൪൧. പകിണ്ണകനിദ്ദേസവണ്ണനാ

൩൩൫. സദ്വാരബന്ധനേ സോദുക്ഖലകപാസകേ ഠാനേ ദിവാ സയന്തേന പരിവത്തകം ദ്വാരം ബന്ധേയ്യാതി സമ്ബന്ധോ. ദ്വാരഞ്ച ദ്വാരബന്ധനഞ്ച ദ്വാരബന്ധനാനി മജ്ഝേപദലോപവസേന, ബന്ധന-സദ്ദേനേവ വാ ദ്വാരബാഹാ വുച്ചന്തി, സഹ ദ്വാരബന്ധനേഹീതി സദ്വാരബന്ധനം, ഠാനം. ഹേട്ഠാ ഉദുക്ഖലകഞ്ച ഉപരി പാസകോ ച, സഹ ഉദുക്ഖലപാസകേഹീതി സമാസോ. താദിസേ ഠാനേ പാകാരാദിപരിക്ഖേപേന ഭവിതബ്ബന്തി പരിക്ഖിത്തേതി വിഞ്ഞായതി. സോ ച ഉച്ചതോ സഹസേയ്യപ്പഹോനകേ വുത്തനയോതി വദന്തി. സയന്തേനാതി പാദേ ഭൂമിതോ മോചേത്വാ നിപജ്ജന്തേന. പരിവത്തകന്തി സംവരണവിവരണവസേന ഇതോ ചിതോ ച പരിവത്തനയോഗ്ഗം. ദ്വാരന്തി അന്തമസോ ദുസ്സസാണിദ്വാരമ്പി. ബന്ധേയ്യാതി സബ്ബന്തിമേന വിധിനാ യാവതാ സീസം ന പവിസതി, താവതാപി ബന്ധേയ്യ, സംവരേയ്യാതി വുത്തം ഹോതി.

൩൩൬. ആഭോഗോ ചാപീതി ‘‘ഏസ ജഗ്ഗിസ്സതീ’’തി ആഭോഗോ ചാപി. ച-സദ്ദേന ‘‘ദ്വാരം ജഗ്ഗാഹീ’’തി വചനമ്പി സമുച്ചിനോതി. സവസേ തം ആകാരം വിനാതി സസ്സ അത്തനോ വസേ ആയത്തേ ഠാനേ, യത്ഥ പന ബഹൂനം സഞ്ചരണത്താ ദ്വാരം സംവുതമ്പി സംവുതട്ഠാനേ ന തിട്ഠതി, ദ്വാരം അലഭന്താ പാകാരം അഭിരുഹിത്വാപി വിചരന്തി, താദിസേ പരിവേണേ സംവരണകിച്ചം നത്ഥി. അഥ വാ സസ്സ വസോ ആയത്തോ, ന യക്ഖാദീനം തേഹി ഗഹിതകത്തസ്സ, ബന്ധിത്വാ നിപജ്ജാപിതത്തസ്സ ച അഭാവേനാതി സവസോ. തസ്മിം സതി പുബ്ബേ വുത്തദ്വാരം സംവരണആഭോഗകരണവചനസങ്ഖാതം ആകാരന്തി അത്ഥോ.

൩൩൭. രതനാനീതി മുത്താദീനി ദസവിധാനി. തത്ഥ പന ജാതിഫലികം ഉപാദായ സബ്ബോപി മണി വേളുരിയോപി ലോഹിതങ്കോ മസാരഗല്ലോ ച ധോതാപി അധോതവിദ്ധാപി അനാമാസാ, കാചമണി ച പാനീയസങ്ഖോ ധോതോ അധോതോപി ആമാസാ, സിലാ ധോതവിദ്ധാ സുവണ്ണേന സദ്ധിം പചിതാ മുഗ്ഗവണ്ണാ ച അനാമാസാ. ചേതിയഘരഗോപകാനം സുവണ്ണചേതിയേ കചവരമേവ ഹരിതും വട്ടതി. ആരകൂടലോഹമ്പി ജാതരൂപഗതികമേവ. ഇത്ഥിരൂപാനീതി അന്തമസോ പിട്ഠമയഇത്ഥിരൂപാനിപി. ധഞ്ഞന്തി അന്തമസോ തത്ഥജാതകമ്പി മഗ്ഗേ പസാരിതമ്പി സത്തവിധം ധഞ്ഞം. കീളാവസേന അപരണ്ണാനി താലഫലാദീനിപി അനാമാസാനി, പസാരിതമ്പി ന മദ്ദന്തേന ഗന്തബ്ബം, അസതി മഗ്ഗേ മഗ്ഗം അധിട്ഠായ ഗന്തബ്ബം. ഇത്ഥിപസാധനന്തി അന്തമസോ പിളന്ധനത്ഥായ ഠപിതം നിവാസനതാലപണ്ണമുദ്ദികമ്പി.

൩൩൮. സിത്ഥതേലോദതേലേഹീതി മധുസിത്ഥകനിയ്യാസാദീസു യേന കേനചി തേലമിസ്സകസിലേസേന ച ഉദകമിസ്സകതേലേന ച. ഫണഹത്ഥഫണേഹീതി ഫണമിവ ഫണം, അങ്ഗുലീഹി ഫണകിച്ചകരണേന ഹത്ഥോയേവ ഫണം ഹത്ഥഫണം, ദന്തമയാദി യം കിഞ്ചി ഫണഞ്ചേവ ഹത്ഥഫണഞ്ചാതി ദ്വന്ദോ. ഓസണ്ഠേയ്യാതി ഓലിഖിത്വാ സന്നിസീദാപേയ്യ.

൩൩൯. ഏകപാവുരണാ വാ ഏകത്ഥരണാ വാ ന തുവട്ടയും, ഏകമഞ്ചേ ന തുവട്ടയുന്തി യോജനാ. ഏകം പാവുരണം ഏകം അത്ഥരണം ഏതേസന്തി വിഗ്ഗഹോ. ന തുവട്ടയുന്തി ന നിപജ്ജേയ്യും. ഏകസ്മിം ഭാജനേ വാപി ന ഭുഞ്ജേയ്യുന്തി യോജേതബ്ബം.

൩൪൦. മനുസ്സാനം പമാണങ്ഗുലേന അട്ഠ അങ്ഗുലാനി യസ്സ, അധികേന സഹിതം അട്ഠങ്ഗുലന്തി സമാസോ. ലസുണം മഗധേസു ജാതം ആമലകഭണ്ഡികം ലസുണം ന ഖാദേയ്യാതി സമ്ബന്ധോ. ന അകല്ലകോതി അഗിലാനോ.

