാദിതബ്ബാനി.

(ഛ) അപ്പവാരിതോതി ഗഹപതിനാ വാ ഗഹപതാനിയാ വാ. വികപ്പന്തി പഠമഅധിപ്പേതതോ മൂലം വഡ്ഢാപേന്തോ സുന്ദരകാമതായ ‘‘ആയതം വാ’’തിആദിനാ വിസിട്ഠകപ്പം അധികവിധാനം.

(ജ) അഞ്ഞാതകേ ഗഹപതികേതി ബഹൂനം വസേന വുത്തമത്തമേവ പുരിമതോ വിസേസോ.

(ഝ) ചോദനായാതി ‘‘അത്ഥോ മേ, ആവുസോ, ചീവരേനാ’’തി ചോദനായ. ഠാനേനാതി കായചോദനമാഹ. രാജാദീഹി പേസിതേന ഹി ദൂതേന വേയ്യാവച്ചകരസ്സ ഹത്ഥേ ചീവരചേതാപന്നേ നിക്ഖിത്തേ തിസ്സോ ചോദനാ അനുഞ്ഞാതാ, ചോദനായ ദിഗുണം ഠാനം, തസ്മാ സചേ ചോദേതിയേവ, ന തിട്ഠതി, ഛ ചോദനാ ലബ്ഭന്തി. സചേ തിട്ഠതിയേവ, ന ചോദേതി, ദ്വാദസ ഠാനാനി ലബ്ഭന്തി. സചേ ഉഭയം കരോതി, ഏകായ ചോദനായ ദ്വേ ഠാനാനി ഹാപേതബ്ബാനി.

(ട) സുദ്ധാനി ച താനി കാളകാനി ച ജാതിയാ രജനേന വാ.

(ഠ) തുലന്തി ചതൂഹി തുലാഹി കാരേതുകാമതം സന്ധായ വുത്തം. അത്ഥതോ പന യത്തകേഹി ഏളകലോമേഹി കാതുകാമോ ഹോതി, തേസു ദ്വേ കോട്ഠാസാ കാളകാനം, ഏകോ ഓദാതാനം, ഏകോ ഗോചരിയാനം ഗഹേതബ്ബോ. തുലാ നാമ പലസതം. ഗോചരിയാ നാമ കപിലവണ്ണാ. ഇദം മേ സന്ഥതം കാരാപിതന്തി യോജനാ.

(ണ) തിയോജനപരമന്തി ഗഹിതട്ഠാനതോ തീണി യോജനാനി പരമോ അസ്സ അതിക്കമനസ്സാതി ഭാവനപുംസകവസേന അത്ഥോ വേദിതബ്ബോ. അതിക്കാമിതാനീതി അന്തമസോ സുത്തകേനപി ഭണ്ഡകതഭണ്ഡഹരണം വിനാ അന്തമസോ വാതാബാധപ്പടികാരത്ഥം കണ്ണച്ഛിദ്ദേ പക്ഖിത്താനി അതിക്കാമിതാനി.

൩൮൭-൯. നിസ്സജ്ജിത്വാനാതി വുത്തനയേന വത്ഥൂനി നിസ്സജ്ജിത്വാ. അഥാതി ദേസിതാനന്തരം. ‘‘ഇമം ജാനാഹീ’’തി ഗിഹിം വദേതി യോജനാ. സോതി ആരാമികാദികോ ഗിഹീ. ‘‘ഇമിനാ കിം ആഹരാമീ’’തി വദേയ്യാതി സമ്ബന്ധോ. വദേയ്യാതി യദി വദതി. ഇമന്തി അവത്വാതി ‘‘ഇമം ആഹരാ’’തി അവത്വാ ഭിക്ഖൂനം കപ്പിയം തേലാദിന്തി വദേതി സമ്ബന്ധോ. ആദിന്തി സന്ധിവസേന നിഗ്ഗഹിതം. തേന പരിവത്തേത്വാന സോ യം കപ്പിയം ആഹരതീതി യോജനാ. തേനാതി നിസ്സഗ്ഗിയവത്ഥുനാ. ദ്വേപേതേ ഠപേത്വാതി ഏതേ രൂപിയപ്പടിഗ്ഗാഹകരൂപിയസംവോഹാരകേ ദ്വേ ഠപേത്വാ സേസേഹി പരിഭുഞ്ജിതും ലബ്ഭന്തി സമ്ബന്ധോ. പരിഭുഞ്ജിതുന്തി തം ഭുഞ്ജിതും. തതോതി പരിവത്തിതകപ്പിയതോ. അഞ്ഞേനാതി അന്തമസോ ആരാമികേനാപി. തേസന്തി വുത്താനം ദ്വിന്നം.

