൩൮. ദൂസനനിദ്ദേസവണ്ണനാ

൨൯൭. ദദതോതി സസന്തകം പരസന്തകഞ്ച ദേന്തസ്സ. കുലദൂസനദുക്കടന്തി അത്തനോ ദുപ്പടിപത്തിയാ കുലാനം ദൂസനം പസാദവിനാസനം കുലദൂസനം, തേന ദുക്കടം കുലദൂസനദുക്കടം.

൨൯൮. ഏത്ഥ സങ്ഘികം ഗരുഭണ്ഡം ഇസ്സരേന ദേന്തസ്സ ഥുല്ലച്ചയന്തി സമ്ബന്ധോ. ഏത്ഥാതി ഏതേസം പുപ്ഫാദീനം മജ്ഝേ. ഇസ്സരേനാതി തദ്ധിതലോപേന വുത്തം, ഇസ്സരിയേന ഇസ്സരവതായാതി അത്ഥോ. ദേന്തസ്സാതി കുലസങ്ഗഹത്ഥായ ഇസ്സരവതായ ദദതോ. ഥുല്ലച്ചയന്തി കുലസങ്ഗഹത്ഥായ ദദതോ ‘‘കുലദൂസനദുക്കട’’ന്തി സാമഞ്ഞവിഹിതദുക്കടേന സദ്ധിം ‘‘പഞ്ചിമാനി, ഭിക്ഖവേ, അവിസ്സജ്ജിയാനി, ന വിസ്സജ്ജേതബ്ബാനി സങ്ഘേന വാ ഗണേന വാ പുഗ്ഗലേന വാ, വിസ്സജ്ജിതാനിപി അവിസ്സജ്ജിതാനി ഹോന്തി. യോ വിസ്സജ്ജേയ്യ, ആപത്തി ഥുല്ലച്ചയസ്സാ’’തി (ചൂളവ. ൩൨൧) ഏവം വുത്തഥുല്ലച്ചയന്തി അത്ഥോ. അഞ്ഞത്ഥ ഥുല്ലച്ചയമേവ. സേനാസനത്ഥായ നിയമിതേപി ഏസേവ നയോ. സങ്ഘസ്സ സന്തകം ഥേയ്യാ ദേന്തസ്സ ദുക്കടാദീനീതി സമ്ബന്ധിതബ്ബം. ദേന്തസ്സാതി വുത്തനയമേവ. ദുക്കടാദീനീതി കുലസങ്ഗഹത്ഥായ ദദതോ കുലദൂസനദുക്കടേന സദ്ധിം മാസകേ വാ ഊനമാസകേ വാ ദുക്കടം, അതിരേകമാസകേ വാ ഊനപഞ്ചമാസകേ വാ ഥുല്ലച്ചയം, പഞ്ചമാസകേ വാ അതിരേകപഞ്ചമാസകേ വാ പാരാജികന്തി ഏവം ദുക്കടാദീനി ഹോന്തീതി അത്ഥോ. അഞ്ഞത്ഥ ദുക്കടാദീനേവ.

