൧൪. ഭൂമിനിദ്ദേസവണ്ണനാ

൧൩൬. യാസു വുത്ഥം പക്കഞ്ച കപ്പതി, താ കപ്പിയാ ഭൂമിയോ സമ്മുതി ച സമ്മുതികുടി ച…പേ… ഗഹപതി ച ഗഹപതികുടി ചാതി ഇമാ ചതസ്സോ ഹോന്തീതി യോജേത്വാ അത്ഥോ വേദിതബ്ബോ. തത്ഥ ഭേസജ്ജക്ഖന്ധകേ (മഹാവ. ൨൯൫) വുത്തായ ഉത്തിദുതിയകമ്മവാചായ, അപലോകനകമ്മവസേന വാ സാവേത്വാ സമ്മാ ഉത്തിസമ്പന്നം കരീയതീതി സമ്മുതി, ഥമ്ഭാനം ഭിത്തിപാദാനം വാ ഉഗ്ഗമനം ഉദ്ധം കത്വാ ഠപനം, ‘‘കപ്പിയകുടിം കരോമാ’’തി വാചായ സാവനഞ്ച അന്തം യസ്സാ സാ ഉസ്സാവനന്താ. തഥാ ച വുത്തം ‘‘ഥമ്ഭപ്പതിട്ഠാനഞ്ച വചനപരിയോസാനഞ്ച സമകാലം വട്ടതീ’’തി (മഹാവ. അട്ഠ. ൨൯൫). നിസാദനം പവിസനം സന്നിവേസനം നിസാദോ, ഗുന്നം വിയ നിസാദോ ഏതിസ്സാതി ഗോനിസാദി. ഭിക്ഖും ഠപേത്വാ സേസസഹധമ്മികാ സബ്ബേ ച ദേവമനുസ്സാ ഇധ ഗഹപതീതി സാമഞ്ഞേന അധിപ്പേതാ. ഏത്ഥ പന ഗഹപതിസമ്ബന്ധിനീ കുടി ദീഘേന ഗഹപതീ.

‘‘യം പന അകപ്പിയഭൂമിയം സഹസേയ്യപ്പഹോനകേ ഗേഹേ വുത്ഥ’’ന്തി (മഹാവ. അട്ഠ. ൨൯൫) അട്ഠകഥാവചനതോ യം സങ്ഘോ ആകങ്ഖതി വിഹാരം വാ അഡ്ഢയോഗം വാ പാസാദം വാ ഹമ്മിയം വാ ഗുഹം വാ ലേണാദിം വാ, തേസമ്പി സാമഞ്ഞവചനം വിഞ്ഞായതീതി തംതംലക്ഖണപ്പത്താ സഹസേയ്യപ്പഹോനകാ ലേണാദയോ ചതൂസ്വേവ കുടീസു അന്തോഗധാതി വേദിതബ്ബം. ഇമാസു ചതൂസു സഹസേയ്യപ്പഹോനകേ പദേസേ യം സങ്ഘികം പുഗ്ഗലികം വാ ഭിക്ഖുസന്തകം ഏകരത്തമ്പി അന്തോവുത്ഥം അനുപസമ്പന്നേന പക്കഞ്ച യാവകാലികം യാമകാലികഞ്ച അന്തോവുത്ഥഅന്തോപക്കസങ്ഖം ന ഗച്ഛതി, കോ പന വാദോ ഇതരദ്വയേ. തം പന അകപ്പിയഭൂമിയമ്പി വുത്ഥം പക്കഞ്ച വട്ടതി. തേന വുത്തം ‘‘യാസു വുത്ഥം പക്കഞ്ച കപ്പതീ’’തി.

൧൩൭. വാസത്ഥായ കതേ സങ്ഘികേ വാ ഏകസന്തകേ വാ സഹസേയ്യപ്പഹോനകേ ഗേഹേ കപ്പിയാകുടി ലദ്ധബ്ബാതി സമ്ബന്ധോ. തത്ഥ വാസത്ഥായാതി ഇമിനാ അവാസത്ഥായ കതം നിവത്തേതി. ഏകസന്തകേതി ഏകസ്സ ഭിക്ഖുനോ സന്തകേ. കപ്പിയാകുടീതി ഭാവപ്പധാനോയം നിദ്ദേസോ, ന ഹി ഗേഹേ ഗേഹം ലദ്ധും യുജ്ജതീതി കപ്പിയകുടിതാതി അത്ഥോ. ദീഘോ പന ഗാഥാവസേന, കപ്പിയാ കുടിതാതി വാ വിസേസനവസേന ദട്ഠബ്ബം. സഹസേയ്യപ്പഹോനകേതി ഏത്ഥ സഹസേയ്യപ്പഹോനകം വാസാഗാരലക്ഖണേ വുത്തലക്ഖണം സേനാസനം.