൩൯൦. അന്തമസോ തന്നിബ്ബത്താ രുക്ഖച്ഛായാപീതി സമ്ബന്ധോ. തന്നിബ്ബത്താതി നിസ്സട്ഠവത്ഥുനാ കിണിത്വാ ഗഹിതആരാമേ രുക്ഖച്ഛായാ തന്നിബ്ബത്താ ഹോതീതി തതോ നിബ്ബത്താതി സമാസോ. ആദിതോ സന്ഥതത്തയന്തി ആദിമ്ഹി കോസിയസുദ്ധകാളകദ്വേഭാഗസന്ഥതത്തയം.

൩൯൧. ഏവം ചേ നോ ലഭേഥാതി ഏവം പരിവത്തേത്വാ കപ്പിയകാരകോ നോ ചേ ലഭേയ്യ, സോ ഗിഹീ ‘‘ഇമം ഛഡ്ഡേഹീ’’തി സംസിയോ വത്തബ്ബോ, ഏവം രൂപിയഛഡ്ഡകോ ഗിഹീ നോ ചേ ലഭേയ്യ, സമ്മതോ ഭിക്ഖു ഛഡ്ഡേയ്യാതി സമ്ബന്ധോ. സമ്മതോതി ‘‘യോ ഛന്ദാഗതിം ന ഗച്ഛേയ്യാ’’തിആദിനാ (പാരാ. ൫൮൪) വുത്തപഞ്ചങ്ഗസമന്നാഗതോ രൂപിയഛഡ്ഡകസമ്മുതിയാ സമ്മതോ ഭിക്ഖു.

൩൯൨. ഏതാനീതി പടിഗ്ഗഹിതരൂപിയാനി. ദുതിയം പത്തന്തി ഊനപഞ്ചബന്ധനേ സതി വിഞ്ഞാപിതപത്തം സങ്ഘേ വത്തും ലബ്ഭരേതി പദസമ്ബന്ധോ. വത്തുന്തി ‘‘അഹം ഭന്തേ രൂപിയം പടിഗ്ഗഹേസി’’ന്തിആദിനാ വത്തും. സേസാനി അവസേസനിസ്സഗ്ഗിയവത്ഥൂനി സങ്ഘേ ഏകസ്മിം ഗണേ ച വത്തും ലബ്ഭരേതി യോജനാ. ഭാസന്തരേനപി വത്തും ലബ്ഭന്തി ന കേവലം പാളിഭാസായമേവ, സീഹളാദിഭാസായപി നിസ്സജ്ജിതും ലബ്ഭതീതി അത്ഥോ.

൩൯൩. (ക) നാനപ്പകാരന്തി ചീവരാദീനം കപ്പിയഭണ്ഡാനം വസേന അനേകവിധം. കയോ ഗഹണം, വിക്കയോ ദാനം. കയോ ച വിക്കയോ ച കയവിക്കയം.

(ഗ) ഊനപഞ്ചബന്ധനേനാതി ഊനാനി പഞ്ച ബന്ധനാനി യസ്സ, തേന, ഇത്ഥമ്ഭൂതലക്ഖണേ കരണവചനം. യഥാകഥഞ്ചി പന പഞ്ചബന്ധനോ പത്തോ, പഞ്ചബന്ധനോകാസോ വാ, സോ അപത്തോ, അഞ്ഞം വിഞ്ഞാപേതും വട്ടതി.