൩൪൧. ഹീനുക്കട്ഠേഹി ജാതിആദീഹി ഉക്കട്ഠം വാ ഹീനം വാ ഉജും വാ അഞ്ഞാപദേസേന വാ ദവാ വദേ, ദുബ്ഭാസിതന്തി സമ്ബന്ധോ. ജാതിആദീഹീതി ജാതിനാമഗോത്തകമ്മസിപ്പആബാധലിങ്ഗകിലേസആപത്തിഅക്കോസേഹി. ഉക്കട്ഠന്തി ജാത്യാദീഹിയേവ ഉക്കട്ഠം ഉപസമ്പന്നം അനുപസമ്പന്നം വാ. ദവാതി കേളിഹസാധിപ്പായതായ. ഉജും വാതി ‘‘ചണ്ഡാലോസീ’’തിആദിനാ നയേന. അഞ്ഞാപദേസേന വാതി ‘‘സന്തി ഇധേകച്ചേ ചണ്ഡാലാ’’തിആദിനാ നയേന.

൩൪൨. ദീഘേ നഖേതി മംസപ്പമാണതോ. ദീഘേ കേസേതി ദ്വങ്ഗുലതോ. സചേപി ന ദീഘാ, ദുമാസതോ ഏകദിവസമ്പി അതിക്കാമേതും ന ലഭതി. ദീഘേ നാസലോമേതി നാസതോ ബഹി നിക്ഖന്തേ. വീസതിമട്ഠന്തി വീസതിയാ നഖാനം മട്ഠഞ്ച. സമ്ബാധേതി ഉഭോസു ഉപകച്ഛകേസു, മുത്തകരണേ ച ലോമഹാരണഞ്ച ന ലബ്ഭാതി സമ്ബന്ധനീയം. ന ലബ്ഭാതി ഏതേ മട്ഠാദയോ ന ലബ്ഭന്തീതി അത്ഥോ, നിപാതോ വാ ലബ്ഭാതി. ആബാധപ്പച്ചയാ പന സമ്ബാധേ ലോമം സംഹരിതും വട്ടതി.

൩൪൩. സങ്ഘുദ്ദിട്ഠം വാ സങ്ഘികം വാ സയനാസനം യഥാവുഡ്ഢം ന ബാധേയ്യാതി യോജനാ. സങ്ഘസ്സ ഉദ്ദിട്ഠം സങ്ഘുദ്ദിട്ഠം, സങ്ഘം ഉദ്ദിസ്സ കതന്തി അധിപ്പായോ. യോ യോ വുഡ്ഢോ യഥാവുഡ്ഢം, വുഡ്ഢപ്പടിപാടിയാതി അത്ഥോ. ന ബാധേയ്യാതി ന പടിബാഹേയ്യ. അല്ലപാദാ നാമ യേഹി അക്കന്തട്ഠാനേ ഉദകം പഞ്ഞായതി. സയനാസനന്തി മഞ്ചപീഠാദി, ഇമിനാ പരിഭണ്ഡകതാ ഭൂമീതിപി ഉപലക്ഖിതാ. സുധോതപാദകം വാപി സഉപാഹനോ തഥേവാതി സമ്ബന്ധോ. സുധോതപാദകന്തി ധോതപാദേഹേവ അക്കമിതബ്ബട്ഠാനം. ധോതാ പാദാ യസ്സ അക്കമനസ്സാതി കിരിയാവിസേസനസമാസോ. യദി പന തത്ഥ നേവാസികാ അധോതപാദേഹിപി വളഞ്ജേന്തി, തഥേവ വളഞ്ജേതും വട്ടതി. തഥേവാതി പരിഭണ്ഡകതം ഭൂമിം സേനാസനം വാ നക്കമേതി അത്ഥോ.

൩൪൪. സങ്ഘാടിയാതി അധിട്ഠിതസങ്ഘാടിയാ. പാദേ പരിഗ്ഗഹേത്വാ ആസനം പല്ലത്ഥോ, പല്ലത്ഥം കരോതീതി പല്ലത്ഥാതിധാതുസ്സ പല്ലത്ഥേതി രൂപം. വിഹാരേപി അന്തരഘരേപി പല്ലത്ഥികായ ന നിസീദേയ്യാതി അധിപ്പായോ, പരികമ്മകതം ഭിത്താദിന്തി യോജനാ. പരികമ്മകതന്തി സേതവണ്ണേന വാ ചിത്തകമ്മേന വാ കതപരികമ്മം. ആദി-സദ്ദോ ദ്വാരവാതപാനാദിം സങ്ഗണ്ഹാതി. ന അപസ്സയേതി ചീവരാദിനാ അപ്പടിച്ഛാദേത്വാ അപസ്സയനം ന കരേയ്യ. നോ ന ആചമേതി നേവ ന ആചമേ, ആചമേയ്യാതി അത്ഥോ. ദ്വേ പടിസേധാ പകതിയത്ഥം ഗമേന്തീതി. സന്തേതി ഇമിനാ ഉദകേ അസന്തേ അനാപത്തീതി ദീപേതി.

൩൪൫. അകപ്പിയസമാദാനേതി ഭിക്ഖൂനം സാമണേരാനം അകപ്പിയേ സമാദാനേ. ദവാതി നിപാതോ, കീളാധിപ്പായേനാതി അത്ഥോ. സിലാപവിജ്ഝനേതി അന്തമസോ ഹത്ഥയന്തേനപി സക്ഖരികായപി ഖിപനേ. സഭാഗായ ദേസനായ ആവികമ്മേ ച ദുക്കടന്തി യോജേതബ്ബം. സഭാഗായാതി വത്ഥുവസേന സമാനോ ഭാഗോ ഏതിസ്സാ ആപത്തിയാതി വിഗ്ഗഹോ. ച-സദ്ദോ താദിസിയാ പടിഗ്ഗഹണമത്തം സമുച്ചിനോതി.

൩൪൬. പടിസ്സവോ നാമ ‘‘ഉഭോപി മയം ഇധ വസ്സം വസിസ്സാമ, ഏകതോ ഉദ്ദിസാപേമാ’’തിആദിപടിജാനനം, തസ്സ വിസംവാദോ പച്ഛാ അകരണം പടിസ്സവവിസംവാദോ, തസ്മിം, നിമിത്തത്ഥേ ഭുമ്മം. സുദ്ധചിത്തസ്സാതി കഥനസമയേ ‘‘കരിസ്സാമീ’’തി ഏവം പവത്തചിത്തസ്സ. ഇതരസ്സാതി അഞ്ഞസ്സ അസുദ്ധചിത്തസ്സ.

൩൪൭. കിച്ചേതി സുക്ഖകട്ഠാദിഗ്ഗഹണകിച്ചേ സതി ഏവ പോരിസം പുരിസപ്പമാണം അഭിരുഹേയ്യാതി സമ്ബന്ധോ. ആപദാസൂതി വാളമിഗദസ്സനാദീസു.