൨൯൯-൩൦൦. കുലസങ്ഗഹത്ഥം ഫലപുപ്ഫൂപഗം രുക്ഖം സബ്ബഥാ രോപേതുഞ്ച രോപാപേതുഞ്ച ജഗ്ഗിതുഞ്ച ന വട്ടതീതി സമ്ബന്ധനീയം. ച-സദ്ദോ ഓചിനിതും ഓചിനാപേതും, ഗന്ഥിതും ഗന്ഥാപേതുന്തി ച അവുത്താനി ച സമുച്ചിനോതി. ഫലപുപ്ഫാനി സമ്പാദനവസേന ഉപഗച്ഛതീതി ഫലപുപ്ഫൂപഗം. സബ്ബഥാതി കപ്പിയവോഹാരഅകപ്പിയവോഹാരപരിയായഓഭാസനിമിത്തകമ്മവസേന സബ്ബപ്പകാരേനേവ. തത്ഥ കപ്പിയവോഹാരോ നാമ ‘‘ഇമം രുക്ഖം ജാന, ഇമം ആവാടം ജാന, ഇമം മാലാവച്ഛം ജാന, ഏത്ഥ ഉദകം ജാനാ’’തി വചനം, സുക്ഖമാതികായ ഉജുകരണഞ്ച. തബ്ബിപരിയായേന അകപ്പിയവോഹാരോ നാമ. പരിയായോ നാമ ‘‘പണ്ഡിതേന മാലാവച്ഛാദയോ രോപാപേതബ്ബാ, ന ചിരസ്സേവ ഉപകാരായ സംവത്തന്തീ’’തിആദിവചനം. ഓഭാസോ നാമ കുദ്ദാലഖണിത്താദീനി ച മാലാവച്ഛേ ച ഗഹേത്വാ ഠാനം. നിമിത്തകമ്മം നാമ കുദ്ദാലഉദകഭാജനാദീനം ആഹരിത്വാ സമീപേ ഠപനം. ജഗ്ഗിതുന്തി വദന്തി ഉദകസേചനാദീനി കത്വാ. ഗന്ഥനഗന്ഥാപനേസു പന സബ്ബാപി ഛ പുപ്ഫവികതിയോ വേദിതബ്ബാ ഗന്ഥിമം ഗോപ്ഫിമം വേധിമം വേഠിമം പൂരിമം വായിമന്തി. നാമവസേനേവ പനേതേസം വിസേസോ വേദിതബ്ബോ. തം പന കുലസങ്ഗഹതോ അഞ്ഞത്രാപി ഭിക്ഖുസ്സ കാതുമ്പി അകപ്പിയവചനേന കാരാപേതുമ്പി ന വട്ടതി. ‘‘ഏവം ജാന, ഏവം കതേ സോഭേയ്യ, യഥാ ഏതാനി പുപ്ഫാനി ന വികിരിയന്തി, തഥാ കരോഹീ’’തിആദിനാ പന കപ്പിയവചനേന കാരാപേതും വിനാ കുലസങ്ഗഹം വട്ടതി. രോപനാദീനീതി അകപ്പിയപഥവിയം രോപാപനസിഞ്ചാപനാദീനി, അഞ്ഞത്ഥ രോപനാദീനി.

൩൦൧-൨. ഇദാനി പുപ്ഫദാനാദീസു അട്ഠസു കുലസങ്ഗഹവത്ഥൂസു അവസേസാനി ദ്വേ ദസ്സേതും ‘‘വുത്താവാ’’തിആദിമാഹ. വുത്താവ മിച്ഛാജീവവിവജ്ജനായം വുത്താ ഏവ. ജങ്ഘപേസനേ വിനിച്ഛയോ വുച്ചതീതി പാഠസേസോ. പിതരോ ഭണ്ഡും സകം വേയ്യാവച്ചകരം ഠപേത്വാ ഗിഹികമ്മേസു ദൂതസാസനം ഹരണേ പദവാരേന ദുക്കടന്തി സമ്ബന്ധോ. സഹധമ്മികേസു വത്തബ്ബമേവ നത്ഥീതി പിതാദയോവ വുത്താ. ഗിഹികമ്മസൂതി വിസയസത്തമീ. പദവാരേനാതി പദക്കമേന, പദേ പദേതി അധിപ്പായോ. പഠമം സാസനം അഗ്ഗഹേത്വാപി പുന വദതോ ദുക്കടന്തി യോജേതബ്ബം. പുനാതി പച്ഛാ. ‘‘അയം ദാനി സോ ഗാമോ, ഹന്ദ നം സാസനം ആരോചേമീ’’തി മഗ്ഗാ ഓക്കമന്തസ്സ ച പദേ പദേ വദതോ ച ദുക്കടന്തി അധിപ്പായോ. തസ്സ പന സാസനം പടിക്ഖിപിത്വാ സയമേവ കാരുഞ്ഞേ ഠിതേന ഗന്ത്വാ അത്തനോ പതിരൂപം സാസനം ആരോചേതും, ‘‘മമ വചനേന ഭഗവതോ പാദേ വന്ദഥാ’’തിആദികം ഗിഹീനം കപ്പിയസാസനം ഹരിതുഞ്ച വട്ടതി.

൩൦൩. അഭൂതാരോചനരൂപിയസംവോഹാരുഗ്ഗഹാദിസാതി അഭൂതാരോചനായ രൂപിയസംവോഹാരേ ച ഉഗ്ഗഹേ ഉപ്പന്നപച്ചയേ ആദിസന്തി കഥേന്തി പകാസേന്തീതി അഭൂതാ…പേ… ഹാദിസാ, തംസദിസാതി വുത്തം ഹോതി.

