൩൬. ഭേസജ്ജനിദ്ദേസവണ്ണനാ

൨൭൪-൫. ജനസ്സ ഭേസജ്ജം കാതും ദാതും വത്തുഞ്ച ന ലബ്ഭതീതി സമ്ബന്ധിയം. ലബ്ഭതീതി ഏത്ഥ ‘‘ഭിക്ഖുനാ’’തി കത്താ ‘‘ഭേസജ്ജ’’ന്തി വുത്തകമ്മം. നനു ച കാതുന്തി ഭാവസാധനത്താ തസ്സ അവുത്തകമ്മേനാപി ഭവിതബ്ബം ഭാവേ വിഹിതകിതകപ്പച്ചയാനം പയോഗേ കമ്മകാരകസ്സാപി ഇച്ഛിതബ്ബത്താതി? സച്ചം, തഥാപി പധാനഭൂതകമ്മസത്തിയാ അഭിധാനേ സതി അപ്പധാനകിതകകിരിയാഭിസമ്ബന്ധേന ഗുണീഭൂതാ കമ്മസത്തി അഭിഹിതാ വിയ വിഞ്ഞായതി. തഥാ ച വുത്തം അമ്ഹേഹി യോഗവിനിച്ഛയേ ‘‘പധാനാനുയായിതായ ജനവോഹാരായ പധാനസത്യാഭിധാനേ ഗുണസത്തി അഭിഹിതാ വിയ പകാസതീ’’തി. ജനസ്സാതി ആഗതാഗതജനസ്സ. സഹധമ്മീനഞ്ച പിതൂനഞ്ച തദുപട്ഠാകഭിക്ഖുനിസ്സിതഭണ്ഡൂനഞ്ച വേയ്യാവച്ചകരസ്സ ച ഭിക്ഖാചരിയവിഞ്ഞത്തിസകേഹി ഭേസജ്ജകരണം ലബ്ഭന്തി സമ്ബന്ധോ. തത്ഥ സഹധമ്മിനന്തി സഹ ചരിതബ്ബോ ധമ്മോ സീലസദ്ധാപഞ്ഞാസങ്ഖാതോ സഹധമ്മോ, സോ ഏതേസമത്ഥീതി സഹധമ്മിനോ, ഭിക്ഖു ഭിക്ഖുനീ സിക്ഖമാനാ സാമണേരോ സാമണേരീതി പഞ്ച, തേസം. പിതാ ച മാതാ ച പിതരോ ഏകസേസനയേന, ഉഭിന്നം സാമഞ്ഞനിദ്ദേസോ വാ, തേസം. ഭിക്ഖുനിസ്സിതോ നാമ യോ വിഹാരേ സബ്ബകമ്മാനി കരോന്തോ ഭിക്ഖും നിസ്സായ വസതി. ഭണ്ഡു നാമ യോ പബ്ബജ്ജാപേക്ഖോ യാവ പത്തചീവരം പടിയാദിയതി, താവ വിഹാരേ വസതി, സോ പണ്ഡുപലാസോ. വേയ്യാവച്ചകരസ്സാതി അത്തനോ ഉപട്ഠാകസ്സ. ഏതേസു പന മാതാപിതരോ സചേ രജ്ജേപി ഠിതാ പച്ചാസീസന്തി, അകാതും ന വട്ടതി. മാതരം അനാമസന്തേന സബ്ബം പരികമ്മം കാതബ്ബം. പിതാ പന സഹത്ഥേന നഹാപനസമ്ബാഹനാദീനി കത്വാ ഉപട്ഠാതബ്ബോ.