൩൪൮. പരിസ്സാവനം വിനാതി സമ്ബന്ധോ. അദ്ധാനന്തി ഹേട്ഠിമന്തേന അദ്ധയോജനസങ്ഖാതം അദ്ധാനം. സചേ ന ഹോതി പരിസ്സാവനം വാ ധമ്മകരണോ വാ, സങ്ഘാടികണ്ണോപി അധിട്ഠാതബ്ബോ. യാചമാനസ്സാതി പരിസ്സാവനം യാചന്തസ്സ.

൩൪൯. ആബാധപ്പച്ചയാ അഞ്ഞത്ര സേസങ്ഗേ ച അത്തഘാതനേ ച ദുക്കടന്തി യോജനാ. സേസങ്ഗേതി അങ്ഗജാതതോ കണ്ണനാസാദിഅവസേസേ അവയവച്ഛേദനേ. അത്തഘാതനേതി ആഹാരുപച്ഛേദാദിനാ അത്തനോ മാരണേ.

൩൫൦. തൂലികായ കയിരമാനം ഇത്ഥിപുരിസാദികം ചിത്തഞ്ച പോത്ഥകഞ്ച കട്ഠാദീസു കയിരമാനം ചിത്തപോത്ഥകാനി, താനിയേവ രൂപാനീതി സമാസോ. ജാതകാദീനി പന പരേഹി കാരാപേതും ലബ്ഭന്തി. മാലാകമ്മാദീനി സയമ്പി കാതും ലബ്ഭന്തി. ആരാമാരഞ്ഞഗേഹേസു ഭുഞ്ജന്തം ന ഉട്ഠാപേയ്യാതി യോജേതബ്ബം. വിഹാരസങ്ഖാതോ ആരാമോ ച അരഞ്ഞഞ്ച അന്തരഘരസങ്ഖാതം ഗേഹഞ്ചാതി ദ്വന്ദോ. ‘‘ആരാമ…പേ… ഗേഹേസൂ’’തി വത്തബ്ബേ ഏ-കാരസ്സ അ-കാരകരണേന ഗാഥാബന്ധവസേന വുത്തം. ഓകാസേ കതേ പന ‘‘പവിസഥാ’’തി വുത്തേ ച പവിസിതബ്ബം ഉപനിസീദിതബ്ബഞ്ച.

൩൫൧. പുമയുത്താനി യാനാനി ച സിവികഞ്ച ഹത്ഥവട്ടകഞ്ച പാടങ്കിഞ്ച അഭിരുഹിതും ഗിലാനസ്സ കപ്പതേതി സമ്ബന്ധോ. പുമയുത്താനീതി അസ്സഗവാദിപുരിസയുത്താനി, ന ധേനുയുത്താനി, സാരഥി പന ഇത്ഥീ വാ ഹോതു പുരിസോ വാ, വട്ടതി. ഹത്ഥവട്ടകേപി ഏസേവ നയോ, യാനാനീതി രഥസകടാദീനി, സിവികന്തി പീഠകസിവികം, പീഠകയാനന്തി അത്ഥോ. പാടങ്കീതി അന്ദോലികാ. ഗിലാനസ്സാതി ഏത്ഥ ഗിലാനോ നാമ ന അപ്പകേനപി സീസാബാധാദിമത്തേന വേദിതബ്ബോ, യോ പന ന സക്കോതി വിനാ യാനേന ഗന്തും, ഏവരൂപോ വേദിതബ്ബോ. തഥാ ഹി യാനം അനുജാനന്തേന ഭഗവതാ കോസലേസു ജനപദേസു ഭഗവന്തം ദസ്സനായ സാവത്ഥിം ഗച്ഛന്തം അഞ്ഞതരം ഗിലാനം ഭിക്ഖും ഗന്തുമസക്കുണേയ്യതായ അഞ്ഞതരസ്മിം രുക്ഖമൂലേ നിസിന്നം ദിസ്വാ മനുസ്സേഹി തം പവത്തിം ഞത്വാ ‘‘ഏഹി, ഭന്തേ, ഗമിസ്സാമാ’’തി വുത്തേ ‘‘നാഹം, ആവുസോ, ഗമിസ്സാമി, ഗിലാനോമ്ഹീ’’തി വുത്തവത്ഥുസ്മിം (മഹാവ. ൨൫൩) അനുഞ്ഞാതം, തഥാ വദന്തോ ച സോ ഭിക്ഖു ഗമനുപച്ഛേദസാധകമേവ ഗേലഞ്ഞം സന്ധായാഹാതി വിഞ്ഞായതി അധിപ്പേതത്ഥനിപ്ഫത്തിയാ ഉപച്ഛിന്നത്താ, അപിച യാനേന ഏകപരിച്ഛേദായ ഉപാഹനായ പരിച്ഛേദം ഠപേന്തേന അട്ഠകഥാചരിയേന ‘‘ഗിലാനേന ഭിക്ഖുനാ സഉപാഹനേനാതി ഏത്ഥ ഗിലാനോ നാമ യോ ന സക്കോതി അനുപാഹനേന ഗാമം പവിസിതു’’ന്തി അട്ഠകഥായം (മഹാവ. അട്ഠ. ൨൫൬) വുത്തം, തസ്മാ യഥാവുത്തഗിലാനോവ ഗിലാനോതി നിട്ഠമേത്ഥ ഗന്തബ്ബം.

൩൫൨. ദവം കരണേതി കേളിയാ കരണേ. അഞ്ഞസ്സാതി അന്തമസോ ദുസ്സീലസ്സാപി. ഉപലാളനേതി ‘‘പത്തം ദസ്സാമി, ചീവരം ദസ്സാമീ’’തിആദിനാ.

൩൫൩. വിവരിത്വാ ന ദസ്സയേതി സമ്ബന്ധനീയം. താ ഭിക്ഖുനിയോ.

൩൫൪. ഓവാദന്തി ഭിക്ഖുനീഹി തേരസിയം വാ ചാതുദ്ദസിയം വാ ആഗന്ത്വാ ഉപോസഥം പുച്ഛിത്വാ ‘‘ചാതുദ്ദസോ’’തിആദിനാ ഭിക്ഖുനാ ആചിക്ഖിതേ പുന താഹി ഉപോസഥദിവസേ സമാഗന്ത്വാ ഓവാദൂപസങ്കമനയാചനം, തം പാതിമോക്ഖുദ്ദേസകസ്സ ആരോചേത്വാ തേന കതസന്നിട്ഠാനം ഗഹേത്വാ പാടിപദേ പച്ചാഹരിതബ്ബന്തി അജാനനകം ബാലഞ്ച തഥാ കാതും അസമത്ഥം ഗിലാനഞ്ച പാടിപദേ ഗന്തുകാമം ഗമിയഞ്ച വജ്ജേത്വാ അഞ്ഞസ്സ ഗഹണപച്ചാഹരണാനി അകാതും ന വട്ടതി. തേന വുത്തം ‘‘ന ഗണ്ഹതോ’’തിആദി.