൩൦൪. പിതൂനം ഹരാപേത്വാ ഹരിത്വാപി പുപ്ഫാനി വത്ഥുപൂജത്ഥം ദാതും, സേസഞാതീനം പത്താനം വത്ഥുപൂജത്ഥം ദാതുന്തി യോജനീയം. ‘‘ഹരാപേത്വാ ഹരിത്വാ’’തി വുത്തേ ‘‘പക്കോസിത്വാ പക്കോസാപേത്വാ വാ’’തി വുത്തമേവ സിയാതി ന വുത്തം. പത്താനന്തി പക്കോസകേന പത്താപി ഗഹിതാ. വത്ഥുപൂജത്ഥന്തി രതനത്തയപൂജനത്ഥം. ഉപാസകാനമ്പി പന സമ്പത്താനം വത്ഥുപൂജത്ഥം ദാതും വട്ടതിയേവ. ലിങ്ഗാദിപൂജത്ഥന്തി സിവലിങ്ഗഗിണ്ഡുബിമ്ബാദിപൂജനത്ഥം.

൩൦൫. തഥാ ഫലന്തി ഇമിനാ പുപ്ഫേ വുത്തം സബ്ബം അപദിസതി. പരിബ്ബയവിഹീനാനന്തി പരിബ്ബയം പാഥേയ്യം വിഹീനം നട്ഠം യേസം ആഗന്തുകാനന്തി സമാസോ. സപരന്തി അത്തനോ വിസ്സാസികാ. അട്ഠകഥായം (പാരാ. അട്ഠ. ൨.൪൩൬-൪൩൭) പന ‘‘അത്തനോ സന്തകംയേവാ’’തി വചനം ഥുല്ലച്ചയാദിവിഭാഗതോ മോചേത്വാ വുത്തം.

൩൦൬. സമ്മതേന ദേയ്യന്തി യോജനാ. ദേയ്യന്തി ചതുത്ഥഭാഗം ദാതബ്ബം. ഇതരേന തു അപലോകേത്വാ ദാതബ്ബന്തി സമ്ബന്ധിതബ്ബം. ഇതരേന തു അസമ്മതേന പന.

൩൦൭. പരിച്ഛിജ്ജാതി ‘‘ഏത്തകാനി ഫലാനി ദാതബ്ബാനീ’’തി ഏവം ഫലപരിച്ഛേദേന വാ ‘‘ഇമേഹി രുക്ഖേഹി ദാതബ്ബാനീ’’തി ഏവം രുക്ഖപരിച്ഛേദേന വാ പരിച്ഛിന്ദിത്വാ. തതോതി പരിച്ഛിന്നഫലതോ രുക്ഖതോ വാ. യാചമാനസ്സ ഗിലാനസ്സേതരസ്സ വാതി സമ്ബന്ധനീയം. രുക്ഖാവ ദസ്സിയാതി ‘‘ഇധ ഫലാനി സുന്ദരാനി, ഇതോ ഗണ്ഹഥാ’’തി അവത്വാ ‘‘ഇതോ ഗഹേതും ലബ്ഭതീ’’തി രുക്ഖാ വാ ദസ്സേതബ്ബാ.

൩൦൮. ഇദാനി അട്ഠസു പുപ്ഫാദീനം ചതുന്നം വിനിച്ഛയം ദസ്സേത്വാ യഥാവുത്തഫലപുപ്ഫവിനിച്ഛയം അവസേസേസു ചതൂസു അപദിസന്തോ ‘‘സിരീസാ’’തിആദിമാഹ. സിരീസചുണ്ണകസവാദിചുണ്ണേതി കസാവം യം കിഞ്ചി ആദി യസ്സ, തമേവ ചുണ്ണം, സിരീസചുണ്ണഞ്ച കസാവാദിചുണ്ണഞ്ചാതി സമാസോ. ‘‘സിരീസചുണ്ണം വാ അഞ്ഞം വാ കസാവ’’ന്തി ഹി അട്ഠകഥായം (പാരാ. അട്ഠ. ൨.൪൩൬-൪൩൭) വുത്തം. ‘‘കസാവാദീ’’തി വത്തബ്ബേ രസ്സേന വുത്തം. സേസേസൂതി വേളുആദീസു തീസു. പാളിയാ അവുത്തസ്സാപി അട്ഠകഥായം വുത്തത്താ ആഹ ‘‘പണ്ണമ്പേത്ഥ പവേസയേ’’തി. ഏത്ഥാതി പുപ്ഫാദീസൂതി.

ദൂസനനിദ്ദേസവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.