൨൭൬. പിതാ ച മാതാ ച ഭാതാ ച ഭഗിനീ ചാതി ദ്വന്ദോ പിതാ…പേ… ഭഗിനിയോ. മഹന്തോ ച ചൂളോ ച, മഹാചൂളാ ച തേ പിതാ…പേ… ഭഗിനിയോ ചാതി കമ്മധാരയോ. താ ആദി യേസന്തേതി അഞ്ഞപദത്ഥോ. മഹാചൂള-സദ്ദാ പിതാദി-സദ്ദേഹി പച്ചേകം യോജേതബ്ബാ ‘‘മഹാപിതുനോ ചൂളപിതുനോ’’തിആദിനാ. ആദി-സദ്ദേന പനേത്ഥ പിതുച്ഛാ മാതുലോ, തേസം ദസന്നമ്പി യാവ സത്തമാ കുലപരിവട്ടാ പുത്തപരമ്പരഞ്ച സങ്ഗണ്ഹാതി. തേസം സകേ ഭേസജ്ജകരണം ലബ്ഭന്തി യോജനാ. തേസം മഹാപിതാദീനം സന്തകേ സതി തേന ഭേസജ്ജകരണം ലബ്ഭതീതി അത്ഥോ. നാതി നത്ഥി ചേ. അത്തനിയേതി ഭിക്ഖുനോ അത്തനോ സന്തകേ സതീതി അത്ഥോ. ദാതബ്ബം താവകാലികന്തി താവകാലികം കത്വാ ദാതബ്ബന്തി അത്ഥോ. തേ പന സചേ പടിദേന്തി, ഗഹേതബ്ബം, നോ ചേ ദേന്തി, ന ചോദേതബ്ബാ. യാവ തസ്സ ദാനം, താവ കാലോ അസ്സാതി താവകാലികം. ണികോ സമാസന്തേ.

൨൭൭. ഭേസജ്ജകരണാദീതി ആദി-സദ്ദേന അനാമട്ഠപിണ്ഡദാനാദീനം ഗഹണം, ഹി-സദ്ദോ ഹേതുമ്ഹി, ഹി യസ്മാ ഏതേസു കുലദൂസനാദയോ ന രുഹന്തി, തസ്മാ തേസം ഭേസജ്ജകരണം ലബ്ഭം, അത്തനിയേ ച സതി ദാതബ്ബന്തി ഏവമേത്ഥ അത്ഥോ ദട്ഠബ്ബോ. ന രൂഹതീതി ന രോഹതി നപ്പവത്തതി ന ഹോതി, ആപത്തിം ന ജനേതീതി അധിപ്പായോ. തേസം അത്ഥായ ഞാതിസാമണേരേഹി വാ ഭേസജ്ജം ആഹരാപേതബ്ബം, അത്തനോ അത്ഥായ വാ ആഹരാപേത്വാ ദാതബ്ബം. തേഹിപി ‘‘ഉപജ്ഝായാദീനം ആഹരിസ്സാമാ’’തി വത്തസീസേന ആഹരിതബ്ബം. സചേ അഞ്ഞേപി യേ ഗിലാനാ ഹുത്വാ വിഹാരം പവിസന്തി, തേസം സബ്ബേസമ്പി അപച്ചാസീസന്തേന ഭേസജ്ജം കാതബ്ബം. സദ്ധം കുലം ഹോതി ഭിക്ഖുസങ്ഘസ്സ മാതാപിതുട്ഠാനീയം, തത്ര ചേ കോചി ഗിലാനോ ഹോതി, തസ്സത്ഥായ ‘‘ഭന്തേ, ഇത്ഥന്നാമസ്സ രോഗസ്സ കിം ഭേസജ്ജം കരോന്തീ’’തി കപ്പിയം കത്വാ പുച്ഛന്തി, ഇദഞ്ചിദഞ്ച ഗഹേത്വാ കരോന്തീതി വട്ടതി, ഭിക്ഖൂഹി അഞ്ഞമഞ്ഞം വാ കഥാ കാതബ്ബാ.

൨൭൮. ഛന്നം മാതാദീനഞ്ച ദാമരികചോരസ്സ ഇസ്സരിയസ്സ അനാമട്ഠോ പിണ്ഡപാതോ ദാതും അവാരിതോതി യോജേതബ്ബം. ഛന്നന്തി മാതാദീനം ഛന്നം മജ്ഝേ. മാതാദീനന്തി ഭിക്ഖുനിസ്സിതം ഠപേത്വാ അവസേസാനം പഞ്ചന്നം മാതാദീനം. ‘‘ഛന്ന’’ന്തി പന യോജനായ അട്ഠകഥായ വിരുജ്ഝതി. തത്ഥ ഹി ‘‘മാതാപിതൂന’’ന്തിആദിനാ ഭിക്ഖുനിസ്സിതം ഓഹായ സത്തേവ വുത്താ. ആചരിയബുദ്ധദത്തത്ഥേരേന ച തഥേവ വുത്തം –

‘‘അനാമട്ഠോപി ദാതബ്ബോ, പിണ്ഡപാതോ വിജാനതാ;

ദ്വിന്നം മാതാപിതൂനമ്പി, തദുപട്ഠായകസ്സ ച.