൩൫൫. ലോകായതന്തി നിരത്ഥകകാരണപ്പടിസംയുത്തം തിത്ഥിയസത്ഥം. തിരച്ഛാനവിജ്ജാ ച ഇമിനാവ ഉപലക്ഖിതാ. ന വാചേയ്യാതി പരേസം ന വാചേയ്യ. ഇമിനാവ അത്തനോ പരിയാപുണനമ്പി പടിക്ഖിത്തം ലോകായതതിരച്ഛാനവിജ്ജാതി ച രാഗദോസമോഹവഡ്ഢാനി ബുദ്ധാദിഗരഹിതാ സഗ്ഗമോക്ഖാനം തിരോ തിരിയതോ അഞ്ചിതാ ഗതാ പവത്താ കബ്ബനാടകാദികാ സബ്ബാപി വിജ്ജാ അനുലോമവസേന വാ വിനയപരിയായം പത്വാ ഗരുകേ ഠാതബ്ബന്തി വിനയയുത്തിതോപി സങ്ഗഹിതാതി വേദിതബ്ബാ. ഏവഞ്ച നോ ഗരൂനമുപദേസോ. പേളായപീതി യത്ഥ പാതിം ഠപേത്വാ സുഖിനോ ഭുഞ്ജന്തി, തമ്ബലോഹേന രജതേന വാ കതായ തായ ആസിത്തകൂപധാനസങ്ഖാതായ പേളായ ഠപേത്വാ.

൩൫൬. പാരുതഞ്ച നിവാസനഞ്ച, ഗിഹീനം ഹത്ഥിസോണ്ഡാദിവസേന പാരുതനിവാസനം യസ്സ പാരുപനസ്സ നിവാസനസ്സാതി കിരിയാവിസേസനസമാസോ. ഗിഹിപാരുതനിവാസനം ന പാരുപേ ന നിവാസേയ്യാതി സമ്ബന്ധോ. സംവേല്ലിയം ന നിവാസേയ്യാതി മല്ലകമ്മകരാദയോ വിയ കച്ഛം കത്വാ ന നിവാസേയ്യ. ഏവം നിവാസേതും ഗിലാനസ്സാപി മഗ്ഗപ്പടിപന്നസ്സാപി ന വട്ടതി. യമ്പി മഗ്ഗം ഗച്ഛന്താ ഏകം വാ ദ്വേ വാ കോണേ ഉക്ഖിപിത്വാ അന്തരവാസകസ്സ ഉപരി ലഗ്ഗന്തി, ന വട്ടതി. ഏവം അപാരുപിത്വാ അനിവാസേത്വാ ച നിബ്ബികാരം പരിമണ്ഡലം പാരുപിതബ്ബം തിമണ്ഡലം പടിച്ഛാദേന്തേന പരിമണ്ഡലം നിവാസേതബ്ബഞ്ച, തഥാ അപാരുപിത്വാ അനിവാസേത്വാ ച ആരാമേ വാ അന്തരഘരേ വാ അനാദരേന യം കിഞ്ചി വികാരം കരോന്തസ്സ ദുക്കടം. ദായന്തി വനം. നാലിമ്പയേയ്യാതി ‘‘സബ്ബൂപകാരാനി വിനസ്സന്തൂ’’തി വാ ഖിഡ്ഡാധിപ്പായേന വാ നാലിമ്പയേയ്യ.

൩൫൭. വഡ്ഢിം നോ പയോജയേ അഞ്ഞാതകപ്പവാരിതേ നോ യാചേതി യോജനാ. അഞ്ഞസ്സാതി സഹധമ്മികസ്സാപി. കതിപാഹം ഭുത്വാ വാതി യോജനീയം. പുനോതി നിപാതോ.

൩൫൮. ദണ്ഡിനം ഞത്വാ വാ അഞത്വാ വാ ഉദ്ദിസ്സ രക്ഖം യാചനേ ദണ്ഡിതേ ദണ്ഡോ അസ്സ ഗീവാതി യോജനാ. ദണ്ഡം ഗണ്ഹതീതി പച്ചയന്തസ്സ ദണ്ഡിനം ദണ്ഡഗ്ഗഹണന്തി അത്ഥോ. ഉദ്ദിസ്സാതി ‘‘അമ്ഹാകം വിഹാരേ അസുകേന ച അസുകേന ച ഇദം നാമ കത’’ന്തി, ‘‘കരിസ്സ’’ന്തി വാ ഏവം അതീതം വാ അനാഗതം വാ ആരബ്ഭ. യാചനേതി വോഹാരികേസു യാചനേ സതി. ദണ്ഡിതേതി തേഹി ദണ്ഡേ ഗഹിതേ സോ ദണ്ഡോ അസ്സ യാചകസ്സ ഭിക്ഖുനോ ഗീവാ, ഇണം ഹോതീതി അത്ഥോ. വോഹാരികേഹി പന ‘‘കേനാ’’തി വുത്തേ ‘‘അസുകേനാതി വത്തും അമ്ഹാകം ന വട്ടതി, തുമ്ഹേയേവ ജാനിസ്സഥ, കേവലഞ്ഹി മയം രക്ഖം യാചാമ, തം നോ ദേഥ, അവഹടഭണ്ഡഞ്ച മം ആഹരാപേഥാ’’തി വത്തബ്ബം. ഏവം അനോദിസ്സ ആചിക്ഖണാ ഹോതി, സാ വട്ടതി. പാരാജികാദികാതി പാരാജികഥുല്ലച്ചയദുക്കടാനി.

൩൫൯. ‘‘ഹരന്തേസു പരിക്ഖാരം,

ചോരോ ചോരോതി ഭാസിതേ;

അനത്ഥായേസം ഗണ്ഹന്തേ’’തി. –

പാഠേഹി ഭവിതബ്ബം. ഏവഞ്ഹി സതി ‘‘ഹരന്തേസൂ’’തി ബഹുവചനേന സഹ ഘടതേ. പരിക്ഖാരം ഹരന്തേസു ഏസം അനത്ഥായ ‘‘ചോരോ ചോരോ’’തി ഭാസിതേ ദണ്ഡം ഗണ്ഹന്തേ തത്തകം അസ്സ ഗീവാതി യോജേതബ്ബം. ഹരന്തേസൂതി ചോരേസു ഗഹേത്വാ ഗച്ഛന്തേസു. ഏസന്തി ചോരാനം. ഗണ്ഹന്തേതി വോഹാരികജനേ ഗണ്ഹന്തേ. യത്തകം ഗഹിതം, തത്തകം അസ്സ ഭിക്ഖുനോ ഗീവാ, ഭണ്ഡദേയ്യം ഹോതീതി അത്ഥോ.