൩൯൪. സമ്മന്നിത്വാനാതി പദഭാജനീയേ വുത്തഞത്തിദുതിയകമ്മേന സമ്മന്നിത്വാ. സങ്ഘസ്സ പത്തന്തന്തി അന്ത-സദ്ദേന പത്താനം അന്തേ ഭവോ ലാമകോ പത്തോയേവ ഗഹിതോ, നിസ്സട്ഠപത്തസ്സ വിജ്ജമാനഗുണം വത്വാ ഥേരം, ഥേരസ്സ പത്തം ദുതിയത്ഥേരം ഗാഹാപേത്വാ ഏതേനേവ ഉപായേന യാവസങ്ഘനവകം ഗാഹാപേത്വാ യോ തത്ഥ സന്നിപതിതസങ്ഘസ്സ പത്തേസു പരിയന്തോ പത്തോ, തം പത്തന്തി. തസ്സാതി കതനിസ്സജ്ജനസ്സ ഭിക്ഖുനോ. ദാപയേതി സമ്മതേന പത്തഗാഹാപകേന ദാപേയ്യ.

൩൯൫. (ക) ഭേസജ്ജന്തി ഭേസജ്ജകിച്ചം കരോതു വാ, മാ വാ, ഏവം ലദ്ധവോഹാരം സപ്പിആദികം സത്താഹകാലികം.

(ഖ) ഗിമ്ഹാനസ്സ പച്ഛിമമാസേ പുരിമോ അദ്ധമാസോ പരിയേസനകരണാനം ഖേത്തം, പച്ഛിമദ്ധമാസോ പരിയേസനകരണനിവാസനാനം ഖേത്തം, വസ്സികമാസാ ചത്താരോപി അധിട്ഠാനേന സഹ ചതുന്നമ്പി ഖേത്തം, ഇമേയേവ പഞ്ചമാസാ കുച്ഛിസമയോ, ഇതരസത്തമാസാ പിട്ഠിസമയോ. പിട്ഠിസമയേ പരിയേസന്തസ്സ നിസ്സഗ്ഗിയം പാചിത്തിയം, കുച്ഛിസമയേ ച അതിരേകദ്ധമാസേ കത്വാ പരിദഹതോ നിസ്സഗ്ഗിയം പാചിത്തിയം. തേന വുത്തം ‘‘അതിരേകമാസേ സേസേ’’തി.

(ഗ) സാമം ദത്വാതി വേയ്യാവച്ചാദീനി പച്ചാസീസമാനോ സയമേവ ദത്വാ. അച്ഛിന്നന്തി തം അകരോന്തം ദിസ്വാ സകസഞ്ഞായ അച്ഛിന്നം. ഭിക്ഖുനോപി ചീവരം ഠപേത്വാ അഞ്ഞം പരിക്ഖാരം, അനുപസമ്പന്നസ്സ ച യം കിഞ്ചി പരിക്ഖാരം അച്ഛിന്ദതോ ദുക്കടം. പരിച്ചജിത്വാ ദിന്നം സകസഞ്ഞം വിനാ അച്ഛിന്ദന്തോ ഭണ്ഡഗ്ഘേന കാരേതബ്ബോ.

(ങ) വികപ്പന്തി ‘‘ആയതഞ്ച കരോഹി വിത്ഥതഞ്ചാ’’തിആദികം അധികവിധാനം.

(ച) അച്ചേകചീവരന്തി ഗമികഗിലാനഗബ്ഭിനിഅഭിനവുപ്പന്നസദ്ധാനം അഞ്ഞതരേന പവാരണമാസസ്സ ജുണ്ഹപക്ഖപഞ്ചമിതോ പട്ഠായ ‘‘വസ്സാവാസികം ദസ്സാമീ’’തി ദിന്നം അച്ചായികചീവരം. അച്ചേകചീവരസ്സ അനത്ഥതേ കഥിനേ ഏകാദസദിവസാധികോ മാസോ, അത്ഥതേ കഥിനേ ഏകാദസദിവസാധികാ പഞ്ച മാസാ ചീവരകാലസമയോ, തം അതിക്കാമേന്തസ്സ നിസ്സഗ്ഗിയം പാചിത്തിയം. തേന വുത്തം ‘‘ചീവരകാലസമയം അതിക്കാമിത’’ന്തി. കാലോ ച സോ സമയോ ച ചീവരസ്സ കാലസമയോ, തം.