‘‘ഇസ്സരസ്സാപി ദാതബ്ബോ, ചോരദാമരികസ്സ ച;

ഭണ്ഡുകസ്സത്തനോ ചേവ, വേയ്യാവച്ചകരസ്സപീ’’തി. (വിനയ വി. ൪൯൩-൪൯൫);

ദാമരികചോരസ്സാതി രജ്ജം പത്ഥയമാനസ്സ പാകടചോരസ്സ. അനാമട്ഠോതി അപബ്ബജിതസ്സ ഹത്ഥതോ ലദ്ധാ അത്തനാ അഞ്ഞേന വാ പബ്ബജിതേന അഗ്ഗഹിതഅഗ്ഗോ, അയം അനാമട്ഠപിണ്ഡപാതോ. പടിസന്ഥാരോ ‘‘വിഹാരപ്പത്തം ആഗന്തുകം വാ ദലിദ്ദാദിം വാ ദിസ്വാ ‘പാനീയം പിവാ’തി ദാതബ്ബം, പാദമക്ഖനതേലം ദാതബ്ബം, കാലേ ആഗതസ്സ യാഗുഭത്തം, വികാലേ ആഗതസ്സ സചേ തണ്ഡുലാ അത്ഥി, തണ്ഡുലാ ദാതബ്ബാ, സയനട്ഠാനം ദാതബ്ബം, ചോരാനം പന സങ്ഘികമ്പിദാതബ്ബ’’ന്തി വുത്തോ. അവസേസപടിസന്ഥാരോ പന അപച്ചാസീസന്തേന കാതബ്ബോ. തഥാ ധമ്മപടിസന്ഥാരോപി യസ്സ കസ്സചി ദാതബ്ബോവ.

൨൭൯. തേസന്തി അഞ്ഞാതകാദീനം ഗിഹീനം. കയിരാതി ‘‘ഭണഥാ’’തി വുത്തേ കരേയ്യ. ‘‘ന കരോമാ’’തി വുത്തേ സചേ വിപ്പടിസാരിനോ ഭവിസ്സന്തി, കാതബ്ബം. നത്തനോതി അത്തനോ സുത്തോദകേഹി ന കയിരാതി യോജനീയം. ഏവം സാമഞ്ഞേന പരിത്തേ പടിപജ്ജനവിധിം ദസ്സേത്വാ ഇദാനി ആടാനാടിയപരിത്തേ പടിപജ്ജിതബ്ബവിധിം ദസ്സേതും ‘‘ഭണിതബ്ബ’’ന്തിആദിമാഹ. ഭണാപേന്തേതി ‘‘ഭണഥാ’’തി അജ്ഝേസനപുബ്ബകം പയോജേന്തേ. പരിത്തം സാസനോഗധന്തി പഠമമേവ ആടാനാടിയസുത്തം അഭണിത്വാ സാസനപരിയാപന്നം മേത്തസുത്തം ധജഗ്ഗസുത്തം രതനസുത്തന്തി ഇമാനി സുത്താനി സത്താഹം ഭണിത്വാ യഥാപരികമ്മം പരിത്തം ആടാനാടിയപരിത്തം ഭണിതബ്ബന്തി യോജനാ.

൨൮൦. ‘‘ആഗന്ത്വാ സീലം ദേതു, ധമ്മം പരിത്തഞ്ച ഭാസതൂ’’തി കേനചി പേസിതോ ഗന്ത്വാ സീലം വാ ദാതും ധമ്മം പരിത്തം വാ വത്തും ലബ്ഭതീതി സമ്ബന്ധോ.

ഭേസജ്ജനിദ്ദേസവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.