൩൬൦. പാകാരകുട്ടാനം ബഹി വളഞ്ജേ വാപി വീഹാദിനാളികേരാദിരോപിമേ ഹരിതേ വാപി വിഘാസുച്ചാരസങ്കാരമുത്തം നാവലോകിയ ഛഡ്ഡേയ്യ, ദുക്കടന്തി സമ്ബന്ധോ. വളഞ്ജേ നാവലോകിയാതി ച ഇമിനാ ഓലോകേത്വാ വാ അവളഞ്ജേ വാ വിഘാസാദീനി ഛഡ്ഡേന്തസ്സ അനാപത്തീതി ദീപേതി. വീഹി ആദി യേസം സാലിആദീനം തേ വീഹാദയോ, നാളികേരോ ആദി യേസം അമ്ബപനസാദീനം തേ നാളികേരാദയോ, വീഹാദയോ ച നാളികേരാദയോ ചാതി ദ്വന്ദോ, തേസം രോപോ, തേന നിബ്ബത്തം വീഹാദി…പേ… രോപിമം. ഹരിതേതി ഹരിതട്ഠാനേ. വിഘാസോ നാമ ഉച്ഛിട്ഠോദകചലകാദി.

൩൬൧. ധമ്മയുത്തമ്പി നച്ചഞ്ച ഗീതഞ്ച വാദിതഞ്ച യോജാപേതുഞ്ച പയോജേതുഞ്ച പയുത്താനി പസ്സിതുഞ്ച ‘‘ഉപഹാരം കരോമാ’’തി വുത്തേ സമ്പടിച്ഛിതും വാ ന ലബ്ഭന്തി സമ്ബന്ധോ. ധമ്മയുത്തമ്പീതി രതനത്തയഗുണൂപസംഹിതതായ അന്തമസോ ധമ്മേന പുഞ്ഞേന സംയുത്തമ്പി. നച്ചന്തി അന്തമസോ മോരസുകമക്കടാദീനം നച്ചമ്പി. ഗീതന്തി അന്തമസോ ഗീതസ്സ പുബ്ബഭാഗേ കയിരമാനം ദന്തഗീതമ്പി. വാദിതന്തി അന്തമസോ ഉദകഭേരിവാദിതമ്പി. യോജാപേതുന്തി അഞ്ഞേഹി കാരാപേതും. പയോജേതുന്തി അത്തനാ കാതും. ആയതകേന ഗീതസ്സരേന ധമ്മമ്പി ഭാസിതും ന വട്ടതി. പയുത്താനീതി പരേഹി യേഹി കേഹിചി കതാനി. പസ്സിതുന്തി ഇമിനാ അനോലോചനദസ്സനമ്പി ഗഹിതന്തി സോതുന്തിപി അത്ഥോ വിഞ്ഞായതി. അന്തരാരാമേ ഠിതസ്സ പസ്സതോ അനാപത്തി. വീഥിയം ഠത്വാ ഗീവം പരിവത്തേത്വാ പസ്സതോപി ആപത്തിയേവ. യേന കേനചി കരണീയേന ഗതട്ഠാനേ പസ്സതി, സുണാതി വാ, അനാപത്തി. സമ്പടിച്ഛിതുന്തി ‘‘സാധൂ’’തി സമ്പടിച്ഛിതും. ‘‘ഉപഹാരകരണം നാമ സുന്ദര’’ന്തി വത്തും വട്ടതി. വാ-സദ്ദോ സമുച്ചയേ.

൩൬൨. ‘‘കീളത്ഥം കതം രാജാഗാര’’ന്തിആദിനാ സമ്ബന്ധിതബ്ബം. ചിത്തേന വിചിത്തകം ആഗാരം ചിത്താഗാരകം.

൩൬൩. ആസനേന നവേ ന പടിബാഹേയ്യാതി യോജനാ. ആസനേനാതി ആസനതോ. ന പടിബാഹേയ്യാതി ന ഉട്ഠാപേയ്യ. ഉണ്ഹേ ചീവരം ന നിദഹേയ്യാതി യോജനീയം. ന നിദഹേയ്യാതി അധികം ന നിദഹേയ്യ. ഗരുനാതി ആചരിയുപജ്ഝായേന. പണാമിതോതി ‘‘മാ ഇധ പവിസാ’’തിആദിനാ നിക്കഡ്ഢിതോ.

൩൬൪. സത്തഹി ആപത്തീഹി ച ഭിക്ഖും വാപി അഞ്ഞേനേവ ച ഉപാസകം വാപി പരമ്മുഖാ അക്കോസനേ ദുക്കടന്തി യോജേതബ്ബം. ആപത്തീഹി ചാതി ച-സദ്ദോ അവധാരണേ. അഞ്ഞേനേവ ചാതി ഏത്ഥ ഏവ ചാതി നിപാതസമുദായോ, ഏകോ ഏവ വാ അവധാരണേ, വുത്തതോ അഞ്ഞേനേവ ‘‘അസദ്ധോ’’തിആദിനാതി അത്ഥോ. പരമ്മുഖാതി നിപാതോ, തസ്സ അസമ്മുഖേതി അത്ഥോ. സമ്മുഖാ വദന്തസ്സ പാചിത്തിയം. പാപഗരഹണവസേന പന വദതോ അനാപത്തി.

൩൬൫. സദ്ധാദേയ്യം സദ്ധായ ദാതബ്ബം ചീവരഞ്ച ച-സദ്ദേന അവസേസമ്പി വിനിപാതേതും നാസേതും ന ലബ്ഭം, പിതൂനം ലബ്ഭന്തി സമ്ബന്ധോ. ഞാതീനമ്പീതി പി-സദ്ദോ സമ്ഭാവനേ.

൩൬൬. അഞ്ഞത്ര വസ്സംവുത്ഥോ അഞ്ഞതോ ഭാഗം ഗണ്ഹേയ്യ, ദുക്കടന്തി സമ്ബന്ധോ. അഞ്ഞത്രാതി അഞ്ഞസ്മിം വിഹാരേ. അഞ്ഞതോതി അഞ്ഞവിഹാരതോ. പടിദേയ്യാതി ഗഹിതട്ഠാനേ ദദേയ്യ. ഗഹിതേ തസ്മിം വത്ഥുസ്മിം നട്ഠേ വാ ജിണ്ണേ വാ തസ്സ ഗീവാഹോ തീതി സമ്ബന്ധോ. ചോദിതോ നോ ദദേയ്യ, തേസം ധുരനിക്ഖേപതോ ഭണ്ഡഗ്ഘകാരിയോ ഹോതീതി യോജനാ. ചോദിതോതി വത്ഥുസാമികേഹി ‘‘ദേഹീ’’തി വുത്തോ. തേസന്തി തസ്മിം വിഹാരേ ലാഭീനം ഭിക്ഖൂനം.