(ഛ) സപ്പടിഭയേ ആരഞ്ഞകസേനാസനേ വസ്സം ഉപഗന്ത്വാ വിഹരന്തേന ഭിക്ഖുനാ തിണ്ണം ചീവരാനം അഞ്ഞതരം ചീവരം പുരിമികായ ഉപഗന്ത്വാ മഹാപവാരണായ പവാരിതതാ, കത്തികമാസതാ, പഞ്ചധനുസതികപച്ഛി മപ്പമാണയുത്തസേനാസനതാ, സാസങ്കസപ്പടിഭയതാതി ഏവം വുത്തചതുരങ്ഗസമ്പത്തിയാഅന്തരഘരേ നിക്ഖിപിത്വാ സതി പച്ചയേ ഛാരത്തപരമം തേന ചീവരേന വിപ്പവസിതബ്ബം. തതോ ചേ ഉത്തരി വിപ്പവസേയ്യ, നിസ്സഗ്ഗിയം പാചിത്തിയം. തേന വുത്തം ‘‘അതിരേകഛാരത്ത’’ന്തിആദി.

(ജ) ജാനന്തി ജാനന്തോ.

൩൯൬. ആദിമ്ഹി വിയാതി പഠമനിസ്സഗ്ഗിയേ വിയ.

൩൯൭. (ഖ) അന്തരഘരം പവിട്ഠായ ഭിക്ഖുനിയാ ഹത്ഥതോ ഖാദനീയാദിപ്പടിഗ്ഗഹണേ ച ഭിക്ഖൂസു കുലേസു ഭുഞ്ജന്തേസു ‘‘ഇധ പൂവം, സൂപം ദേഥാ’’തിആദിനാ നയേന വോസാസമാനായ ഭിക്ഖുനിയാ അനപസാദനേന ച സേഖസമ്മതേസു കുലേസു പുബ്ബേ അനിമന്തിതസ്സ ഖാദനീയാദീനം പടിഗ്ഗഹണേ ച സപ്പടിഭയേ ആരഞ്ഞകസേനാസനേ വിഹരന്തസ്സ പുബ്ബേ അപ്പടിസംവിദിതഖാദനീയാദിപ്പടിഗ്ഗഹണേ ച പാടിദേസനീയം നാമ ആപത്തിനികായോ വുത്തോ. തേന വുത്തം ‘‘ഗാരയ്ഹ’’ന്തിആദി.

൩൯൮. ‘‘അദേസനാഗാമിനിയ’’ന്തിആദി ‘‘ന ദേസയേ’’തി ഏത്ഥ കമ്മം. പാരാജികാ സങ്ഘാദിസേസാ ച അദേസനാഗാമിനിയോ നാമ. ന ആപത്തി അനാപത്തി, തം. കതദേസനം ദേസിതം. നാനാസംവാസനിസ്സീമട്ഠിതാനം ന ദേസയേതി സമ്ബന്ധോ. ഏവം ചതുപഞ്ചഹി ന ദേസയേ, മനസാ ന ദേസയേ, അപകതത്താനം ന ദേസയേ, നാനാ ‘‘ഏകാ’’തി ന ദേസയേതി. മനസാതി കേവലം ചിത്തേനേവ. നാനാതി സമ്ബഹുലാ ആപത്തിയോ ‘‘ഏകാ’’തി വത്വാ. ഏകം പന ആപത്തിം ‘‘സമ്ബഹുലാ’’തി ദേസേതും വട്ടതീതി.

ദേസനാനിദ്ദേസവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.