൧൩൮. ഇദാനി താ കുടിയോ കമേന ദസ്സേത്വാ തത്ഥ പടിപജ്ജിതബ്ബവിധിം, താസം സബ്ബഥാപഗമഞ്ച ദസ്സേതും ‘‘ഗേഹേ’’തിആദിമാഹ. തത്ഥ ‘‘കപ്പിയകുടിം കരോമ, കപ്പിയകുടിം കരോമാ’’തി ഏവമീരയന്തി സമ്ബന്ധോ. ഇട്ഠകാ ച ഥമ്ഭാ ച ‘‘ഇട്ഠകാഥമ്ഭാ’’തി വത്തബ്ബേ രസ്സോ. ഇട്ഠകഥമ്ഭാ ആദി യസ്സ ഭിത്തിപാസാദസ്സാതി ബഹുബ്ബീഹി. പച്ഛാ പഠമസദ്ദേന കമ്മധാരയോ. ‘‘ഠപേയ്യ ചേ, സാ ഉസ്സാവനന്തികാ’’തി ഏവം ചേ-സാ-സദ്ദേ യോജേത്വാ അത്ഥോ വേദിതബ്ബോ.

൧൩൯. സകലോ അപരിക്ഖിത്തോ ആരാമോപി വാതി സമ്ബന്ധോ. സേനാസനം പരിക്ഖിത്തം വാ ഹോതു, അപരിക്ഖിത്തം വാ, ന തം പമാണം.

൧൪൦. അഞ്ഞേഹി കപ്പിയകുടിയാ അത്ഥായ ദിന്നോ വാ തേസം സന്തകോ വാതി യോജനാ.

൧൪൧. അവിരോധഭാവേന കപ്പനീയാ കപ്പാ, കപ്പ സാമത്ഥിയമിച്ചേതസ്മാ ഇത്ഥിയം ആപച്ചയേ രൂപം, ന കപ്പാ അകപ്പാ, അകപ്പാ ച സാ കുടി ചേതി അകപ്പകുടി, തായ. സപ്പിആദീതി ഇമിനാ സത്താഹകാലികം യാവജീവികഞ്ച ഗഹിതം.

൧൪൨. തേഹേവാതി അകപ്പകുടിയം വുത്ഥസപ്പിആദീഹി ഏവ സദ്ധിം സത്താഹകാലികസംസട്ഠതായ ‘‘സത്താഹം കപ്പതേ’’തി വുത്തം. സാമിസേതി ആമിസസങ്ഖാതേന പുരിമദ്വയേന സഹിതേ. സാമപാകതാതി സാമം അത്തനാ പാകോ ഏതസ്സാതി സാമപാകം, സത്താഹകാലികേന സഹ പക്കം സാമിസം യാവജീവികം, തസ്സ ഭാവോ സാമപാകതാ. സയം പക്കം തം അത്തനാ സംസട്ഠതായ തമ്പി ആമിസം സാമപാകഗതികം കരോതീതി തസ്സ സാമപാകതാ ഹോതീതി അധിപ്പായോ.

൧൪൩. അധിട്ഠിതാതി പതിട്ഠിതാ. ഏവ-സദ്ദോ തിട്ഠതിസദ്ദസ്സ അന്തേ ദട്ഠബ്ബോ.

൧൪൪. സബ്ബേസൂതി ഥമ്ഭാദീസു സകലേസു. ജഹിതം വത്ഥു കുടിഭൂമി യസ്സാ ജഹിതവത്ഥുകാ. പരിക്ഖിത്തേ ജഹിതവത്ഥുകാതി സമ്ബന്ധോ. സേസാതി ഇതരാ ദ്വേ കുടിയോ. ഛദനവിബ്ഭമാതി ഛദനസ്സ വിനാസാ. ഏത്ഥാപി ‘‘ജഹിതവത്ഥുകാ’’തി ആനേതബ്ബന്തി.

ഭൂമിനിദ്ദേസവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.