൩൬൭. സന്തരുത്തരോ വാ കല്ലോ സഉപാഹനോ വാ ഗാമം ന പവിസേയ്യ, ചാമരീമകസബീജനിം ന ധാരേയ്യാതി യോജനീയം. അന്തരഞ്ച ഉത്തരഞ്ച, സഹ അന്തരുത്തരേന സന്തരുത്തരോ. അഗ്ഗളഗുത്തേ വിഹാരേ സങ്ഘാടിം നിക്ഖിപിത്വാ ഗന്തും വട്ടതി. ആരഞ്ഞകേന പന ഭണ്ഡുക്ഖലികായ പക്ഖിപിത്വാ പാസാണരുക്ഖസുസിരാദീസു പടിച്ഛന്നേസു ഠപേത്വാ ഗന്തബ്ബം. അന്തരുത്തരാനം നിക്ഖേപേ അയമേവ നയോ. കല്ലോതി അഗിലാനോ. മകസാനം ബീജനീ മകസബീജനീ, ചമരീനം വാളേഹി കതാ മകസബീജനീതി സമാസോ.

൩൬൮. ആരാമതോ ബഹീതി സമ്ബന്ധനീയം. ആരാമതോതി ആരാമൂപചാരതോ. ന ധാരേയ്യാതി അഗിലാനോ ന ധാരേയ്യ. യസ്സ പന കായദാഹോ വാ പിത്തകോപോ വാ ഹോതി, ചക്ഖു വാ ദുബ്ബലം, അഞ്ഞോ വാ കോചി ആബാധോ വിനാ ഛത്തേന ഉപ്പജ്ജതി, തസ്സ ഗാമേ വാ അരഞ്ഞേ വാ ഛത്തം വട്ടതി. ഗുത്തിയാ ലബ്ഭതീതി വസ്സേ ചീവരഗുത്തത്ഥം, വാളമിഗചോരഭയേസു അത്തഗുത്തത്ഥമ്പി ലബ്ഭതീതി അത്ഥോ. ഏകപണ്ണഛത്തം പന സബ്ബത്ഥേവ വട്ടതി.

൩൬൯. ഉഭതോകാജം ന ഗാഹേയ്യാതി സമ്ബന്ധോ. ഉഭതോ ദണ്ഡസ്സ ഉഭയകോടിയം ഭാരബന്ധകാജം ഉഭതോകാജം, അലോപതപ്പുരിസോ. ഏകന്തരികകാജകന്തി അന്തരമേവ അന്തരികം, ഏകഞ്ച അന്തരികഞ്ചാതി ദ്വന്ദോ, ഏകന്തരികേ ഭാരബന്ധകാജന്തി തപ്പുരിസോ ഏകതോകാജകം, അന്തരികകാജകന്തി വുത്തം ഹോതി. ഹത്ഥേ ഓലമ്ബോ അസ്സ ഭാരസ്സാതി സമാസോ.

൩൭൦. അനോകാസകതന്തി ‘‘കരോതു മേ ആയസ്മാ ഓകാസം, അഹം തം വത്തുകാമോ’’തി ഏവം ചോദകേന ഓകാസേ കാരാപിതേ നത്ഥി ഓകാസോ കതോ അനേന ചുദിതകേനാതി ബഹുബ്ബീഹി. ചോദേയ്യാതി ചാവനഅക്കോസകമ്മവുട്ഠാനാധിപ്പായേന ചോദേയ്യ. ഉപോസഥപ്പവാരണട്ഠപനഅനുവിജ്ജധമ്മകഥാധിപ്പായേസു ഓകാസകമ്മം നത്ഥി. സുദ്ധസ്സാതി അനാപത്തികതായ സുദ്ധസ്സ. അവത്ഥുസ്മിന്തി അകാരണേ. തഥാതി ദുക്കടം അതിദിസതി. കരോന്തേനാപി ‘‘ഭൂതമേവ നു ഖോ ആപത്തിം വദതി, അഭൂത’’ന്തി ഏവം ഉപപരിക്ഖിത്വാ കാതബ്ബാ. ‘‘അനുജാനാമി, ഭിക്ഖവേ, പുഗ്ഗലം തുലയിത്വാ ഓകാസം കാതു’’ന്തി (മഹാവ. ൧൫൩) ഹി വുത്തം.

൩൭൧. സത്താനം പകതങ്ഗുലേന അട്ഠങ്ഗുലാധികം മഞ്ചപ്പടിപാദം വാ ഉച്ചപാദകം മഞ്ചം വാ ന ധാരയേതി യോജനാ. പകതിയാ അങ്ഗുലം പകതങ്ഗുലം. തഞ്ച വഡ്ഢകിഅങ്ഗുലം വേദിതബ്ബം. അട്ഠ ച താനി അങ്ഗുലാനി ച, തേഹി തമധികം യസ്സാതി സമാസോ. മഞ്ചാനം പടിപാദോ, യത്ഥ മഞ്ചപാദേ നിക്ഖിപന്തി. അട്ഠങ്ഗുലതോ ഉച്ചാ പാദാ യസ്സാതി ബഹുബ്ബീഹി.

൩൭൨. മൂഗബ്ബതാദിന്തി മൂഗാനമിവ തുണ്ഹീഭാവസങ്ഖാതം വതം ആദി യസ്സ ഗോവതാദിനോ തിത്ഥിയവതസ്സാതി സമാസോ. ഖുരമേവ ഭണ്ഡം ഖുരഭണ്ഡം. പുബ്ബേ ന്ഹാപിതോ ന്ഹാപിതപുബ്ബകോ, വിസേസനസ്സ പരനിപാതോ.

൩൭൩. ഹത്ഥകമ്മന്തി ഹത്ഥേന കാതബ്ബം വഡ്ഢകിആദീനം കമ്മം. അനുസ്സരണം ‘‘കപ്പിയത്തം മേ യേന യാചിതം, അമ്ഹേഹി ഇമസ്സ ദാതബ്ബ’’ന്തി ഏവം ചിത്തപ്പവത്തിഅനുസാരോ, തസ്സാ യാചനായ അനുസാരോ തദനുസാരോ, തതോ ലദ്ധം യം കിഞ്ചി ഗഹേതുന്തി യോജനാ. കമ്മതോ നിഗ്ഗതോ നിക്കമ്മോ, വിഘാസാദാദി. തം അയാചിത്വാപി കാരേതുന്തി സമ്ബന്ധോ. ആഹരാപേതുന്തി അരഞ്ഞതോ ആനേതും. അപരസന്തകന്തി ദാരുതിണപലാലാദികം അപരപരിഗ്ഗഹിതം.

൩൭൪. ഗിഹീനം യത്തകം ദേതി, ഗോപകേ ദേന്തേ ഗഹേതും ലബ്ഭം, സങ്ഘചേതിയസന്തകേ യഥാപരിച്ഛേദം ഗഹേതും ലബ്ഭന്തി യോജനാ. ദേതീതി ഗോപകോ ഭിക്ഖൂനം ദേതി. ഗഹേതുന്തി തത്തകം ഗഹേതും. സങ്ഘചേതിയസന്തകേതി വേതനഗോപകേഹി ദീയമാനേ സങ്ഘസ്സ ചേതിയസ്സ ച സന്തകേ. യഥാപരിച്ഛേദന്തി യം തേസം സങ്ഘേന അനുഞ്ഞാതം ഹോതി ‘‘ദിവസേ ദിവസേ ഏത്തകം നാമ ഖാദഥാ’’തി, തം പരിച്ഛേദം അനതിക്കമ്മ. സങ്ഘികേ ച ചേതിയസന്തകേ ച കേണിയാ ഗഹേത്വാ ആരക്ഖന്തസ്സേവ ഹി ദാനേ പരിച്ഛേദോ നത്ഥി.

൩൭൫. ‘‘കായവാചാഹി ദ്വീഹി ആപത്തിം ആപജ്ജേയ്യാ’’തി യേഭുയ്യവസേന വുത്തം, മേഥുനധമ്മേ പരൂപക്കമേ സതി സാദിയന്തസ്സ അകിരിയസമുട്ഠാനഭാവസമ്ഭവതോ. ഛഹി വാതി ആപത്തുപ്പത്തികാരണസങ്ഖാതേഹി ഛഹി സമുട്ഠാനേഹി വാ ആപത്തിം ആപജ്ജേയ്യാതി സമ്ബന്ധോ. സബ്ബാപത്തീനഞ്ഹി കായോ വാചാ കായവാചാ കായചിത്തം വാചാചിത്തം കായവാചാചിത്തന്തി ഛ സമുട്ഠാനാനി. തത്ഥ പുരിമാനി തീണി അചിത്തകാനി, പച്ഛിമാനി സചിത്തകാനി.

തിധാ ഏകസമുട്ഠാനാ, പഞ്ചധാ ദ്വിസമുട്ഠിതാ;

ദ്വിധാ തിചതുരോ ഠാനാ, ഏകധാ ഛസമുട്ഠിതാ.

തത്ഥ ചതുത്ഥേന പഞ്ചമേന ഛട്ഠേന ച സമുട്ഠാനതോ ഏകസമുട്ഠാനാ തിധാ. പഠമചതുത്ഥേഹി ച ദുതിയപഞ്ചമേഹി ച തതിയഛട്ഠേഹി ച ചതുത്ഥഛട്ഠേഹി ച പഞ്ചമഛട്ഠേഹി ച സമുട്ഠാനതോ ദ്വിസമുട്ഠിതാ പഞ്ചധാ. പഠമേഹി ച തീഹി പച്ഛിമേഹി ച തീഹി സമുട്ഠാനതോ തിസമുട്ഠാനാ ദ്വിധാ. പഠമതതിയചതുത്ഥഛട്ഠേഹി ച ദുതിയതതിയപഞ്ചമഛട്ഠേഹി ച സമുട്ഠാനതോ ചതുസമുട്ഠാനാ ദ്വിധാ. ഛഹിപി സമുട്ഠിതോ ഛസമുട്ഠാനാ ഏകധാ. അലജ്ജി…പേ… സഞ്ഞിതായ ചാതി ഇമേഹി ഛഹി വാ ആപത്തിം ആപജ്ജേയ്യാതി സമ്ബന്ധോ. യോ സഞ്ചിച്ച ആപത്തിം ആപജ്ജതി, ആപത്തിം പരിഗൂഹതി, അഗതിഗമനഞ്ച ഗച്ഛതി, ഏദിസോ വുച്ചതി അലജ്ജീ പുഗ്ഗലോ. അലജ്ജീ ച അഞ്ഞാണോ ച കുക്കുച്ചപകതോ ച കുക്കുച്ചേന അഭിഭൂതോതി ദ്വന്ദോ. ഭാവേ ത്തപ്പച്ചയോ.

തത്ഥ യോ അകപ്പിയഭാവം ജാനന്തോയേവ മദ്ദിത്വാ വീതിക്കമം കരോതി, അയം അലജ്ജിതാ ആപജ്ജതി. മന്ദോ മോമൂഹോ കത്തബ്ബാകത്തബ്ബം അജാനന്തോ അകത്തബ്ബം കരോതി, കത്തബ്ബം വിരാധേതി, അയം അഞ്ഞാണത്താ ആപജ്ജതി. കപ്പിയാകപ്പിയം നിസ്സായ കുക്കുച്ചേ ഉപ്പന്നേ വിനയധരം അപുച്ഛിത്വാ മദ്ദിത്വാ വീതിക്കമതി, അയം കുക്കുച്ചപകതത്താ ആപജ്ജതി. സതിയാ പ്ലവോ സമ്മോഹോ സതിപ്ലവോ, സഹസേയ്യതിചീവരവിപ്പവാസാദീനി സതിപ്ലവാ ആപജ്ജതി. കപ്പഞ്ച അകപ്പിയഞ്ച കപ്പാകപ്പിയം, കപ്പാകപ്പിയേ സഞ്ഞാ, സാ അസ്സ അത്ഥീതി കപ്പാ…പേ… സഞ്ഞീ, തസ്സ ഭാവോതി താ-പച്ചയോ. യ-ലോപേന പന ‘‘സഞ്ഞിതാ’’തി വുത്തം, കരണത്ഥേ വാ പച്ചത്തവചനം. തേ ച ‘‘അകപ്പിയേ’’തിആദീനം യഥാക്കമേന യുജ്ജന്തി. തത്ഥ യോ അച്ഛമംസം ‘‘സൂകരമംസ’’ന്തി ഖാദതി, വികാലേ കാലസഞ്ഞിതായ ഭുഞ്ജതി, അയം അകപ്പിയേ കപ്പിയസഞ്ഞിതായ ആപജ്ജതി. യോ പന സൂകരമംസം ‘‘അച്ഛമംസ’’ന്തി ഖാദതി, കാലേ വികാലസഞ്ഞായ ഭുഞ്ജതി, അയം കപ്പിയേ അകപ്പിയസഞ്ഞിതായ ആപജ്ജതി.

൩൭൬. അലജ്ജിഅഞ്ഞാണതായ കായവാചാഹി ആപത്തിം ഛാദയേതി യോജനാ. ലിങ്ഗേതി ലിങ്ഗപരിവത്തനനിമിത്തം. ലിങ്ഗേ സങ്ഘേ ച ഗണേ ച ഏകസ്മിം ചാതി ആപത്തിവുട്ഠിതി ചതുധാ ഹോതീതി സേസോ.

൩൭൭. പച്ചയദ്വയേതി ചീവരേ പിണ്ഡപാതേ ച. പരികഥോഭാസവിഞ്ഞത്തീതി അഭിലാപമത്തമേതം. സഹചരിതസ്സ പന നിമിത്തകമ്മസ്സാപി ഏത്ഥേവ സങ്ഗഹോ വേദിതബ്ബോ. തത്ഥ പരിയായേന കഥനം പരികഥാ. ഉജുകമേവ അവത്വാ യഥാ അധിപ്പായോ വിഭൂതോ ഹോതി, ഏവം ഓഭാസനം ഓഭാസോ. പച്ചയേ ഉദ്ദിസ്സ യഥാ അധിപ്പായോ ഞായതി, ഏവം വിഞ്ഞാപനം വിഞ്ഞത്തി. നിമിത്തകരണം നിമിത്തകമ്മം. തതിയേതി സേനാസനേ. സേസേതി ഗിലാനപച്ചയേ.

൩൭൮. പഞ്ചന്നം സഹധമ്മികാനം അച്ചയേ ദാനം ന രൂഹതീതി സമ്ബന്ധോ. അച്ചയേ ദാനന്തി ‘‘മമച്ചയേന മയ്ഹം സന്തകം ഉപജ്ഝായസ്സ ഹോതൂ’’തിആദിനാ ഏവം അത്തനോ അപഗമേ ദാനം. തന്തി അച്ചയേന ദിന്നം ചീവരാദികം സങ്ഘസ്സേവ ച ഹോതി, ന ഭിക്ഖുനോതി അധിപ്പായോ. ഗിഹീനം പനാതി ഗിഹീനം അച്ചയേ ദാനം പന. ഇദമേത്ഥ ദാനഗ്ഗഹണലക്ഖണം – ‘‘ഇദം തുയ്ഹം ദമ്മീ’’തിആദിനാ സമ്മുഖാ വാ ‘‘ഇത്ഥന്നാമസ്സ ദേമീ’’തിആദിനാ പരമ്മുഖാപി ദിന്നംയേവ ഹോതി. ‘‘തുയ്ഹം ഗണ്ഹാഹീ’’തി വുത്തേ ‘‘മയ്ഹം ഗണ്ഹാമീ’’തി വദതി, സുദിന്നം സുഗ്ഗഹിതഞ്ച. ‘‘തവ സന്തകം കരോഹി, തവ സന്തകം ഹോതു, തവ സന്തകം കാരാപേഹീ’’തി വുത്തേ ‘‘മമ സന്തകം കരോമി, മമ സന്തകം ഹോതു, മമ സന്തകം കരിസ്സാമീ’’തി വദതി. ദുദ്ദിന്നം ദുഗ്ഗഹിതഞ്ച. സചേ പന ‘‘തവ സന്തകം കരോഹീ’’തി വുത്തേ ‘‘സാധു, ഭന്തേ, മയ്ഹം ഗണ്ഹാമീ’’തി ഗണ്ഹാതി, സുഗ്ഗഹിതന്തി.

൩൭൯. ഭിക്ഖു വാ സാമണേരോ വാ ഉപസ്സയേ ഭിക്ഖുനീനം വിഹാരേ കാലം കയിരാഥ യദി കാലങ്കരേയ്യ, തത്ഥ തസ്മിം ഉഭിന്നം സന്തകേ ഭിക്ഖുസങ്ഘോ ഏവ ദായജ്ജോ സാമീ ഹോതീതി സേസോ. സേസേപീതി അവസേസേ ഭിക്ഖുനിസിക്ഖമാനസാമണേരിസന്തകേപി. അയം നയോതി യദി തേ ഭിക്ഖൂനം വിഹാരേ കാലം കരേയ്യും, തേസം സന്തകേ ഭിക്ഖുനിസങ്ഘോ ഏവ ദായജ്ജോതി അയമേവ നയോതി അത്ഥോ.

൩൮൦. ‘‘ഇമം നേത്വാ അസുകസ്സ ദേഹീ’’തി ദിന്നം യാവ പരസ്സ ഹത്ഥം ന പാപുണാതി, താവ പുരിമസ്സേവ, യോ പഹിണതി, തസ്സേവാതി അത്ഥോ. ദമ്മീതി ‘‘ഇത്ഥന്നാമസ്സ ദേമീ’’തി ദിന്നം പന പച്ഛിമസ്സേവ, യസ്സ പഹിണതി, തസ്സേവ സന്തകന്തി അത്ഥോ. ഇമം വിധിം ‘‘വുത്തനയേന ഇമേ സാമിനോ ഹോന്തീ’’തി ഏതം പകാരം ഞത്വാ വിസ്സാസഗ്ഗാഹം വാ ഗണ്ഹേ, മതകചീവരം വാ അധിട്ഠേതി യോജനാ. വിസ്സാസഗാഹന്തി സാമീസു ജീവന്തേസു വിസ്സാസേന ഗാഹം ഗഹേത്വാ. മതകചീവരം അധിട്ഠേതി തേസു മതേസു അഞ്ഞേ ചേ ഭിക്ഖൂ ന സന്തി, ‘‘മയ്ഹം തം പാപുണാതീ’’തി മതകചീവരം അധിട്ഠേയ്യ. അഞ്ഞേസം അദത്വാ ദൂരേ ഠപിതമതകപരിക്ഖാരാ പന തത്ഥ തത്ഥ സങ്ഘസ്സേവ ഹോന്തി. ഭിക്ഖുമ്ഹി കാലകതേ സങ്ഘോ സാമീ പത്തചീവരേ, അപിച ഗിലാനുപട്ഠാകാ ബഹൂപകാരാ, സങ്ഘേന തിചീവരഞ്ച പത്തഞ്ച ഗിലാനുപട്ഠാകാനം ദാതബ്ബം. യം തത്ഥ ലഹുഭണ്ഡം ലഹുപരിക്ഖാരം, തം സമ്മുഖീഭൂതേന സങ്ഘേന ഭാജേതബ്ബം. യം തത്ഥ ഗരുഭണ്ഡം ഗരുപരിക്ഖാരം, തം ആഗതാനാഗതസ്സ ചാതുദ്ദിസസ്സ സങ്ഘസ്സ അവിസ്സജ്ജിയം അവേഭങ്ഗിയം. ഗിലാനുപട്ഠാകോ നാമ ഗിഹീ വാ ഹോതു പബ്ബജിതോ വാ, അന്തമസോ മാതുഗാമോപി, സബ്ബേ ഭാഗം ലഭന്തി. ബഹൂ ചേ സബ്ബേ സമഗ്ഗാ ഹുത്വാ ഉപട്ഠഹന്തി, സബ്ബേസം സമഭാഗോ ദാതബ്ബോ. യോ പനേത്ഥ വിസേസേന ഉപട്ഠഹതി, തസ്സ വിസേസോ കാതബ്ബോ.

൩൮൧. ‘‘ലോഹഭണ്ഡേ പഹരണിം ഠപേത്വാ സബ്ബം കപ്പതീ’’തിആദിനാ യോജേതബ്ബം. പഹരണിന്തി ആവുധം. പാദുകാ ച സങ്കമനീയോ പല്ലങ്കോ ചാതി ദ്വന്ദോ. മത്തികാമയേ കതകം കുമ്ഭകാരികഞ്ച ഠപേത്വാ സബ്ബം കപ്പതീതി യോജനീയം, ധനിയസ്സേവ സബ്ബമത്തികാമയകുടി കുമ്ഭകാരികാതി.

പകിണ്ണകനിദ്ദേസവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.